Przyroda/Czym są uzależnienia – przykłady i konsekwencje

Wprowadzenie

Uzależnienie to poważny problem, który dotyczy zdrowia człowieka. Polega na tym, że ktoś nie potrafi przestać robić czegoś albo zażywać jakiejś substancji, mimo że wie, iż to mu szkodzi. W przyrodzie i w nauce o zdrowiu mówimy o wpływie uzależnień na organizm człowieka.

Czym jest uzależnienie

Uzależnienie to stan, w którym:

• pojawia się silna potrzeba sięgnięcia po daną substancję albo wykonania jakiejś czynności
• trudno jest nad tym panować lub przestać
• organizm przyzwyczaja się do danej rzeczy i z czasem potrzebuje jej coraz więcej
• gdy jej brakuje, osoba może być nerwowa, smutna, rozdrażniona

Uzależnienie jest chorobą, która wymaga pomocy dorosłych i specjalistów.

Przykłady uzależnień

Uzależnienia od substancji

Są to uzależnienia od środków chemicznych, które dostają się do organizmu. Należą do nich między innymi:

• nikotyna – zawarta w papierosach i e-papierosach
• alkohol – w napojach alkoholowych
• niektóre leki – gdy są przyjmowane zbyt długo lub bez kontroli lekarza
• narkotyki – bardzo szkodliwe substancje działające na mózg

Te środki mogą poważnie uszkadzać narządy wewnętrzne i wpływać na pracę mózgu.

Uzależnienia od zachowań

Człowiek może uzależnić się także od pewnych czynności. Przykłady:

• korzystanie z komputera lub telefonu przez wiele godzin dziennie
• granie w gry komputerowe bez umiaru
• korzystanie z internetu i mediów społecznościowych
• nadmierne jedzenie słodyczy i fast foodów

Takie zachowania mogą zabierać czas na naukę, ruch, sen i kontakty z innymi ludźmi.

Konsekwencje uzależnień

Skutki dla zdrowia

Uzależnienia mogą powodować:

• uszkodzenia mózgu, serca, płuc, wątroby i innych narządów
• osłabienie organizmu i gorszą odporność na choroby
• bóle głowy, problemy ze snem, ciągłe zmęczenie
• nadwagę lub niedożywienie (np. przy nieprawidłowym jedzeniu)

Organizm osoby uzależnionej pracuje gorzej i szybciej się męczy.

Skutki dla nauki i relacji z innymi

Uzależnienia wpływają także na życie codzienne:

• gorsze wyniki w nauce, problemy z koncentracją
• opuszczanie lekcji, spóźnianie się do szkoły
• kłótnie w domu, konflikty z rodzicami i rodzeństwem
• oddalanie się od przyjaciół, samotność

Osoba uzależniona coraz bardziej skupia się na swoim nałogu, a mniej na obowiązkach i bliskich.

Skutki dla psychiki

Uzależnienia mogą powodować:

• smutek, przygnębienie, poczucie bezradności
• złość i wybuchy agresji
• wstyd i poczucie winy
• utratę zainteresowania hobby i tym, co kiedyś sprawiało radość

Jak się chronić przed uzależnieniami

Aby zmniejszyć ryzyko uzależnienia, warto:

• uczyć się mówić nie, gdy ktoś namawia do czegoś szkodliwego
• wybierać zdrowe formy spędzania czasu: sport, hobby, spotkania z przyjaciółmi
• robić przerwy od komputera, telefonu i gier
• dbać o sen, ruch i zdrowe odżywianie
• rozmawiać z zaufanymi dorosłymi o swoich problemach

Gdzie szukać pomocy

Jeśli ktoś obawia się, że może mieć problem z uzależnieniem, powinien zwrócić się do:

• rodziców lub opiekunów
• nauczyciela lub wychowawcy
• pedagoga albo psychologa szkolnego
• lekarza

Wczesna pomoc może uchronić przed poważnymi konsekwencjami dla zdrowia i życia. Uzależnienie nie jest powodem do wstydu, ale sygnałem, że potrzebna jest pomoc.