Język pruski dla początkujących/Lekcja29

Lakciōni 29

Tēntiskas aktīws

Imiesłów czynny czasu teraźniejszego to odpowiednik polskich słów takich jak np. robiący, jadący. Tworzy się go najczęściej poprzez obcięcie końcówki czasownika i dodanie końcówki -ants/ānts lub -ints/īnts:

• <71>: gūztun ⇒ gūzants, īmtun ⇒ imānts
• <75>: teīktun ⇒ teīkints, auwertun ⇒ auwerīnts
• <82>: aubīrgtun ⇒ aubīrgants, buwīntwei ⇒ buwinānts
• <111>: pagaūtun ⇒ pagaūnints
• <113>: krūtwei ⇒ krūjants
• <132>: peisātun ⇒ peisānts
• <134>: segītun ⇒ segīnts
• <136>: lanzītwei ⇒ lānzants, migītwei ⇒ migānts
• <137>: kirdītun ⇒ kīrdints, turītun ⇒ turīnts
• <138>: mīritwei ⇒ mīrints
• <139>: etwirītun ⇒ etwirīnts
• <141>: bandātwei ⇒ bāndants, bijātun ⇒ bijānts
• <143>: tērpautun ⇒ tērpawints, buccautun ⇒ bucawīnts
• <144>: neikaūtwei ⇒ neikaūjants
• būtwei ⇒ sēnts
• ēitwei ⇒ ēnts
• īstun ⇒ īdants
• dātun ⇒ dānts
• jātwei ⇒ jānts

Imiesłowy te odmieniają się wzorem <29>.

Użycie

Imiesłowu czynnego czasu teraźniejszego można użyć np. w zdaniu As widāi tennan raudāntin, co na polski można przetłumaczyć jako Widziałem go, jak płakał lub Widziałem go płaczącego. Od takich imiesłowów można również utworzyć przysłówki, o czym będzie na innej lekcji.

Strona bierna

Strony biernej używa się najczęściej po czasownikach būtwei i pastātwei (zostać, stać się), używając imiesłowu strony biernej (pasīws), np. Tāns bēi dēlbtan (On był bity), Tenā pastāi ergalīntan (Ona została zamordowana). Tworzy się go obcinając końcówkę bezokolicznika i dodając końcówkę -ts lub -tas, np. teīktun ⇒ teīkts, gūztun ⇒ gūztas.

Forma bezosobowa czasownika

Formę bezosobową czasownika tworzy się poprzez dodanie słówka di do formy 3 os. lp., np.:

• Mazzi di dūmautwei. → Można palić.
• Wīrst di sūwus. → Będzie padać.
• Grīmi di grīmikans. → Śpiewano piosenki.

Pytania:

• Mazzi di dūmautwei? → Można palić?
• Wīrst di sūwus? → Będzie padać?
• Grīmi di grīmikans? → Śpiewano piosenki?