Komputery

Komputery to bardzo zaawansowane maszyny logiczne zdolne do obliczenia nawet bardzo zaawansowanych działań w kilka milisekund.

Spis treści

Historia
Bramki logiczne
1. NOT
2. AND
3. OR
4. NAND
5. NOR
6. XOR i XNOR
Programowanie
1. Python
Części komputera
1. Procesor
2. Karta graficzna
3. Dysk
4. RAM
5. Karta sieciowa
Systemy operacyjne
1. Linux
  1. Jak korzystać?
2. Windows
  1. Jak korzystać?
3. Mac OS
Pliki
1. formaty plików
2. rodzaje partycji

Historia

1981 rok:

IBM prezentuje model 5150, powszechnie znany jako IBM PC. To właśnie ten model zapoczątkował erę komputerów osobistych, które znamy dzisiaj.

Charakterystyka IBM PC 5150:
Procesor: Intel 8088 o częstotliwości 4,77 MHz.
Pamięć RAM: 16 KB, rozszerzalna do 640 KB.
Nośniki danych: Dyskietki 5,25 cala o pojemności 160 KB.
System operacyjny: IBM PC-DOS 1.0 (rozwinięcie MS-DOS).
Monitor: Monochromatyczny, o rozdzielczości 80x24 znaki.
Dalszy rozwój:
Klonowanie:

Inne firmy szybko zaczęły produkować komputery kompatybilne z IBM PC, nazywane "klonami", co przyczyniło się do popularyzacji standardu.

Rozwój technologii:

Kolejne lata przyniosły szybki rozwój procesorów, pamięci, kart graficznych, nośników danych (dyski twarde, CD-ROM), a także systemów operacyjnych, w tym popularnego Windowsa.

Era graficznych interfejsów:

Pojawienie się systemów takich jak Windows 1.0 zapoczątkowało erę interfejsów graficznych, ułatwiając obsługę komputera.

Dzisiejsze komputery PC:

Współczesne komputery PC to rozwinięcie idei z lat 80., z jeszcze większą mocą obliczeniową, większymi pojemnościami pamięci, szybszymi dyskami, a także coraz częściej korzystające z technologii chmury. Historia komputera PC to historia ciągłego postępu i innowacji, która doprowadziła do tego, że komputery stały się nieodłącznym elementem życia współczesnego człowieka.

Bramki logiczne

Bramki logiczne są używane w każdym sprzęcie elektroniczny w tym w komputerach.

NOT

NOT to bramka logiczna odwracająca wartości. Jeżeli będzie jeden to po przejściu przez bramkę not będzie 0. Bramka NOT to jedyna bramka która ma jedno wejście.

1 = 0
0 = 1

AND

AND to bramka która "mnoży" liczby binarne. Np. 1 i 0 to po przejściu przez bramkę AND będzie 0.

0 i 0 = 0
0 i 1 = 0
1 i 0 = 0
1 i 1 = 1

OR

OR to bramka która "dodaje" liczby binarne niestety jeżeli przepuścimy przez nią 1 i 1 będzie 1 bo bramki mogą mieć na wyjściu tylko 1 lub 0.

0 i 0 = 0
0 i 1 = 1
1 i 0 = 1
1 i 1 = 1

NAND

NAND to odwrotność bramki AND np. jak przepuścimy przez bramkę NAND 1 i 1 to wyjdzie 0.

0 i 0 = 1
0 i 1 = 1
1 i 0 = 1
1 i 1 = 0

NOR

XOR i XNOR

Programowanie

Python

Python to język programowania w którym nie trzeba martwić się rzeczami takimi jak zarządzanie pamięcią. Ma to swoje plusy ale też minusy.

instalacja Pythona

linux

Na Linuksie Python najczęściej jest już zainstalowany ale jeżeli u ciebie go nie ma to wpisz w terminal:

Input:
sudo apt install python3

Output:
[sudo] hasło użytkownika User:

Input:
twoje_hasło

Output:
python_się_instaluje lub python_jest_zainstalowany

Jeżeli wyświetli się błąd spróbuj:

Input:
sudo dnf install python3

Output:
[sudo] hasło użytkownika Admin:

Input:
twoje_hasło

Output:
python_się_instaluje lub python_jest_zainstalowany

Windows

Wejdź na stronę python.org i pobierz Pythona następnie uruchom pobrany plik i zainstaluj Pythona z zaznaczoną opcją add to path. Python powinien być teraz zainstalowany.

Wyświetlanie na konsoli

Aby wyświetlić coś na konsoli trzeba skorzystać z print() np. aby wyświetlić hej trzeba wpisać:

Python:
print("hej")

Output:
hej

Aby wyświetlić liczbę nie trzeba dawać cudzysłowu:

Python:
print(12)

Output:
12

Zmienne i ich rodzaje

W zmiennych można zapisać np. liczbę lub ciąg znaków aby utworzyć zmienną z liczbą trzeba wpisać nazwa_zmiennej = wartość np. zmienna a z liczbą 12:

Python:
a = 12

Output:

Zmienne można wyświetlać za pomocą print():

Python:
a = 12
print(a)

Output:
12

Oto kilka najpopularniejszych rodzai zmiennych i jak się je definiuje:

Ciąg znaków(str):

nazwa_zmiennej = "wartość"

liczba(int):

nazwa_zmiennej = liczba

lista(list):

nazwa_zmiennej = [wartość1,wartość2,wartość3]

prawda lub fałsz(bool):

nazwa_zmiennej = False_lub_True

Powyższe rodzaje zmiennych to tylko najpopularniejsze. Jeżeli chcesz dodać lub odjąć jakąś liczbę od zmiennej liczbowej musisz użyć nazwa_zmiennej -= wartość lub nazwa_zmiennej += wartość np. a - 12:

Python:
a = 12
print(a)
a -= 12
print(a)

Output:
12
0

Aby sprawdzić typ zmiennej trzeba użyć type():

Python:
a = "abc"
print(type(a))
b = 123
print(type(b))

Output:
<class 'str'>
<class 'int'>

Rodzaje zmiennych można zmieniać np. "12" jako ciąg znaków na 12 jako liczbę:

Python:
a = "12"
print(type(a))
a = int(a)
print(type(a))

Output:
<class 'str'>
<class 'int'>

Pytanie użytkownika o dane

Aby zapytać użytkownika o dane trzeba użyć input() np. jeżeli chcesz zapytać o nick:

Python:
nick = input("Twój nick: ")
print("Twój nick "+nick)
print(type(nick))

Output:
Twój nick:

Input:
niko142

Output:
Twój nick niko142
<class 'str'>

Uwaga!!! odpowiedzi użytkownika są zawsze ciągiem znaków! Nawet jeżeli użytkownik poda samą liczbę!

Operacje na plikach

Aby wykonać operacje na pliku lub go utworzyć trzeba skorzystać z open("nazwa_pliku","operacja"). Wszystkie operacje to:

a = append(Otwiera plik do dopisywania danych na końcu istniejącej zawartości.Jeśli plik nie istnieje, tworzy nowy.)
r = read(Pozwala na odczytanie zawartości istniejącego pliku.)
w = write(Tworzy nowy plik do zapisu danych. Jeśli plik już istnieje, nadpisuje go nową zawartością.)

Aby utworzyć plik hello.txt:

Python:
file = open("hello.txt","a")
file.close()

Pliki:
Utworzono plik o nazwie: hello.txt w: ./
Plik: ./hello.txt został otwarty przez program: Python3
Plik: ./hello.txt został zamknięty przez program: Python3

A teraz edytujmy go dopisując: Witaj:

Python:
file = open("hello.txt","a")
file.write("Witaj")
file.close()

Pliki:
Plik: ./hello.txt został otwarty przez program: Python3
Plik: ./hello.txt został edytowany przez program: Python3
Plik: ./hello.txt został zamknięty przez program: Python3

Części komputera

Każdy komputer potrzebuję części aby działać. Poniżej napisane jest jak działa każda część.

Procesor

Z definicji procesor, czy też CPU, co jest skrótem od angielskich słów Central Processing Unit (w dosłownym tłumaczeniu: centralna jednostka procesująca) to główny komponent komputera, który odpowiada za każdy fragment jego działanie i wykonuje wszystkie potrzebne obliczenia, dzięki którym mogą działać wszystkie programy, czy też sam system operacyjny.

Warto spojrzeć również na budowę procesora. Jego podstawą jest jednolity fragment wafla krzemowego. Jest on następnie wzbogacany o dodatkowe substancje, dzięki czemu na waflu powstaje warstwa półprzewodnikowa. Na sam koniec z kolei na procesor muszą być jeszcze nałożone tranzystory, a dokładniej cała sieć tranzystorów, którą montuje się z pomocą techniki litografii. Oczywiście żaden procesor nie jest samodzielny i sam w sobie stanowi bezużyteczną część. Potrzebuje bowiem płyty głównej, którą można z kolei porównać do układu nerwowego w naszym ciele.

Procesor łączy się z płytą główną, za pomocą nałożonych na nim złącz. Te różnią się w zależności od producenta płyty, przez co płyta główna musi być dobrana pod procesor i posiadać odpowiedni socket, czyli miejsce na niego, w którym występują właściwe pola stykowe. Procesor (CPU) to "mózg" komputera, który wykonuje instrukcje programowe i zarządza wszystkimi operacjami. Działa poprzez pobieranie danych z pamięci, ich przetwarzanie zgodnie z instrukcjami i wysyłanie wyników do dalszego użytku. Procesor składa się z rdzeni, pamięci podręcznej i jednostki sterującej, a jego wydajność(najczęściej) zależy od taktowania i liczby rdzeni. Procesor pobiera instrukcje i dane z pamięci RAM. Adres, z którego mają być pobrane dane, jest dostarczany procesorowi. Procesor interpretuje instrukcje, przekształcając je w formę, którą może zrozumieć i wykonać.

Główne elementy procesora:
Rdzenie:

Fizyczne jednostki obliczeniowe, które wykonują instrukcje. Większa liczba rdzeni pozwala na jednoczesne wykonywanie większej liczby zadań.

Pamięć podręczna (cache):

Szybka pamięć wbudowana w procesor, która przechowuje najczęściej używane dane, co przyspiesza działanie procesora.

Jednostka sterująca:

Koordynuje pracę procesora, zarządza przepływem danych i kontroluje wykonywanie instrukcji.

Karta graficzna

Karta graficzna (GPU) przetwarza dane z procesora komputera i przekształca je w obraz wyświetlany na monitorze. Działa jak tłumacz między procesorem a ekranem, pozwalając na oglądanie filmów, granie w gry i korzystanie z programów graficznych.

W jakich zadaniach sprawdza się karta graficzna?

Karta graficzna pomaga w odpowiednim wyświetlaniu obrazów - im mocniejsza jest karta, tym wszelkie obliczenia idą jej sprawniej. Komponent ten jest przydatny w naprawdę wielu zastosowaniach, do których na co dzień używamy naszych maszyn. O czym należy przede wszystkim wspomnieć?

Gaming

Karty graficzne najczęściej kojarzą nam się z grami komputerowymi. Im lepsza karta graficzna oraz sam procesor, tym lepszą jakość obrazu jesteśmy w stanie uzyskać w konkretnym tytule. Dodatkowo najlepsze karty graficzna, na przykład te od takich producentów, jak Nvidia czy AMD, obsługują specjalne tryby, które pozwalają na uzyskanie większego realizmu graficznego, na przykład dzięki ray tracingowi.

Renderowanie grafiki 3D

Trójwymiarowe grafiki są dla komputerów sporym wyzwaniem - szczególnie, jeśli mają być one dynamiczne. Mocna karta graficzna jest jednak w stanie z łatwością zarządzać ogromną liczbą danych i wyświetlać wszelkie zmienne w czasie rzeczywistym, co znacznie przyspiesza czas renderowania oraz minimalizuje ryzyko zawieszenia się programu podczas takiego procesu.

Edycja wideo

Bardzo podobna sytuacja ma miejsce w przypadku edycji oraz montażu plików wideo - karta graficzna jest tym, na co powinniśmy zwracać szczególną uwagę podczas wyboru komputera czy laptopa do takich zadań. Po raz kolejny bowiem chodzi tutaj o generowanie obrazu i przetwarzanie ogromu danych, z czym najlepsze karty graficzne radzą sobie wręcz wyśmienicie.

Uczenie maszynowe

Uczenie maszynowe jest coraz częstszą metodą rozwijania sztucznej inteligencji. Obserwuje ona wzorce i sama je przetwarza, wyciągając wnioski i poprawiając się z podejścia na podejście. By uczenie maszynowe przebiegało płynnie, konieczny jest mocny procesor, który będzie obsługiwać te procesy, a także karta graficzna, która będzie w stanie generować odpowiednie środowisko dla SI.

Kryptowaluty

Dlaczego w kontekście kopania kryptowalut tak mocno mówi się o niszczeniu przez ten proces kart graficznych? Cóż, te elementy wykorzystuje się do tego procesu z prostego powodu. By kopać kryptowaluty, trzeba wytwarzać bloki połączeń - dzięki temu poszerza się możliwości sieci krypto, a otrzymane kryptowaluty są za to nagrodą. Karta graficzna, a raczej całe GPU, jest pod tym kątem o wiele lepsza niż procesor, dlatego to właśnie jej usługi są do tego wykorzystywane.

Dysk

Dysk to część komputera zrobiona aby przechowywać dane. Dane są przechowywane jako 0(brak prądu) lub 1(prąd jest). Każde 1 lub 0 na dysku to 1 bit 8 bitów to bajt(B) 1024 bajty to kilobajt(KB) 1024 kilobajty to megabajt(MB) 1024 megabajty to gigabajt(GB) a 1024 gigabajty to terabajt(TB) i tak dalej.

Są różne rodzaje dysków np. trwały dysk HDD(inaczej dysk twardy) lub bardzo szybki dysk SSD.

Dysk HDD, czyli dysk twardy, działa na zasadzie zapisu i odczytu danych za pomocą głowic magnetycznych poruszających się nad wirującymi talerzami pokrytymi warstwą magnetyczną. Talerze obracają się z dużą prędkością, a głowice, unoszone nad nimi przez poduszkę powietrzną, zmieniają stan magnetyczny na powierzchni talerza, zapisując dane w postaci 0 i 1. Odczyt danych polega na wykrywaniu zmian magnetycznych i ich interpretacji jako informacji cyfrowych. Głowice w dyskach HDD, odpowiedzialne za odczyt i zapis danych, poruszają się nad talerzami, które obracają się z określoną prędkością. Prędkość obrotowa dysków HDD najczęściej wynosi 5400 lub 7200 obrotów na minutę (RPM), ale w dyskach serwerowych może osiągać nawet 15000 RPM.

Dysk SSD (Solid State Drive) działa na zasadzie przechowywania danych w pamięci flash, w przeciwieństwie do tradycyjnych dysków HDD, które używają obracających się talerzy magnetycznych. Dane zapisywane są na układach scalonych, co zapewnia znacznie szybszy dostęp do informacji i wyższą wydajność komputera. Dysk SSD wykorzystuje pamięć flash NAND, która jest rodzajem pamięci nieulotnej, co oznacza, że dane są zachowywane nawet po odłączeniu zasilania. W przeciwieństwie do dysków HDD, dyski SSD nie posiadają ruchomych części, takich jak głowice odczytu i talerze. Zamiast tego, dane są zapisywane i odczytywane elektronicznie, co skutkuje szybszym dostępem do danych i wyższą niezawodnością. Dysk SSD zawiera kontroler, który zarządza procesami odczytu i zapisu danych, optymalizuje wykorzystanie pamięci flash i dba o równomierne zużycie komórek pamięci.

Pamięć RAM

Ram(Random Access Memory) to często najmniej zauważana część komputera. Choć ma takie ważne zastosowanie to wiele osób nie zwraca na Ram uwagi. Ale co to Ram? Ram to bardzo szybka pamięć która po zaniku zasilania się resetuje.

Szczegółowe zastosowania pamięci RAM:
Wspieranie wielozadaniowości:

RAM umożliwia jednoczesne uruchamianie wielu programów i przełączanie się między nimi bez utraty danych.

Przyspieszanie działania komputera:

Dane, które są aktywnie używane, są przechowywane w RAM-ie, co pozwala na szybszy do nich dostęp niż z dysku twardego lub SSD.

Buforowanie i caching:

Systemy operacyjne i aplikacje wykorzystują RAM do przechowywania często używanych danych, co przyspiesza ich działanie.

Uruchamianie systemu operacyjnego:

RAM jest niezbędny do uruchomienia systemu operacyjnego, bez którego komputer nie mógłby działać.

Obsługa aplikacji i gier:

RAM przechowuje dane potrzebne do działania aplikacji i gier, co ma bezpośredni wpływ na ich wydajność.

Przechowywanie danych przeglądarki:

RAM przechowuje dane stron internetowych, które są aktualnie przeglądane, co przyspiesza ich wczytywanie.

Podsumowując, RAM jest kluczowym elementem każdego urządzenia elektronicznego, który odpowiada za jego szybkość i płynność działania.

Karta sieciowa

Karta sieciowa, zwana też kartą interfejsu sieciowego (NIC), to podzespół komputera, który umożliwia komunikację z innymi urządzeniami w sieci, w tym w Internecie. Działa poprzez przekształcanie danych z komputera w sygnały, które mogą być przesyłane przez medium sieciowe (np. kabel Ethernet lub fale radiowe Wi-Fi), oraz odbieranie i przekształcanie sygnałów z powrotem na dane zrozumiałe dla komputera. Karta sieciowa odbiera dane cyfrowe generowane przez komputer i zamienia je na sygnały, które mogą być przesyłane przez sieć. Te sygnały są przesyłane przez odpowiednie medium (kabel lub fale radiowe) do innych urządzeń w sieci.

Systemy operacyjne

Linux

Linux to jeden z najpopularniejszych systemów operacyjnych. Tak na prawdę Linux to paczka systemów z jądrem Linux kernel i otwarto źródłowym kodem. Każdy system z paczki Linux to jest nazywany dystrybucją Linux. Dystrybucji Linuxa jest wiele np. Ubuntu, Linux Mint, Debian lub Arch Linux. Większość programów na Linuxa jest otwarto źródłowych. Linux Kernel jest tworzony przez Lunusa Tovardsa.

Serwery:

Linux jest popularnym wyborem do obsługi serwerów WWW, baz danych, poczty e-mail i innych usług sieciowych.

Urządzenia wbudowane:

System znajduje zastosowanie w routerach, odtwarzaczach DVD, a nawet samochodach.

Urządzenia mobilne:

Android, najpopularniejszy system operacyjny dla smartfonów, jest oparty na jądrze Linux. Komputery osobiste: Dystrybucje Linuxa, takie jak Ubuntu, Fedora czy Linux Mint, są używane jako alternatywa dla systemów Windows i macOS.

Elastyczność i personalizacja:

Możliwość dostosowania systemu do własnych potrzeb i preferencji jest ogromną zaletą dla zaawansowanych użytkowników.

Darmowy i open source:

Brak kosztów licencji i dostęp do kodu źródłowego to duża zaleta, szczególnie dla osób preferujących wolne oprogramowanie.

Jak korzystać?

Opowiem jak korzystać z linuxa.

Jak zainstalować aplikację?

Za pomocą apt:

sudo apt install NAZWA_PAKIETU_LUB_APLIKACJI

Za pomocą dnf:

sudo dnf install NAZWA_PAKIETU_LUB_APLIKACJI

Za pomocą flatpak:

flatpak install ŹRÓDŁO NAZWA_PAKIETU_LUB_APLIKACJI

Za pomocą git:

Jeżeli nie masz gita wpisz:

sudo apt install git

Aby zainstalować aplikację lub pakiet:

git clone URL_DO_APLIKACJI_LUB_PAKIETU

Jak naprawiać błędy?

Kernel Panic

Ten błąd to odpowiednik blue screena na Windows. Jedyną możliwością na naprawienie go jest zresetowanie komputera. W przypadku linuxa nie powinno być przy tym żadnych problemów.

Windows

Microsoft Windows to rodzina systemów operacyjnych stworzonych przez firmę Microsoft, najczęściej kojarzona z komputerami osobistymi. Pełni rolę pośrednika między sprzętem a użytkownikiem, umożliwiając pracę z programami i plikami. Jest najpopularniejszym systemem operacyjnym na świecie dla komputerów PC.

Ogólnie rzecz biorąc, Windows to:
System operacyjny:

Program, który zarządza zasobami komputera, umożliwiając uruchamianie innych programów i interakcję z użytkownikiem.

Interfejs użytkownika:

Zapewnia graficzny interfejs (okna, ikony, menu), ułatwiając korzystanie z komputera.

Platforma:

Służy jako podstawa do uruchamiania różnorodnych aplikacji, gier i narzędzi.

Zarządzanie sprzętem:

Kontroluje pracę podzespołów komputera (procesor, pamięć, dyski, urządzenia peryferyjne).

Popularne zastosowania Windows:
Praca biurowa (edytory tekstu, arkusze kalkulacyjne).
Przeglądanie internetu (przeglądarki, komunikatory).
Gry komputerowe.
Odtwarzanie multimediów (muzyka, filmy).
Programowanie.

Jak naprawiać błędy?

Blue Screen Of Death (BSOD)

Blue Screen Of Death na systemie Windows 10 lub 11

Blue Screen to błąd najczęściej spowodowany usunięciem Windowsa. jedynym sposobem aby go naprawić jest zresetowanie Windowsa. Jeżeli po zresetowaniu Windows Boot Manager wyświetli błąd oznacza to że Windows został usunięty i trzeba go ponownie zainstalować.

Mac OS

macOS to system operacyjny stworzony przez firmę Apple, przeznaczony do komputerów Mac (zarówno laptopów, jak i komputerów stacjonarnych). Jest to system uniksowy, znany z intuicyjnego interfejsu, stabilności i wysokiego poziomu bezpieczeństwa. Pierwotnie znany jako Mac OS X, a następnie jako OS X, obecnie nazywany jest po prostu macOS.

Kluczowe cechy macOS:
Zaprojektowany dla sprzętu Apple:

macOS został stworzony specjalnie dla komputerów Mac, co pozwala na optymalne wykorzystanie ich możliwości.

Uniksowy system:

Bazuje na technologii uniksowej, co zapewnia stabilność i bezpieczeństwo.

Intuicyjny interfejs:

Użytkownicy cenią macOS za prostotę obsługi i estetyczny wygląd.

Bezpieczeństwo:

System jest chroniony przed wirusami i szkodliwym oprogramowaniem dzięki mechanizmom kontroli aplikacji.

Integracja z ekosystemem Apple:

macOS płynnie współpracuje z innymi urządzeniami Apple, takimi jak iPhone, iPad i Apple Watch, oferując funkcje takie jak Handoff czy Universal Clipboard.

Regularne aktualizacje:

Apple regularnie udostępnia aktualizacje systemu, które wprowadzają nowe funkcje i poprawki bezpieczeństwa.

Aplikacje dedykowane:

macOS oferuje bogaty zestaw aplikacji przeznaczonych do profesjonalnych zastosowań, np. w dziedzinach grafiki, edycji wideo czy produkcji muzycznej.

Historia macOS:

Pierwsza wersja systemu, znana jako Mac OS X, została wydana w 2001 roku. System przeszedł szereg aktualizacji, zmieniając nazwę na OS X, a następnie na macOS. Nazwy kolejnych wersji systemu, począwszy od Mac OS X 10.9, nawiązywały do kalifornijskich lokalizacji lub formacji geograficznych (np. Yosemite, El Capitan, Sierra). Obecnie system nosi nazwę macOS, a ostatnia wersja z serii X, macOS High Sierra (10.13), została wydana w 2017 roku.

Pliki

Formaty plików

Format pliku określa co robi dany plik o to kilka najpopularniejszych formatów:

.exe = Plik wykonywalny Windows.
.mp3 = Skompresowany plik z muzyką.
.mp4 = Plik z filmem.
.wav = Bez stratny plik z muzyką stworzony przez firmy Microsoft i IBM.
.py = Plik z kodem języka Python.
.txt = Najprostszy plik z tekstem.
.doc = Plik z tekstem używany przez program Microsoft Word.
.zip = Plik zawierający skompresowane pliki.
.dll = To format przechowujący biblioteki dla programów.
.flac = Bez stratny skompresowany plik z muzyką.
.jpg = Skompresowany plik z obrazem.
.png = Plik z obrazem.
.gif = Plik z krótkim filmem z 256 kolorami.

A oto jakie pliki potrafią otworzyć jakie programy:

.mp3 = Windows Media Player, VLC Media Player, Winamp, Apple Music, Groove Music, Adobe Audition, Audacity i iTunes
.mp4 = VLC Media Player, Windows Media Player (po zainstalowaniu odpowiednich kodeków), ALLPlayer oraz Elmedia Video Player.
.wav = Windows Media Player, VLC media player, iTunes (dla użytkowników Mac) i QuickTime.
.py = Notepad(Windows), Visual Studio Code, PyCharm, Spyder, Thonny, Visual Studio oraz Notepad++(Windows).
.txt = Każdy edytor textu.
.doc = Microsoft Word lub darmowych alternatyw, takich jak LibreOffice Writer i TextMaker.
.zip = 7-Zip, WinRAR, WinZip oraz PeaZip.
.dll = PE Explorer, Visual Studio, DISM, DLL Suite.
.flac = MP3Tag, MusicBrainz Picard (dla edycji tagów), AnyMP4 Video Converter Ultimate (do konwersji i dzielenia) oraz narzędzia online jak Flixier i VEED.IO.
.png = Canva, Photopea, Pixlr, Fotor, Adobe Photoshop, GIMP oraz Microsoft Paint.
.gif = Canva i VEED.IO (do edycji online), GIMP (darmowy, zaawansowany edytor na komputer) oraz GIPHY i ScreenToGif (do tworzenia GIF-ów).

Tych programów jest oczywiście o wiele więcej to tylko kilka najpopularniejszych.

Rodzaje partycji

FAT32

System organizacji danych na nośniku danych polega na dzieleniu go na małe jednostki zwane klastrami (np. 4 KB, 8 KB), a informacje o ich położeniu i atrybutach plików są zapisywane w specjalnej tabeli File Allocation Table (FAT). Maksymalny rozmiar pojedynczego pliku, który można zapisać na dysku FAT32, wynosi 4 GB.

FAT16

Odmiana systemu plików FAT, która posługuje się 16-bitowym adresowaniem przy dostępie do plików. Stworzony do obsługi pierwszych dysków twardych, gdyż jego poprzednik FAT12 był niewystarczający.Pierwsze komputery klasy PC pracujące pod kontrolą systemu DOS miały architekturę 16-bitową.

FAT12

system plików FAT z 12-bitowym kodowaniem numeru jednostki alokacji. Zaprezentowany w 1980 r., swoją popularność zawdzięcza zaadaptowaniu go przez firmę Microsoft w systemie MS/PC-DOS w 1981 r. Pierwotnie wprowadzony dla stacji dyskietek (FDD). Ze względu na prawa patentowe i praktyczny monopol firmy Microsoft, używany głównie w systemach operacyjnych tej firmy. FAT12 pozwala na zaadresowanie 4078 (212 − 18) jednostek alokacji, co ogranicza maksymalną liczbę niepustych plików. Wielkość jednostki alokacji waha się od 512 B do 4 kB i jest określana przez program formatujący w zależności od wielkości partycji. Pozwala to na utworzenie partycji o rozmiarze do około 16 MB. W przypadku dyskietek jednostka alokacji przeważnie ma wielkość jednego sektora, co ogranicza rozmiar do około 2 MB.

extended

rodzaj partycji, który można tworzyć tylko na podstawowych dyskach MBR (ang. master boot record). Partycje rozszerzone są użyteczne, gdy zaistnieje potrzeba utworzenia więcej niż czterech woluminów na podstawowym dysku MBR – w przeciwieństwie do partycji podstawowych. W ramach jednej partycji rozszerzonej można utworzyć jedną lub więcej partycji logicznych, które następnie można sformatować. Dysk MBR może zawierać maksymalnie cztery partycje podstawowe albo trzy partycje podstawowe i jedną partycję rozszerzoną z wieloma partycjami logicznymi.

NTFS

standardowy system plików systemu Windows NT i jego następców (Windows 2000, Windows XP, Windows Server 2003, Windows Vista, Windows Server 2008, Windows 7, Windows 8, Windows Server 2012, Windows 10, Windows 11, Windows Server 2016). Wspierany jest także w systemach Linux i Berkeley Software Distribution za pomocą sterownika NTFS-3G, a także w systemie MacOS w trybie tylko do odczytu (z możliwością zapisu przy użyciu dodatkowego oprogramowania). NTFS wywodzi się od systemu plików HPFS, opracowanego przez Microsoft i IBM dla systemu OS/2. Został wprowadzony w celu zastąpienia starszego FAT-u, używanego w MS-DOS. Zaczerpnięte z HPFS ulepszenia w stosunku do FAT-u obejmują obsługę metadanych oraz dodanie struktur poprawiających szybkość pracy z dużą liczbą plików oraz dyskami o dużej pojemności. Dalsze ulepszenia (w stosunku do HPFS) polegają na wprowadzeniu listy kontroli dostępu (ACL) i dziennika operacji dyskowych (ang. journal). Ponadto NTFS nie ma tak ostrego ograniczenia dotyczącego maksymalnego rozmiaru pliku (do 4GB w FAT32), co umożliwia np. przechowanie obrazu płyty DVD na dysku twardym, bez dzielenia go na mniejsze pliki.

W95 FAT32

to w rzeczywistości FAT32 (LBA), system plików używany przez systemy Windows, który charakteryzuje się szeroką kompatybilnością, ale ma ograniczenie do maksymalnie 4 GB na plik i 32 GB na partycję przy użyciu domyślnych narzędzi Windows. Dostępny jest jako opcja w formacie w systemie Windows, jest również często używany na pamięciach USB.

GPT

To współczesny standard partycjonowania dysków, który zapewnia większą niezawodność i elastyczność niż starszy system MBR. Kluczowe zalety GPT to brak ograniczeń w rozmiarze partycji (poza ograniczeniami systemu operacyjnego i plików), możliwość tworzenia znacznie większej liczby partycji (np. do 128 na jednym dysku w Windows 10), a także zwiększona odporność na błędy dzięki przechowywaniu wielu kopii informacji o partycjach. Tablica partycji GUID (GPT) – sposób zapisu informacji o partycjach na dysku twardym. W strukturze logicznej przypomina rozszerzone (extended) partycje MBR, czyli starszego typu. Tradycyjne podejście do partycji zakłada istnienie w pierwszym sektorze dysku tablicy zawierającej cztery wpisy na temat partycji. Podejście takie okazuje się często niewystarczające i ogranicza użytkownika, zwłaszcza na współczesnych dyskach o pojemnościach przekraczających 2 TB, co stanowi limit rozmiaru w tradycyjnych partycjach. Limit ten bywa też przekraczany w macierzach dyskowych (rozmiar wolumenu logicznego może bez problemu przekraczać rozmiar fizycznych dysków w macierzy). Dyski partycjonowane zgodnie ze standardami GPT zawierają dwupoziomową strukturę: jeden sektor opisujący tablicę partycji oraz właściwą tablicę partycji. Jej opis zawiera między innymi:

liczbę pozycji w tablicy partycji rozmiar pozycji w tablicy partycji położenie zapasowej kopii opisu tablicy partycji położenie tablicy partycji unikatowy identyfikator dysku sumy kontrolne. Opis ten znajduje się w drugim sektorze dysku (LBA 1).

Sama tablica partycji składa się z wpisów (może być ich 128 jak w Windows Server 2003) zawierających informację o:

unikatowym identyfikatorze początkowym i końcowym LBA atrybutach nazwie

Aby zapewnić pewien poziom zgodności z rozwiązaniami bazującymi na tradycyjnych partycjach MBR, pierwszy sektor dysku (LBA 0) zapisywany jest w specjalny sposób. Tradycyjny sposób partycjonowania umieszcza w tym sektorze tablicę partycji MBR. Przy tworzeniu partycji GUID sektor ten zawiera informację, którą starsze systemy powinny zrozumieć w taki sposób, jak gdyby na dysku znajdowała się tylko jedna, zajmująca cały dysk partycja o typie 0xEE. W efekcie, bez świadomej decyzji użytkownika, starsze systemy nie nadpiszą partycji GUID, mimo że nie są w stanie prawidłowo ich zinterpretować.

MBR

Master Boot Record, MBR – główny rekord rozruchowy, struktura danych zapisana w pierwszym sektorze dysku twardego. Nazywany też Master Boot Block. Zawiera program rozruchowy oraz tablicę partycji.

MBR znajduje się na pierwszej ścieżce, w pierwszym cylindrze, w pierwszym sektorze dysku (CHS – 0, 0, 1), zajmuje jeden sektor (512 bajtów), jego struktura zmieniała się wraz z rozwojem techniki komputerowej. W klasycznym MBR pierwsze 446 bajtów zajmuje program rozruchowy (ang. bootloader). Druga część MBR to czteroelementowa tablica partycji – opisująca podział dysku na partycje, każda po 16 bajtów. MBR kończą 2 bajty sygnatury rozruchu (boot signature) szesnastkowo 0x55 0xAA.

512 bajtów
446 bajtów	64 bajty (4 x 16)				2 bajty
program rozruchowy	część 1	część 2	część 3	część 4	0x55 0xAA

Opis każdej z 4 partycji ma wielkość 16 bajtów i jest zbudowany w następujący sposób:

Offset (w bajtach)		Długość pola	Opis
`+0h`		1 bajt	Status: `80h`: partycja bootowalna, `00h`: partycja niebootowalna
`+1h`		3 bajty	adres CHS pierwszego sektora partycji. Format jest opisany w następnych wierszach.
	`+1h`	1 bajt	numer głowicy
	`+2h`	1 bajt	sektor w bitach 5–0; bity 7–6 są najbardziej znaczącymi bitami cylindra
	`+3h`	1 bajt	bity 7–0 cylindra
`+4h`		1 bajt	typ partycji
`+5h`		3 bajty	adres CHS ostatniego sektora partycji. Format opisu identyczny jak pierwszego sektora partycji.
`+8h`		4 bajty	adres LBA pierwszego sektora partycji
`+Ch`		4 bajty	liczba sektorów w partycji
Wszystkie wielobajtowe pola w tabeli są typu little endian