Przyroda/Gnomon – jak za pomocą cienia znaleźć kierunek północy

Gnomon – jak za pomocą cienia znaleźć kierunek północy

Gnomon to prosty przyrząd do wyznaczania kierunków świata za pomocą cienia. Może nim być zwykły patyk wbity pionowo w ziemię. Dzięki obserwacji jego cienia możemy bez kompasu znaleźć kierunek północy.

Co będzie potrzebne

Do wykonania gnomonu potrzebujesz:

prostego patyka (około 50–100 cm długości),
kilku kamyków lub patyczków do zaznaczania,
płaskiego, nasłonecznionego miejsca,
pogodnego dnia (bez gęstych chmur).

Jak ustawić gnomon

Wbij patyk pionowo w ziemię na płaskim terenie.
Upewnij się, że stoi prosto (nie jest pochylony).
Zwróć uwagę na cień, który rzuca patyk.

Jak znaleźć kierunek wschód–zachód

Zrób pierwsze zaznaczenie:

zaznacz końcówkę cienia patyka kamykiem lub patyczkiem,
zapamiętaj lub zapisz godzinę.

Poczekaj około 20–30 minut.

Zrób drugie zaznaczenie: ponownie zaznacz końcówkę cienia w nowym miejscu, użyj innego kamyka lub patyczka.

Połącz oba zaznaczenia prostą linią (możesz narysować ją patykiem na ziemi).

Linia łącząca pierwsze i drugie zaznaczenie pokazuje kierunek wschód–zachód:

pierwszy zaznaczony punkt – zachód,
drugi zaznaczony punkt – wschód.

Dzieje się tak dlatego, że Słońce na niebie przemieszcza się ze wschodu na zachód, a cień patyka porusza się w przeciwną stronę.

Jak znaleźć kierunek północy

Stań tak, aby:

pierwszy punkt (zachód) był po lewej stronie,
drugi punkt (wschód) był po prawej stronie.

Teraz:

przed tobą będzie północ,
za tobą będzie południe.

Możesz też narysować na ziemi linię prostopadłą do linii wschód–zachód. Wtedy:

strzałka skierowana przed siebie będzie oznaczać północ,
strzałka za plecy – południe.

O czym pamiętać

Podczas korzystania z gnomonu:

nie patrz bezpośrednio w Słońce,
wybierz bezpieczne miejsce, z dala od ulicy,
nie niszcz roślin ani mrowisk, gdy wbijasz patyk.

Gnomon to prosty i ciekawy sposób na samodzielne wyznaczenie kierunków świata, szczególnie gdy nie mamy przy sobie kompasu.