Przejdź do zawartości

Matematyka dla ostatnich klas szkoły podstawowej/Przekątna kwadratu i wysokość w trójkącie równobocznym

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Teoria

[edytuj]

Gdybyś nie miał wzoru, jakbyś obliczył przekątną pewnego kwadratu? Zdecydowana większość powiedziałaby: "Skorzystam z Twierdzenia Pitagorasa, podstawię bok kwadratu do liczb a i b, a następnie obliczę przekątną c". Rozważmy np. kwadrat o boku długości 5. Przekątną obliczamy (bez wzoru) tak:

Przykład PRZYKŁAD

52+52=d2

25+25=d2

50=d2

d=52

Czy można to uogólnić, a zarazem ułatwić sobie życie?

Przekątna kwadratu

[edytuj]

Za pomocą twierdzenia Pitagorasa możemy znaleźć przekątną każdego kwadratu.

Wzór WZÓR

W kwadracie o boku a przekątna ma długość a2.

Z tego wzoru możemy korzystać też, gdy znamy przekątną kwadratu i chcemy poznać jego bok.

Przykład PRZYKŁAD

Przekątna kwadratu ma długość 72. Oblicz długość boku tego kwadratu.

a2=72

a=7

Długość boku wynosi 7.

Trójkąt równoboczny

[edytuj]

Aby odnaleźć wzór na wysokość trójkąta równobocznego, potrzeba odrobinę więcej pracy. Zauważ, że wysokość trójkąta równoramiennego, a zarazem równobocznego dzieli podstawę na dwie równe części. Z tej własności korzystamy w następującym wyprowadzeniu.

Wzór WZÓR

W trójkącie równobocznym o boku a wszystkie trzy wysokości mają długość a32.

Pole trójkąta równobocznego i sześciokąta foremnego

[edytuj]

Podstawiając otrzymane h do wzoru na pole trójkąta otrzymujemy wzór na pole trójkąta równobocznego. Wystarczy wykonać odpowiednie przekształcenia algebraiczne (zob. dział X).

Wzór WZÓR

Pole trójkąta równobocznego wynosi:

P=a⋅h2=a⋅a322=a2322=a234

Pola figur złożonych możemy obliczyć, łącząc różne wzory na pole ze sobą. Sześciokąt foremny składa się z sześciu trójkątów równobocznych. Aby obliczyć jego wzór na pole, należy pomnożyć wzór na pole trójkąta równobocznego przez 6, a następnie go odpowiednio skrócić.

Wzór WZÓR

Pole sześciokąta foremnego wynosi:

P=6⋅a234=3a232

Zadania

[edytuj]

1. Oblicz długość przekątnej kwadratu, którego bok ma długość:

  1. 6 cm
  2. 10 m
  3. 3,5 dm
  4. 72 m
  5. 33 cm

2. Dany jest trójkąt równoboczny o boku długości 10 cm. Oblicz:

  1. wysokość tego trójkąta,
  2. pole tego trójkąta.

3. Kwadrat ma przekątną 82 cm. Oblicz długość jego boku.

4. Kwadrat A ma bok 6 cm, a kwadrat B ma bok 38. Który kwadrat ma dłuższą przekątną i o ile?

5. Kwadrat ma bok równy 40. Oblicz:

  1. długość przekątnej w formie pierwiastkowej,
  2. długość przekątnej przybliżoną do dwóch miejsc po przecinku.

6. Wysokość trójkąta równobocznego wynosi 9 cm. Oblicz pole tego trójkąta. Wynik zapisz w postaci ab.

7. Na rysunku przedstawiono kwadrat ABCD. Przekątne AC i BD przecinają się w punkcie O. Oblicz długość AO, jeśli bok kwadratu wynosi 8 cm.

8. Wysokość trójkąta równobocznego jest równa przekątnej kwadratu o boku 36 cm. Oblicz długość boku tego trójkąta równobocznego.

E 9. Agata postanowiła przygotować kartkę okolicznościową w kształcie prostokąta, ozdobioną wzorem dokładnie takim, jak przedstawiony na rysunku. Kartka ta będzie miała wymiary 15 cm × 18 cm. Do jej ozdobienia Agata chce użyć jednakowych kwadratów, których bok wyraża się całkowitą liczbą centymetrów. Niektóre z tych kwadratów będzie musiała przeciąć na dwie lub na cztery jednakowe części.

Oblicz maksymalną długość boku jednego kwadratu. Do obliczeń przyjmij przybliżenie 2≈1,4.

Źródło: Próbny egzamin ósmoklasisty CKE 2018, zad. 19

10. Dany jest kwadrat ABCD. Na przekątnej AC dorysowano nowy kwadrat ACEF. Znajdź wzór na pole kwadratu ACEF, jeżeli bok AB ma długość a cm.

*11. Bok trójkąta równobocznego ma długość 4 cm, a przekątna pewnego kwadratu ma długość 2234. Uzasadnij, że pola obu tych figur są równe.

Uwaga. Zapis x4 oznacza pierwiastek 4. stopnia z x. Przykład: 164=2. Przypomnij sobie własności pierwiastków (IX.5, II.9).

*12. Sześciokąt foremny i trójkąt równoboczny mają jednakowe obwody. Oblicz stosunek pola sześciokąta do pola trójkąta.

Wskazówka. Sześciokąt foremny możemy podzielić na 6 trójkątów równobocznych.

Źródło: Konkurs kuratoryjny z matematyki 2024/2025, woj. lubuskie, etap wojewódzki, zad. 13