Napary/Pomoc

Spis treści

A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ż

Symbole

ø - (łac. tintura madre)

A

acetylocholina - jest neuroprzekaźnikiem (zob. też acetylocholina w Wikipedii).
acid. (łac. acidum) - kwas
adaptogen - substancja pochodzenia naturalnego lub surowiec roślinny o korzystnym dla zdrowia nieswoistym działaniu, pomagający w adaptacji organizmu do obciążenia stresem fizycznym i psychicznym, wspomagający utrzymanie równowagi (homeostazy) organizmu i niewykazujący działania modulującego oraz skutków ubocznych. Do adaptogenow naleza m. in. brodziuszka wiechowata, traganek błoniasty, aralia mandżurska, bakopa drobnolistna, wąkrotka azjatycka, eleuterokok kolczasty, lukrecja gładka, Gynostemma pentaphyllum, bazylia azjatycka, żeń-szeń, szczodrak krokoszowaty, różeniec górski, cytryniec chiński, witania ospała. (zob. też adaptogen w Wikipedii).
aeth. (łac. aetherea) - eterowy (np. nalewka)
alkaloidy - grupa związków o charakterze zasadowym o silnym działaniu na organizm ludzki (zob. też alkaloidy w Wikipedii).
amp. (łac. ampullae) - ampułki
anetol - organiczny związek chemiczny otrzymywany z olejków eterycznych badianu właściwego (anyżu) i kopru włoskiego o charakterystycznym anyżowym zapachu (zob. też anetol w Wikipedii).
anthodium (łac., skr. anth.) – koszyczek kwiatowy (roślin z rodziny astrowatych) (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
antrachinony - związki o działaniu drażniącym błonę śluzową i wzmagające perystaltykę jelita grubego. Występują w korze kruszyny, kłączu rzewienia palczastego, liściach aloesu. Stosowany w celach przeczyszczających (zob. też antrachinony w Wikipedii).
antyocyjany - naturalne barwniki pochodzenia roślinnego (zob. też antyocyjany w Wikipedii).
antyoksydant → przeciwutleniacz (zob. też antyoksydant w Wikipedii).
antyseptyk - substancja odkażająca, niszcząca drobnoustroje (zob. też antyseptyk w Wikipedii).
apigenina - jeden z flawonoidów o silnych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych (zob. też apigenina w Wikipedii).
aq. (łac. aquosus) - wodny

↑

B

bacca (łac.) – jagoda. (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
bals. (łac. balsamum) - balsam
berberyna – zawarta w berberysie zwyczajnym, gorzkniku kanadyjskim, mahoni pospolitej (tańszy zamiennik gorzknika), cynowodzie chińskim. Rzadko odnotowano działania uboczne, takie jak: mdłości, ból brzucha, wzdęcia, zatwardzenie lub rozwolnienie. W badaniach wskazano na możliwość hamowania wchłaniania witaminy B12 i żelaza. Berberyna jest często stosowana w dawkach do 1500 mg dziennie, co zwiększa ryzyko skutków ubocznych. (zob. też Berberyna w Wikipedii).
błonnik - (zob. też błonnik w Wikipedii).
bulbus - (łac., skr. bulb.) - cebula. (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

C

calyx (łac.) - kielich (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
caput (łac.) – makówka (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
comp. (łac. compositus) - złożony
conc. (łac. concentratum) - stężony
corolla (łac.) – korona (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
cortex (łac., skr. cort.) - kora (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
cyneol - (zob. też cyneol w Wikipedii).
cytral - (zob. też cytral w Wikipedii).

↑

D

dec. (łac. decoctum) → odwar
depur. (łac. depuratus) - oczyszczony

↑

E

ekstrakt - zagęszczony preparat roślinny lub zwierzęcy, otrzymywany poprzez wytrawienie surowca rozpuszczalnikiem, na przykład wodą bądź etanolem (zob. też wyciąg w Wikipedii).

łac: :en :de: Extrakt

embryo (łac.) – zarodek (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
empl. (łac. emplastrum) - plaster
enzymy lipolityczne → lipazy
estragol - organiczny związek chemiczny wystepujacy w bylicy draganku (estragonie), trybuli ogrodowej, bazylii pospolitej, badianu właściwego (anyżu), kłosowcu fenkułowym itd. Istnieją badania (Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF, 2001)) stwierdzające, że w dużych ilościach jest zarówno genotoksyczny, jak i rakotwórczy (zob. też estragol w Wikipedii).
estrogeny - grupa hormonów płciowych: Estrogenny występujące w roślinach to fitoestrogeny (zob. też estrogeny w Wikipedii).
eugenol - organiczny związek chemiczny z grupy fenoli. Wykorzystywany w stomatologii. W większych dawkach bardzo szkodliwy. Zawarty w goździkach, cynamonie cejlońskim, kukliku pospolitym. Wykazano, że eugenol ma działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwnowotworowe (zob. też eugenol w Wikipedii).
exoc. (łac. exocarpium) - naowocnia
extr. (łac. extractum) - wyciąg

↑

F

fitoestrogeny - mają zdolność wiązania się z receptorami estrogenowymi, co może wpływać na równowagę hormonalną w organizmie (wydłużenie cyklu miesiączkowego, łagodzenie objawów przekwitania (menopauzy)), zmniejszenie zagrożenia osteoporozą, zmniejszenie zagrożenia miażdżycą, zmniejszenie zagrożenia rozrostem gruczołu krokowego (przerost prostaty) (zob. też fitoestrogeny w Wikipedii).
flawonoidy - w roślinach spełniają funkcję barwników, przeciwutleniaczy i naturalnych insektycydów oraz fungicydów (zob. też flawonoidy w Wikipedii).
fluid. (łac. fluidum) - płynny
fol. łac. folium) - liść
flos (łac., skr. fl.) – kwiat (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
flores (łac., skr. fl.) – kwiaty (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
folium (łac.) – liść (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
fructus (łac., skr. fr.) – owoc (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
fungus (łac.) – grzyb (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

G

GABA - neuroprzekaźnik hamujący, który ogranicza nadmierne pobudzenie układu nerwowego w sytuacji stresowej. Wycisza, uspokaja i sprzyja relaksacji. Może obniżać stężenie we krwi kortyzolu (hormonu stresu) (zob. też GABA w Wikipedii).
garbniki roślinne → taniny.
gemma (łac., skr. gemm.) – pąk, pączek (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
gemmae (łac., skr. gemm.) – pąki, pączki (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
glandula (łac.) – gruczoł (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
glicyna - (zob. też glicyna w Wikipedii).
glikozydy - (zob. też glikozydy w Wikipedii).
gorycze - wzmacniają wydzielanie soków żołądkowych. Wspierają detoksykację wątroby. Stymulują trzustkę do pracy, ułatwiając trawienie i odpływ żółci. Należy je spożywać 30 min przed posiłkiem. Poza tym działają uspokajająco i wzmacniająco. Występują w goryczce żółtej, bylicy piołunie, chmielu zwyczajnym, mniszku lekarskim, karczochu zwyczajnym, cykorii podróżniku, drapaczu lekarskim oraz kawie, herbacie i gorzkiej czekoladzie. (zob. też gorycze w Wikipedii).
guaranina - rodzaj kofeiny pochodzący z guarany (zob. też kofeina (guaranina) w Wikipedii).
gutt. (łac. guttae) - krople

↑

H

herba (łac., skr. herb.) - ziele (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
histamina - (zob. też histamina w Wikipedii).
homeostaza - hormon tkankowy i neuroprzekaźnik pośredniczący w rozwoju reakcji alergicznej w organizmie (zob. też Homeostaza w Wikipedii).
hydrobr.(łac. hydrobromicum) - bromowodorek
hydrochl. (łac. hydrochloricum) - chlorowodorek
hiperycyna - działa przeciwwirusowo i przeciwdepresyjnie. Występuje w dziurawcu (zob. też Hiperycyna w Wikipedii).

↑

I

inflorescentia (łac., skr. inflor.) - kwiatostan (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
inf. (łac. infusum) → napar
intr. (łac.intractum) - wyciąg ze świeżej rośliny.
inulina - w jelitach pełni funkcję prebiotyku. Powoduje lepszą perystaltykę jelit, zmniejszenie wchłaniania glukozy do krwiobiegu oraz regulację poziomu cholesterolu. Znajduje się w m.in. korzeniach cykorii, bulwach topinamburu oraz kłączach omanu wielkiego, czosnku i cebuli (zob. też inulina w Wikipedii).
irydoidy - (zob. też irydoidy w Wikipedii).
izoflawony - należą do fitoestrogenów i są popularne jako składnik suplementów diety, zwłaszcza dla kobiet w okresie menopauzy, ponieważ mogą łagodzić jej objawy, takie jak uderzenia gorąca (zob. też izoflawony w Wikipedii).
immunomodulacja - działanie substancji czynnej na układ odpornościowy (zob. też immunomodulacja w Wikipedii).
immunostymulacja - działanie substancji czynnej na pobudzanie układu odpornościowego (zob. też immunostymulacja w Wikipedii).

↑

K

kartenoidy - (zob. też kartenoidy w Wikipedii).
karwakrol - działa moczopędnie, przeciwskurczowo, przeciwbólowo, przeciwrobaczo. Występuje w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i kminku (zob. też karwakrol w Wikipedii).
kłącze

łac: rhizoma :en: rhizome de: Rhizom

kodeina - alkaloid o działaniu przeciwbólowym i przeciwkaszlowym (zob. też kodeina w Wikipedii).
kofeina - organiczny związek chemiczny, alkaloid purynowy znajdujący się w ziarnach kawy i wielu innych surowcach roślinnych: Do tej grupy należą np. guaranina, mateina, teina (zob. też kofeina w Wikipedii).
kolagen - (zob. też kolagen w Wikipedii).
kora

łac: cortex :en: bark de: Rinde

korzeń

łac: radix :en: de: Wurzel

koszyczek

łac: anthodium :en: head, capitula de: Blütenkorb, Korb

krzemionka - pomaga wzmocnić kości, stawy i tkankę łączną, poprawia kondycję skóry, włosów i paznokci. Wspiera układ krążenia i odporność. Może pomóc w profilaktyce miażdżycy i osteoporozy. Występuje np. w skrzypie polnym. (zob. też krzemionka w Wikipedii).
kumaryna - (zob. też kumaryna w Wikipedii).
kurkumina - (zob. też kurkumina w Wikipedii).
kwas chlorogenowy - naturalny przeciwutleniacz występujący np. w yerba mate, zielonych liściach i owocach kawowca, głogu, karczochach, pokrzywie, czarnych jagodach, surowych ziemniakach oraz w mniejszych ilościach m.in. w bluszczu pospolitym, śliwkach, czereśniach, jabłkach, brzoskwiniach, morelach (zob. też kwas chlorogenowy w Wikipedii).
kwas ferulowy - występuje naturalnie w wielu roślinach, głównie w liściach, nasionach i korze drzew iglastych, w ziarnach pszenicy, ryżu, kukurydzy i żyta. Zawiera go także, kora wierzby rzęsa, szpinak, ziele bodziszków, ziele czartawy, ziele gwiazdnic, ziele widłaków, ziele zapaliczki (zob. też kwas ferulowy w Wikipedii).
kwas foliowy - (zob. też kwas foliowy w Wikipedii).
kwas galusowy - (zob. też kwas galusowy w Wikipedii).
kwas karnozowy - (zob. też kwas karnozowy w Wikipedii).
kwas kawowy - (zob. też kwas kawowy w Wikipedii).
kwas salicylowy - jest zawarty w aspirynie (zob. też kwas salicylowy w Wikipedii).
kwasy bosweliowe - (zob. też kwasy bosweliowe w Wikipedii).
kwasy fenolowe - (zob. też kwasy fenolowe w Wikipedii).
kwiat

łac: flos :en: flower de: Blüte''

kwiatostan

łac: inflorescentia :en: inflorescenc de: Blütenstand

↑

L

lichen (łac.) – plecha (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
lignum (łac.) – drewno (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
linim. (łac. linimentum) - mazidło
lipolityczny - odnoszący się do procesów lub substancji związanych z rozpadem tkanki tłuszczowej (lipolizą).
lipazy - grupa enzym ów należących do hydrolaz (enzymów trawiennych) (zob. też lipazy w Wikipedii).
lipoliza - zabieg redukcji tkanki tłuszczowej (zob. też lipoliza w Wikipedii).
liść

łac: folium :en: leaf de: Blatt

lit - (zob. też lit w Wikipedii).
luteolina - jeden z flawonoidów o silnych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych (zob. też luteolina w Wikipedii).
L-teanina - ma zwiększać intensywność fal alfa w mózgu, co poprawia wydajność pracy i skuteczność nauki (zob. też Teanina w Wikipedii).

↑

M

macerat wodny - wyciąg uzyskiwany przez zalanie ziół letnią wodą (zob. też macerat w Wikipedii).

łac: maceratum :en :de: Mazerat

mal. (łac. maleinicum) - maleinian
mateina - rodzaj kofeiny pochodzący z yerba mate (zob. też kofeina (mateina) w Wikipedii).
melanocyty - komórki odpowiedzialne m. in.za pigmentację włosów (zob. też melanocyty w Wikipedii).
mentol - daje uczucie chłodu i ma działanie przeciwbólowe, antyseptyczne i odświeżające. Jest zawarty w mięcie (zob. też mentol w Wikipedii).
morfina - alkaloid o silnym działaniu przeciwbólowym (zob. też morfina w Wikipedii).
moździerz - naczynie kuchenne z tłuczkiem do ręcznego rozdrabniania (zob. też moździerz w Wikipedii).

łac: :en :de: Mörser

mukolityczny - zmniejszający lepkość wydzieliny (śluzu) np. przy kaszlu mokrym (zob. też Mukolityki w Wikipedii).

↑

N

nalewka macierzysta - silny wyciąg zazwyczaj z surowca roślinnego, uzyskany w procesie maceracji lub perkolacji w odpowiednim rozpuszczalniku.

łac: tintura madre :en: de: Urtinktur

naowocnia

łac: pericarpium :en: de:

napar – płyn uzyskiwany przez parzenie delikatnych fragmentów ziół (liści, kwiatów).

łac: infusum :en :de: Aufguss

nasiono

łac: semen :en: de: Samen

nitr. - nitricum - azotan
nux (łac.) – orzech (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

O

odwar - wyciąg wodny uzyskiwany przez gotowanie twardych fragmentów ziół (np. kora, korzenie, bulwy, grube nasiona, kłącza) (zob. też odwar w Wikipedii).

łac: decoctum :en :de: Absud, Dekokt, Abkochung

ocet jabłkowy - dodany do naparów z niektórych ziół wzmaga ich właściwości energetyzujące, uspokajające oraz poprawia trawienie (zob. też Ocet jabłkowy w Wikipedii).
olejek rozmarynowy - (zob. też Olejek rozmarynowy w Wikipedii).
olejki eteryczne - (zob. też Olejek eteryczne w Wikipedii).
oleuropeina - polifenole (zob. też Oleuropeina w Wikipedii).
oligomeryczne procyjanidyny (OPC) - (zob. też procyjanidyny w Wikipedii).
ol. (łac. oleum) - olej, olejek
owoc

łac: fructus :en: fruit de: Frucht

↑

P

papaweryna - alkaloid o działaniu rozkurczowym (zob. też papaweryna w Wikipedii).
pączek

łac: gemma :en: bud de: Knospe

pericarpium (łac., skr. peric.) – owocnia (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
piperyna - (zob. też piperyna w Wikipedii).
polifenole - grupa związków organicznych, do której należą taniny (garbniki), ale obejmuje też inne związki o właściwościach antyoksydacyjnych (przeciwzapalnych) (zob. też polifenole w Wikipedii).
potas - (zob. też potas w Wikipedii).
przeciwutleniacze (antyoksydanty) - neutralizują nadmiar wolnych rodników. Antyoksydanty sa zawarte w zielonej herbacie, głogu jednoszyjkowym, ostropeście plamistym i in. (zob. też przeciwutleniacze w Wikipedii).
pulv. (łac. pulveratus) - sproszkowany

↑

R

radic. (łac. cum) (radicibus) - z korzeniami
radix (łac., skr. rad.) – korzeń (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
rec. (łac. recens) - świeży
remedium - medyczny środek zaradczy, lekarstwo (zob. też remedium w Wikipedii).
res. (łac. resina) - żywica
resweratrol - (zob. też resweratrol w Wikipedii).
rhizoma (łac., skr. rhiz.) – kłącze (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
rhizoma cum radicibus (łac.) – kłącze z korzeniami

↑

S

saponiny - organiczny związek chemiczny wpływający na organizm ludzki, od leczniczego po trujący. Najczęściej występują w skórce łodyg i owoców oraz

w korzeniach (zob. też saponiny w Wikipedii).

semen (łac., skr. sem.) – nasiono (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
serotonina - (zob. też serotonina w Wikipedii).
sicc. (łac. ssiccus(um)) - suchy
sir. (łac. sirupus) - syrop
soi. (łac. solutio) - roztwór
spec. (łac. species) - zioła
spirit. (łac. spirituosus) - alkoholowy
spir. (łac. spiritus) - alkohol
spiss. (łac. spissum) - gęsty*
spora (łac.) – zarodnik (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
scc. (łac. succus) - sok
sterole - (zob. też sterole w Wikipedii).
stigma (łac.) – znamię słupka kwiatowego (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
stipes (łac.) – szypułka (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii). –
substancja aktywna - związek chemiczny, który odpowiada za farmakologiczne, terapeutyczne lub metaboliczne działanie zioła.
stres oksydacyjny - stan zaburzonej równowagi między produkcją wolnych rodników a zdolnością organizmu do ich neutralizacji za pomocą przeciwutleniaczy (antyoksydantów) (zob. też stres oksydacyjny w Wikipedii).
substancja czynna → substancja aktywna
strobilus (łac.) – szyszka chmielu zwyczajnego (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
sulf. (łac. sulfuricum) - siarczan
szyszka

łac: strobilus :en: de: Zapfen

↑

Ś

śluz - (zob. też śluz roślinny w Wikipedii).
ściągające - obkurczające tkanki, zmniejszające przepuszczalność naczyń krwionośnych i błon komórkowych, a także wiązań białek, co prowadzi do zmniejszenia stanów zapalnych, obrzęku i krwawienia, tworząc na powierzchni ochronną warstwę.

↑

T

tabl. (łac. tabulettae) - tabletki
taniny (garbniki) - należą do polifenoli. W medycynie stosowane ze względu na działanie ściągające. Koagulacja białek na powierzchni błon śluzowych prowadzi do powstania warstwy ochronnej, z czego wynikają właściwości przeciwzapalne względem stanów zapalnych skóry i błon śluzowych. Ten sam mechanizm jest odpowiedzialny za hamowanie drobnych krwawień oraz likwidację obrzmień. Garbniki mogą szkodliwie wpływać na działanie np. citalopramu w organizmie, ponieważ tworzą z nim trudno rozpuszczalne związki i przez to zmniejszają albo nawet uniemożliwiają jego działanie. Są zawarte w pięciorniku kurzym, kukliku pospolitym, szałwii lekarskiej, suszonej borówce czarnej, rzepiku pospolitym, liściach jeżyny fałdowanej, liściach poziomki, liściach maliny, zielonej herbacie, czarna herbata, orzechu włoskim, pięciorniku gęsim, kłączach rdestu wężownika, korze oczaru, kora dębu, rzepik pospolity, korzeniu kramerii (ratanhi) (zob. też taniny (garbniki) w Wikipedii).
tart. (łac. tartaricum) - winian
teina - rodzaj kofeiny pochodzący z herbaty (zob. też kofeina (teina) w Wikipedii).
telomeraza - (zob. też telomeraza w Wikipedii).
termogeniczny - m.in. wspomagający odchudzanie poprzez zwiększanie wydzielania ciepła z ciała i podwyższenie metabolizmu (zob. też Termogeneza w Wikipedii).
thallus (łac.) – plecha (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
tinct. (łac. tinctura) - nalewka
tintura madre (łac.) - nalewka macierzysta
trójglicerydy - (zob. też trójglicerydy w Wikipedii).
tryptofan - (zob. też tryptofan w Wikipedii).
tuber (łac.) – bulwa (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
tyrosol - (zob. też Tyrosol w Wikipedii).

↑

U

ung. (łac. unguentum) - maść

↑

V

vern. (łac. vernalis) - wiosenny

↑

W

wapń - (zob. też wapń w Wikipedii).
witamina A - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina A w Wikipedii).
witamina B - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B w Wikipedii).
witamina B1 - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B1 w Wikipedii).
witamina B2 - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B2 w Wikipedii).
witamina B6 - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B2 w Wikipedii).
witamina C - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina C w Wikipedii).
witamina D - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina D w Wikipedii).
witamina E - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina E w Wikipedii).
witamina K - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina K w Wikipedii).
wolne rodniki - szkodliwe cząstki, których nadmiar prowadzi do stresu oksydacyjnego. Mogą przyspieszać proces starzenia i rozwój chorób. Powstają w organizmie w sposób naturalny, ale też przez palenie papierosów, zanieczyszczenie środowiska itp. Neutralizują je przeciwutleniacze (antyoksydanty). (zob. też wolne rodniki w Wikipedii).
wyciąg - zagęszczony lub wysuszony sok u surowca roślinnego lub zwierzęcego, otrzymywany poprzez wytrawienie surowca rozpuszczalnikiem, na przykład wodą bądź etanolem (zob. też wyciąg w Wikipedii).

łac: :en :de: Auszug

wywar - (zob. też wywar w Wikipedii).

↑

Z

ziele - (zob. też ziele w Wikipedii).

łac: herba :en: herb de: Heilkraut

zioła jednorodne - zioła jednego gatunku (w przeciwieństwie do mieszanek ziołowych).
znamię

łac: stigma :en: stigma de: Narbe

↑

Ż

↑

Spis treści