Pruski/Lekcja2

Lakciōni 2

Część gramatyczna – szyk zdania i szyk pytań

1. Szyk zdania oznajmującego jest bardzo prosty, jest bowiem identyczny, jak w języku polskim; to znaczy podmiot – orzeczenie – dopełnienie. Przykład:

As asma Dari – Jestem Daria.
Tenā ast genā – Ona jest kobietą.

2. Szyk zdania przeczącego jest również nieskomplikowany, wystarczy bowiem przed czasownik wstawić ni – nie:

Tāns ni ast genā. – On nie jest kobietą.

3a. Jeśli chodzi o zdania pytające, mamy dwie opcje. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy używamy zaimków pytających, takich jak: kto, co, gdzie, kiedy... Wówczas szyk zdania wygląda:

Zaimek – podmiot – orzeczenie – dopełnienie, np:

Kas tū assei? – Kto ty jesteś?

3b. W drugiej sytuacji po polsku używamy czy, to jest rodzaj pytania prostego:

Orzeczenie – podmiot – dopełnienie;

Assei tū Mārks? – Jesteś Marek? lub Czy ty jesteś Marek?

Jak się przedstawić?

Skoro poznałeś/aś już odmianę czasownika być, możesz w prosty sposób przedstawić się. Ktoś może zadać Ci pytanie:

Kas tū assei? – Kim jesteś?, dosłownie Kto ty jesteś?
Ka twajs emmens ast? – Jak masz na imię?

Możesz odpowiedzieć:

As asma... (imię) – Jestem...
Majs emmens ast... – Na imię mam..., dosłownie Moje imię jest...

Możesz też użyć innych zwrotów:

Kāigi tū assei bilītan? – Jak się nazywasz?, dosłownie Jak jesteś nazywany?
As asma bilītan... – Nazywam się..., dosłownie Jestem nazywany...

Jak przedstawić osobę trzecią?

Może zdarzyć się okazja, że będziesz przedstawiać osobę obok. Najprostszym dialogiem w takiej sytuacji byłoby:

Kas sta/stan ast? – Kto to jest?

Odpowiadasz:

Sta/Stan ast... (imię) – To jest...

Jak zapytać o daną rzecz/roślinę/zwierzę?

Pytanie:

Ka sta/stan ast? – Co to jest?

Odpowiedź:

Sta/stan ast... – To jest...

Uwagi

Stan oraz sta znaczy to i może być używane zamiennie.
Po każdych 2 lekcjach w następnym temacie znajdą się ćwiczenia.

Inne zwroty i wyrażenia

jā – tak
ni – nie
kaīls ankstāinai – dzień dobry (rano)
labban dēinan – dzień dobry (po południu)
labban bītan – dobry wieczór
kaīls – cześć, witaj
sandēi – do widzenia, z Bogiem
labban naktin – dobranoc
ērdiw – pa, do zobaczenia
dīnkun – dziękuję
debīkan dīnkun – bardzo dziękuję
etwinūis – przepraszam (dosłownie znaczy to wybacz, gdy mówimy do więcej niż jednej osoby używamy słowa etwinūiti)
madli – proszę (zarówno prośba, jak i kiedy np. coś komuś podajemy)
Kāigi tebbei ēit? – Co u ciebie?
Mennei ēit labbai, adder tebbei? – U mnie dobrze, a u ciebie?
Kwēi tū buwinna? – Gdzie mieszkasz?
As buwinna en... – Mieszkam w...
Kāigi wūran tū assei? – Ile masz lat?
As asma... mettan wūran. – Mam... lat.
Iskwendau tū assei? – Skąd pochodzisz?
As asma iz... – Pochodzę z...
Enimmumni ast sēn tin erzinātun si. – Miło mi cię poznać.
Mes wūrai ni bēimai widāwusis si. – Dawno się nie widzieliśmy.