Napary/Pomoc

Spis treści

A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ż

Symbole

ø - (łac. tintura madre)

A

acid. (łac. acidum) - kwas
adaptogen - substancja pochodzenia naturalnego lub surowiec roślinny o korzystnym dla zdrowia nieswoistym działaniu, pomagający w adaptacji organizmu do obciążenia stresem fizycznym i psychicznym, wspomagający utrzymanie równowagi (homeostazy) organizmu i niewykazujący działania modulującego oraz skutków ubocznych (zob. też adaptogen w Wikipedii).
aeth. (łac. aetherea) - eterowy (np. nalewka)
alkaloidy - grupa związków o charakterze zasadowym o silnym działaniu na organizm ludzki (zob. też alkaloidy w Wikipedii).
amp. (łac. ampullae) - ampułki
anetol - organiczny związek chemiczny otrzymywany z olejków eterycznych badianu właściwego (anyżu) i kopru włoskiego o charakterystycznym anyżowym zapachu (zob. też anetol w Wikipedii).
anthodium (łac., skr. anth.) – koszyczek kwiatowy (roślin z rodziny astrowatych) (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
antrachinony - związki o działaniu drażniącym błonę śluzową i wzmagające perystaltykę jelita grubego. Występują w korze kruszyny, kłączu rzewienia palczastego, liściach aloesu. Stosowany w celach przeczyszczających (zob. też antrachinony w Wikipedii).
antyocyjany - naturalne barwniki pochodzenia roślinnego (zob. też antyocyjany w Wikipedii).
antyoksydant - → przeciwutleniacz (zob. też antyoksydant w Wikipedii).
antyseptyk - substancja odkażająca, niszcząca drobnoustroje (zob. też antyseptyk w Wikipedii).
apigenina - jeden z flawonoidów o silnych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych (zob. też apigenina w Wikipedii).
aq. (łac. aquosus) - wodny

↑

B

bacca (łac.) – jagoda (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
bals. (łac. balsamum) - balsam
błonnik - (zob. też błonnik w Wikipedii).
bulbus - (łac., skr. bulb.) - cebula (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

C

calyx (łac.) - kielich (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
caput (łac.) – makówka (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
comp. (łac. compositus) - złożony
conc. (łac. concentratum) - stężony
corolla (łac.) – korona (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
cortex (łac., skr. cort.) - kora (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
cyneol - (zob. też cyneol w Wikipedii).

↑

D

dec. (łac. decoctum) → odwar
depur. (łac. depuratus) - oczyszczony

↑

E

ekstrakt - zagęszczony preparat roślinny lub zwierzęcy, otrzymywany poprzez wytrawienie surowca rozpuszczalnikiem, na przykład wodą bądź etanolem (zob. też wyciąg w Wikipedii).

łac: :en :de: Extrakt

embryo (łac.) – zarodek (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
empl. (łac. emplastrum) - plaster
enzymy lipolityczne → lipazy
estragol - organiczny związek chemiczny wystepujacy w bylicy draganku (estragonie), trybuli ogrodowej, bazylii pospolitej, badianu właściwego (anyżu), kłosowcu fenkułowym itd. Istnieją badania (Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF, 2001)) stwierdzające, że w dużych ilościach jest zarówno genotoksyczny, jak i rakotwórczy (zob. też estragol w Wikipedii).
estrogeny - grupa hormonów płciowych: Estrogenny występujące w roślinach to fitoestrogeny (zob. też estrogeny w Wikipedii).
eugenol - organiczny związek chemiczny z grupy fenoli. Wykorzystywany w stomatologii. W większych dawkach bardzo szkodliwy. Zawarty w goździkach, cynamonie cejlońskim, kukliku pospolitym. Wykazano, że eugenol ma działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwnowotworowe (zob. też eugenol w Wikipedii).
exoc. (łac. exocarpium) - naowocnia
extr. (łac. extractum) - wyciąg

↑

F

fitoestrogeny - mają zdolność wiązania się z receptorami estrogenowymi, co może wpływać na równowagę hormonalną w organizmie (wydłużenie cyklu miesiączkowego, łagodzenie objawów przekwitania (menopauzy)), zmniejszenie zagrożenia osteoporozą, zmniejszenie zagrożenia miażdżycą, zmniejszenie zagrożenia rozrostem gruczołu krokowego (przerost prostaty) (zob. też fitoestrogeny w Wikipedii).
flawonoidy - w roślinach spełniają funkcję barwników, przeciwutleniaczy i naturalnych insektycydów oraz fungicydów (zob. też flawonoidy w Wikipedii).
fluid. (łac. fluidum) - płynny
fol. łac. folium) - liść
flos (łac., skr. fl.) – kwiat (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
flores (łac., skr. fl.) – kwiaty (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
folium (łac.) – liść (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
fructus (łac., skr. fr.) – owoc (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
fungus (łac.) – grzyb (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

G

GABA -neuroprzekaźnik hamujący, który ogranicza nadmierne pobudzenie układu nerwowego w sytuacji stresowej. Wycisza, uspokaja i sprzyja relaksacji. Może obniżać stężenie we krwi kortyzolu (hormonu stresu) (zob. też GABA w Wikipedii).
garbniki roślinne → taniny.
gemma (łac., skr. gemm.) – pąk, pączek (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
gemmae (łac., skr. gemm.) – pąki, pączki (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
glandula (łac.) – gruczoł (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
glikozydy - (zob. też glikozydy w Wikipedii).
gorycze - przyjmowane w odpowiednich dawkach przed jedzeniem, wzmacniają wydzielanie soków żołądkowych, a poza tym działają uspokajająco i wzmacniająco, toteż chętnie przyjmowane i stosowane są w okresach rekonwalescencji (zob. też gorycze w Wikipedii).
guaranina - rodzaj kofeiny pochodzący z guarany (zob. też kofeina (guaranina) w Wikipedii).
gutt. (łac. guttae) - krople

↑

H

herba (łac., skr. herb.) - ziele (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
histamina - (zob. też histamina w Wikipedii).
homeostaza - hormon tkankowy i neuroprzekaźnik pośredniczący w rozwoju reakcji alergicznej w organizmie (zob. też Homeostaza w Wikipedii).
hydrobr.(łac. hydrobromicum) - bromowodorek
hydrochl. (łac. hydrochloricum) - chlorowodorek
hiperycyna - działa przeciwwirusowo i przeciwdepresyjnie. Występuje w dziurawcu (zob. też Hiperycyna w Wikipedii).

↑

I

inflorescentia (łac., skr. inflor.) - kwiatostan (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
inf. (łac. infusum) → napar
intr. (łac.intractum) - wyciąg ze świeżej rośliny.
inulina - w jelitach pełni funkcję prebiotyku. Powoduje lepszą perystaltykę jelit, zmniejszenie wchłaniania glukozy do krwiobiegu oraz regulację poziomu cholesterolu. Znajduje się w m.in. korzeniach cykorii, bulwach topinamburu oraz kłączach omanu wielkiego, czosnku i cebuli (zob. też inulina w Wikipedii).
izoflawony - należą do fitoestrogenów i są popularne jako składnik suplementów diety, zwłaszcza dla kobiet w okresie menopauzy, ponieważ mogą łagodzić jej objawy, takie jak uderzenia gorąca (zob. też izoflawony w Wikipedii).
immunomodulacja - działanie substancji czynnej na układ odpornościowy (zob. też immunomodulacja w Wikipedii).
immunostymulacja - działanie substancji czynnej na pobudzanie układu odpornościowego (zob. też immunostymulacja w Wikipedii).

↑

K

kartenoidy - (zob. też kartenoidy w Wikipedii).
karwakrol - działa moczopędnie, przeciwskurczowo, przeciwbólowo, przeciwrobaczo. Występuje w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i kminku (zob. też karwakrol w Wikipedii).
kłącze

łac: rhizoma :en: rhizome de: Rhizom

kodeina - alkaloid o działaniu przeciwbólowym i przeciwkaszlowym (zob. też kodeina w Wikipedii).
kofeina - organiczny związek chemiczny, alkaloid purynowy znajdujący się w ziarnach kawy i wielu innych surowcach roślinnych: Do tej grupy należą np. guaranina, mateina, teina (zob. też kofeina w Wikipedii).
kora

łac: cortex :en: bark de: Rinde

korzeń

łac: radix :en: de: Wurzel

koszyczek

łac: anthodium :en: head, capitula de: Blütenkorb, Korb

krzemionka - pomaga wzmocnić kości, stawy i tkankę łączną, poprawia kondycję skóry, włosów i paznokci. Wspiera układ krążenia i odporność. Może pomóc w profilaktyce miażdżycy i osteoporozy. Występuje np. w skrzypie polnym. (zob. też krzemionka w Wikipedii).
kumaryna - (zob. też kumaryna w Wikipedii).
Kurkumina - (zob. też kurkumina w Wikipedii).
kwas chlorogenowy - naturalny przeciwutleniacz występujący np. w yerba mate, zielonych liściach i owocach kawowca, głogu, karczochach, pokrzywie, czarnych jagodach, surowych ziemniakach oraz w mniejszych ilościach m.in. w bluszczu pospolitym, śliwkach, czereśniach, jabłkach, brzoskwiniach, morelach (zob. też kwas chlorogenowy w Wikipedii).
kwas ferulowy - występuje naturalnie w wielu roślinach, głównie w liściach, nasionach i korze drzew iglastych, w ziarnach pszenicy, ryżu, kukurydzy i żyta. Zawiera go także, kora wierzby rzęsa, szpinak, ziele bodziszków, ziele czartawy, ziele gwiazdnic, ziele widłaków, ziele zapaliczki (zob. też kwas ferulowy w Wikipedii).
kwasy fenolowe - (zob. też kwasy fenolowe w Wikipedii).
kwas foliowy - (zob. też kwas foliowy w Wikipedii).
kwas galusowy - (zob. też kwas galusowy w Wikipedii).
kwas karnozowy - (zob. też kwas karnozowy w Wikipedii).
kwas kawowy - (zob. też kwas kawowy w Wikipedii).
kwas salicylowy - jest zawarty w aspirynie (zob. też kwas salicylowy w Wikipedii).
kwiat

łac: flos :en: flower de: Blüte''

kwiatostan

łac: inflorescentia :en: inflorescenc de: Blütenstand

↑

L

lichen (łac.) – plecha (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
lignum (łac.) – drewno (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
linim. (łac. linimentum) - mazidło
lipolityczny - odnoszący się do procesów lub substancji związanych z rozpadem tkanki tłuszczowej (lipolizą).
lipazy - grupa enzym ów należących do hydrolaz (enzymów trawiennych) (zob. też lipazy w Wikipedii).
lipoliza - zabieg redukcji tkanki tłuszczowej (zob. też lipoliza w Wikipedii).
liść

łac: folium :en: leaf de: Blatt

lit - (zob. też lit w Wikipedii).
luteolina - jeden z flawonoidów o silnych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych (zob. też luteolina w Wikipedii).
L-teanina - ma zwiększać intensywność fal alfa w mózgu, co poprawia wydajność pracy i skuteczność nauki (zob. też Teanina w Wikipedii).

↑

M

macerat wodny - wyciąg uzyskiwany przez zalanie ziół letnią wodą (zob. też macerat w Wikipedii).

łac: maceratum :en :de: Mazerat

mal. (łac. maleinicum) - maleinian
mateina - rodzaj kofeiny pochodzący z yerba mate (zob. też kofeina (mateina) w Wikipedii).
melanocyty - komórki odpowiedzialne m. in.za pigmentację włosów (zob. też melanocyty w Wikipedii).
mentol - daje uczucie chłodu i ma działanie przeciwbólowe, antyseptyczne i odświeżające. Jest zawarty w mięcie (zob. też mentol w Wikipedii).
morfina - alkaloid o silnym działaniu przeciwbólowym (zob. też morfina w Wikipedii).
moździerz - naczynie kuchenne z tłuczkiem do ręcznego rozdrabniania (zob. też moździerz w Wikipedii).

łac: :en :de: Mörser

mukolityczny - zmniejszający lepkość wydzieliny (śluzu) np. przy kaszlu mokrym (zob. też Mukolityki w Wikipedii).

↑

N

nalewka macierzysta - silny wyciąg zazwyczaj z surowca roślinnego, uzyskany w procesie maceracji lub perkolacji w odpowiednim rozpuszczalniku.

łac: tintura madre :en: de: Urtinktur

naowocnia

łac: pericarpium :en: de:

napar – płyn uzyskiwany przez parzenie delikatnych fragmentów ziół (liści, kwiatów).

łac: infusum :en :de: Aufguss

nasiono

łac: semen :en: de: Samen

nitr. - nitricum - azotan
nux (łac.) – orzech (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

O

odwar - wyciąg wodny uzyskiwany przez gotowanie twardych fragmentów ziół (np. kora, korzenie, bulwy, grube nasiona, kłącza) (zob. też odwar w Wikipedii).

łac: decoctum :en :de: Absud, Dekokt, Abkochung

ocet jabłkowy - dodany do naparów z niektórych ziół wzmaga ich właściwości energetyzujące, uspokajające oraz poprawia trawienie (zob. też Ocet jabłkowy w Wikipedii).
olejek rozmarynowy - (zob. też Olejek rozmarynowy w Wikipedii).
olejki eteryczne - (zob. też Olejek eteryczne w Wikipedii).
ol. (łac. oleum) - olej, olejek
owoc

łac: fructus :en: fruit de: Frucht

↑

P

papaweryna - alkaloid o działaniu rozkurczowym (zob. też papaweryna w Wikipedii).
pączek

łac: gemma :en: bud de: Knospe

pericarpium (łac., skr. peric.) – owocnia (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
piperyna - (zob. też piperyna w Wikipedii).
polifenole - grupa związków organicznych, do której należą taniny (garbniki), ale obejmuje też inne związki o właściwościach antyoksydacyjnych (przeciwzapalnych) (zob. też polifenole w Wikipedii).
potas - (zob. też potas w Wikipedii).
przeciwutleniacze (antyoksydanty) - neutralizują nadmiar wolnych rodników (zob. też przeciwutleniacze w Wikipedii).
pulv. (łac. pulveratus) - sproszkowany

↑

R

radic. (łac. cum) (radicibus) - z korzeniami
radix (łac., skr. rad.) – korzeń (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
rec. (łac. recens) - świeży
remedium - medyczny środek zaradczym, lekarstwo (zob. też remedium w Wikipedii).
res. (łac. resina) - żywica
resweratrol - (zob. też resweratrol w Wikipedii).
rhizoma (łac., skr. rhiz.) – kłącze (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
rhizoma cum radicibus (łac.) – kłącze z korzeniami

↑

S

saponiny - organiczny związek chemiczny wpływający na organizm ludzki, od leczniczego po trujący. Najczęściej występują w skórce łodyg i owoców oraz

w korzeniach (zob. też saponiny w Wikipedii).

semen (łac., skr. sem.) – nasiono (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
serotonina - (zob. też serotonina w Wikipedii).
sicc. (łac. ssiccus(um)) - suchy
sir. (łac. sirupus) - syrop
soi. (łac. solutio) - roztwór
spec. (łac. species) - zioła
spirit. (łac. spirituosus) - alkoholowy
spir. (łac. spiritus) - alkohol
spiss. (łac. spissum) - gęsty*
spora (łac.) – zarodnik (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
scc. (łac. succus) - sok
sterole - (zob. też sterole w Wikipedii).
stigma (łac.) – znamię słupka kwiatowego (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
stipes (łac.) – szypułka (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii). –
substancja aktywna - związek chemiczny, który odpowiada za farmakologiczne, terapeutyczne lub metaboliczne działanie zioła.
stres oksydacyjny - stan zaburzonej równowagi między produkcją wolnych rodników a zdolnością organizmu do ich neutralizacji za pomocą przeciwutleniaczy (antyoksydantów) (zob. też stres oksydacyjny w Wikipedii).
substancja czynna → substancja aktywna
strobilus (łac.) – szyszka chmielu zwyczajnego (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
sulf. (łac. sulfuricum) - siarczan
szyszka

łac: strobilus :en: de: Zapfen

↑

Ś

śluz - (zob. też śluz roślinny w Wikipedii).

↑

T

tabl. (łac. tabulettae) - tabletki
taniny (garbniki) - należą do polifenoli. W medycynie stosowane ze względu na działanie ściągające. Koagulacja białek na powierzchni błon śluzowych prowadzi do powstania warstwy ochronnej, z czego wynikają właściwości przeciwzapalne względem stanów zapalnych skóry i błon śluzowych. Ten sam mechanizm jest odpowiedzialny za hamowanie drobnych krwawień oraz likwidację obrzmień. Garbniki mogą szkodliwie wpływać na działanie np. citalopramu w organizmie, ponieważ tworzą z nim trudno rozpuszczalne związki i przez to zmniejszają albo nawet uniemożliwiają jego działanie. Są zawarte w pięciorniku kurzym zielu, kukliku pospolitym, szałwii lekarskiej, suszonej borówce czarnej, rzepiku pospolitym, jeżynie fałdowanej, zielona herbata, czarna herbata (zob. też taniny (garbniki) w Wikipedii).
tart. (łac. tartaricum) - winian
teina - rodzaj kofeiny pochodzący z herbaty (zob. też kofeina (teina) w Wikipedii).
telomeraza - (zob. też telomeraza w Wikipedii).
termogeniczny - m.in. wspomagający odchudzanie poprzez zwiększanie wydzielania ciepła z ciała i podwyższenie metabolizmu (zob. też Termogeneza w Wikipedii).
thallus (łac.) – plecha (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).
tinct. (łac. tinctura) - nalewka
tintura madre (łac.) - nalewka macierzysta
trójglicerydy - (zob. też trójglicerydy w Wikipedii).
tryptofan - (zob. też tryptofan w Wikipedii).
tuber (łac.) – bulwa (zob. też Surowiec zielarski w Wikipedii).

↑

U

ung. (łac. unguentum) - maść

↑

V

vern. (łac. vernalis) - wiosenny

↑

W

witamina A - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina A w Wikipedii).
witamina B - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B w Wikipedii).
witamina B1 - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B1 w Wikipedii).
witamina B2 - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B2 w Wikipedii).
witamina B6 - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina B2 w Wikipedii).
witamina C - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina C w Wikipedii).
witamina D - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina D w Wikipedii).
witamina E - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina E w Wikipedii).
witamina K - zawarta w niektórych ziołach, wrażliwa na obróbkę termiczną (zob. też witamina K w Wikipedii).
wolne rodniki - szkodliwe cząstki, których nadmiar prowadzi do stresu oksydacyjnego. Mogą przyspieszać proces starzenia i rozwój chorób. Powstają w organizmie w sposób naturalny, ale też przez palenie papierosów, zanieczyszczenie środowiska itp. Neutralizują je przeciwutleniacze (antyoksydanty). (zob. też wolne rodniki w Wikipedii).
wyciąg - zagęszczony lub wysuszony sok u surowca roślinnego lub zwierzęcego, otrzymywany poprzez wytrawienie surowca rozpuszczalnikiem, na przykład wodą bądź etanolem (zob. też wyciąg w Wikipedii).

łac: :en :de: Auszug

wywar - (zob. też wywar w Wikipedii).

↑

Z

ziele - (zob. też ziele w Wikipedii).

łac: herba :en: herb de: Heilkraut

zioła jednorodne - zioła jednego gatunku (w przeciwieństwie do mieszanek ziołowych).
znamię

łac: stigma :en: stigma de: Narbe

↑

Ż

↑

Spis treści