Język pruski dla początkujących/Lekcja5

Lakciōni 5

<35>

Takim schematem można odmieniać część rzeczowników rodzaju nijakiego zakończone na -an, np. mīstan, undan, azzaran, buttan.

• Przykład odmiany mīstan:

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Mianownik	mīstan	mistāi
Dopełniacz	mīstas	mīstan
Celownik	mīstu	mistammans
Biernik	mīstan	mīstans

Jak widać, gdy taki rzeczownik ma w mianowniku akcent w pierwszej sylabie, np. mīstan, buttan, to wtedy w mianowniku i celowniku liczby mnogiej akcent przechodzi na drugą sylabę, np. mistāi, butāi, mistammans, butammans.

<35a>

Takim schematem można odmieniać część rzeczowników rodzaju nijakiego zakończone na -an, np. nōpidan, alfabētan, Ullandan. Najczęściej są to wyrazy zapożyczone lub zawierające literę ō.

• Przykład odmiany nōpidan:

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Mianownik	nōpidan	nōpidai
Dopełniacz	nōpidas	nōpidan
Celownik	nōpidu	nōpidamans
Biernik	nōpidan	nōpidans

<36>

Takim schematem można odmieniać część rzeczowników rodzaju męskiego zakończone na -s, np. Dēiws, wāiks, tāws, wīrds.

• Przykład odmiany wāiks:

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Mianownik	wāiks	waikāi
Dopełniacz	wāikas	wāikan
Celownik	wāiku	waikammans
Biernik	wāikan	wāikans

Jak widać, odmiana ta jest podobna do odmiany <35>.

<37>

Takim schematem można odmieniać część rzeczowników rodzaju nijakiego zakończonych na -in, np. meddin, kattistin, garrin, uppin, kellin.

• Przykład odmiany meddin:

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Mianownik	meddin	medēi
Dopełniacz	meddes	meddin
Celownik	meḑḑu	medemmans
Biernik	meddin	meddins

Widzimy tutaj, że w celowniku l. pojedynczej głoska przed zmienną końcówką ulega zmiękczeniu, np. kattistin ⇒ kattisțu, meddin ⇒ meḑḑu.

• Przykład odmiany uppin:

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Mianownik	uppin	upjāi
Dopełniacz	uppjas	uppin
Celownik	uppju	upjammans
Biernik	uppin	uppins

Miękkie odpowiedniki głosek b, m, p, w w przeciwieństwie do miękkich odpowiedników głosek d, g, k, n, r, t nie mają liter diakrytycznych, dlatego w niektórych wzorach odmian zamiast be, me, pe, we pisze się bja, mja, pja, wja, czyli tak jak się wymawia. Dodatkowo, zbitki se i ze przechodzą w ša i ža (š i ž zawsze wymawia się miękko), np. amzin ⇒ amžas (dopełniacz).

• Przykład odmiany kellin:

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Mianownik	kellin	kelāi
Dopełniacz	kellas	kellin
Celownik	kellu	kelammans
Biernik	kellin	kellins

Głoska l przez część użytkowników języka pruskiego jest zawsze wymawiana miękko, dlatego w odmianie nie trzeba zaznaczać jej miękkości poprzez literę e lub j. Nigdy nie występuje po niej litera e lub dyftongi mające w zapisie literę ē, i dlatego w tym przypadku końcówkę wyrazu zapisuje się tak samo jak się wymawia.