Przyroda

Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów klasy czwartej szkoły podstawowej.

Podręcznik jest zgodny z podstawą programową do nauki przedmiotu „Przyroda” (Dz.U. z 2017 r. poz. 356).

Spis treści

• O podręczniku

Wprowadzenie

1. Czym jest przyroda i po co się jej uczymy w klasie czwartej

Dział I. Jak poznajemy przyrodę

1. Co to jest obserwacja, doświadczenie i eksperyment – podobieństwa i różnice
2. Zmysły w poznawaniu świata – co możemy zobaczyć, usłyszeć, powąchać, dotknąć i posmakować
3. Proste przyrządy przyrodnika: lupa, kompas, taśma miernicza i inne
4. Zasady bezpieczeństwa podczas obserwacji i doświadczeń
5. Skąd czerpiemy wiedzę o przyrodzie – książki, atlasy, filmy, internet, rozmowy
6. Jak dokumentować swoje badania – notatki, rysunki, fotografie, tabelki

Dział II. Orientujemy się w terenie i na mapie

1. Widnokrąg i kierunki świata – nazwy i zapis skrótami
2. Jak wyznaczać kierunki główne kompasem
3. Gnomon – jak za pomocą cienia znaleźć kierunek północy
4. Plan a mapa – podobieństwa i różnice
5. Rysujemy plany różnych przedmiotów i pomieszczeń
6. Szkic okolicy szkoły – tworzenie i opisywanie
7. Legenda – jak czytać znaki na planie i mapie
8. Wskazywanie obiektów na planie i mapie najbliższej okolicy
9. Planowanie wycieczki z wykorzystaniem planu i mapy wielkoskalowej
10. Słońce na niebie: wysokość Słońca, długość i kierunek cienia
11. Położenie Słońca w ciągu dnia i roku – wschód, górowanie, zachód na horyzoncie

Dział III. Pogoda wokół nas

1. Składniki pogody: temperatura, zachmurzenie, opady i osady, ciśnienie, wiatr
2. Przyrządy do pomiaru pogody i ich jednostki
3. Prowadzimy dzienniczek pogody – zapisywanie i prosta analiza wyników
4. Opady i osady atmosferyczne – przykłady i stan skupienia wody
5. Termometr w życiu codziennym – w domu, w szkole, u lekarza
6. Burza, tęcza, ulewny deszcz, huragan, zawieja śnieżna – jak powstają i jakie mają skutki
7. Zasady bezpiecznego zachowania podczas niebezpiecznych zjawisk pogodowych
8. Pogoda w różnych porach roku – porównanie i wnioski

Dział IV. Ja i moje ciało

1. Organizm człowieka jako całość – co to jest układ narządów
2. Układ kostny – rola szkieletu i przykładowe kości
3. Układ oddechowy – droga powietrza w organizmie
4. Układ pokarmowy – od jedzenia do składników odżywczych
5. Układ krwionośny – serce i krążenie krwi
6. Układ nerwowy i narządy zmysłów – jak odbieramy informacje ze świata
7. Układ rozrodczy i dojrzewanie – najważniejsze zmiany w okresie dorastania
8. Jak dbać o zmysły wzroku i słuchu
9. Higiena ciała i otoczenia – codzienne nawyki dla zdrowia
10. Współpraca smaku i węchu – proste doświadczenia

Dział V. Zdrowie i bezpieczeństwo w moim otoczeniu

1. Odpoczynek i aktywność ruchowa – formy wypoczynku i zasady bezpieczeństwa
2. Jak choroba dostaje się do organizmu – drogi wnikania czynników chorobotwórczych
3. Jak zapobiegać chorobom – higiena, szczepienia, właściwe nawyki
4. Substancje sprężyste, kruche i plastyczne – przykłady z otoczenia i ich zastosowanie
5. Substancje niebezpieczne – znaki ostrzegawcze na opakowaniach i ich znaczenie
6. Rośliny trujące i zwierzęta jadowite – rozpoznawanie i zasady ostrożności
7. Ugryzienia, użądlenia, kontakt z roślinami trującymi – jak się zachować i jak udzielić prostej pierwszej pomocy
8. Skaleczenia i otarcia – podstawowe zasady opatrywania uszkodzeń skóry
9. Czym są uzależnienia – przykłady i konsekwencje
10. Dlaczego nie warto sięgać po używki i napoje energetyzujące
11. Kiedy ekran szkodzi – zbyt długie korzystanie z telefonu i gier
12. Zdrowy styl życia: ruch, sen, odpoczynek, zasady zdrowego odżywiania się

Dział VI. Środowisko przyrodnicze najbliższej okolicy

1. Przyroda ożywiona i nieożywiona – rozpoznawanie w terenie
2. Formy powierzchni w okolicy: pagórki, doliny, równiny
3. Model pagórka i doliny rzecznej – wykonanie i omówienie elementów
4. Skały w mojej okolicy – przykłady i zastosowania
5. Wody stojące i płynące – rozpoznawanie, nazwy i znaczenie
6. Naturalne i sztuczne zbiorniki wodne w najbliższym otoczeniu
7. Warunki życia na lądzie i przystosowania organizmów do tych warunków
8. Las – warstwy lasu i różne warunki w każdej z nich
9. Rośliny i zwierzęta lasu – rozpoznawanie gatunków i przyporządkowanie do warstw
10. Jak zachowywać się w lesie – zasady bezpieczeństwa i ochrony przyrody
11. Organizmy samożywne i cudzożywne – jak zdobywają pokarm i jak są zbudowane
12. Grzyby jadalne i trujące – rozpoznawanie i znaczenie w przyrodzie i dla człowieka
13. Łąka i pole uprawne – typowe organizmy i ich znaczenie w życiu człowieka
14. Warunki życia w wodzie i przystosowania organizmów (np. ryb)
15. Rośliny i zwierzęta w wodzie – rozpoznawanie pospolitych gatunków

Dział VII. Człowiek i krajobraz mojej „małej ojczyzny”

1. Środowisko antropogeniczne – co człowiek stworzył w mojej okolicy
2. Składniki środowiska antropogenicznego i ich funkcje (drogi, budynki, parki itp.)
3. Zależności między środowiskiem przyrodniczym i antropogenicznym
4. Krajobraz dziś – opis współczesnego wyglądu okolicy szkoły i miejsca zamieszkania
5. Krajobraz dawniej – jak zmieniła się okolica (opowieści, stare zdjęcia, mapy)
6. Jak zagospodarowanie terenu wpływa na krajobraz i przyrodę
7. Skąd się wzięła nazwa mojej miejscowości – próba wyjaśnienia
8. Obszary chronione, pomniki przyrody i zabytki w najbliższej okolicy
9. Dlaczego trzeba je chronić – przyroda i dziedzictwo kulturowe
10. Ocenianie krajobrazu – piękno przyrody i ład przestrzenny w mojej okolicy
11. Co ja mogę zrobić dla środowiska – małe działania na rzecz „małej ojczyzny”

Licencja

Autor: Wikipedysta:Igor123121
Dotyczy: książki, do której należy ta strona, oraz w niej zawartych stron i w nich podstron, a także w nich kolumn, wraz z zawartościami.
Użytkownika książki, do której należy ta strona, oraz w niej zawartych stron i w nich podstron, a także w nich kolumn, wraz z zawartościami nie zwalnia z odpowiedzialności prawnoautorskiej nieprzeczytanie warunków licencjonowania.
Umowa prawna: Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Autor tej książki dołożył wszelką staranność, aby informacje zawarte w książce były poprawne i najwyższej jakości, jednakże nie udzielana jest żadna gwarancja, czy też rękojma. Autor nie jest odpowiedzialny za wykorzystanie informacji zawarte w książce, nawet jeśli wywołaby jakąś szkodę, straty w zyskach, zastoju w prowadzeniu firmy, przedsiębiorstwa lub spółki bądź utraty informacji, niezależnie czy autor (a nawet Wikibooks) został powiadomiony o możliwości wystąpienie szkód. Informacje zawarte w książce mogą być wykorzystane tylko na własną odpowiedzialność.