Przyroda/Jak choroba dostaje się do organizmu – drogi wnikania czynników chorobotwórczych
Jak choroba dostaje się do organizmu – drogi wnikania czynników chorobotwórczych
[edytuj]Ciało człowieka jest zwykle dobrze chronione przed chorobami. Jednak czasem do organizmu dostają się czynniki chorobotwórcze, czyli drobnoustroje wywołujące choroby. Są to na przykład wirusy, bakterie, grzyby i niektóre pasożyty. Są bardzo małe, nie widać ich gołym okiem.
Drobnoustroje mogą wnikać do organizmu różnymi drogami. Nazywamy je drogami wnikania czynników chorobotwórczych.
Droga oddechowa – przez nos i usta
[edytuj]Jedną z najczęstszych dróg, jaką choroba dostaje się do organizmu, jest droga oddechowa.
Gdy chory człowiek kaszle, kicha lub głośno mówi, z jego ust i nosa wydostają się maleńkie kropelki śliny i śluzu. Mogą się w nich znajdować wirusy lub bakterie. Kropelki te unoszą się w powietrzu.
Zdrowa osoba może:
- wdychać powietrze z tymi kropelkami przez nos lub usta
- mieć kontakt z tymi kropelkami na skórze lub ubraniu
Wtedy drobnoustroje dostają się do:
- jamy nosowej
- gardła
- oskrzeli i płuc
Tak przenoszą się między innymi:
- przeziębienie
- grypa
- część chorób anginopodobnych
Droga pokarmowa – przez usta i układ pokarmowy
[edytuj]Inną ważną drogą jest droga pokarmowa, czyli przez układ pokarmowy.
Do organizmu mogą dostać się drobnoustroje, gdy:
- jemy niemyte owoce i warzywa
- pijemy brudną, niezdatną do picia wodę
- jemy zepsute lub źle przechowywane jedzenie
- dotykamy jedzenia brudnymi rękami
Wraz z pokarmem lub napojem drobnoustroje trafiają:
- do jamy ustnej
- następnie do żołądka
- później do jelit
Tak mogą się przenosić różne zatrucia pokarmowe i choroby przewodu pokarmowego.
Przez uszkodzoną skórę
[edytuj]Skóra jest naturalną tarczą naszego organizmu. Gdy jest cała i nieuszkodzona, dobrze chroni przed drobnoustrojami. Jednak kiedy skóra jest:
- skaleczona
- zadrapana
- poparzona
- ugryziona przez zwierzę
- ukąszona przez niektóre owady
drobnoustroje mogą wniknąć do organizmu bezpośrednio przez ranę. Z krwią rozprzestrzeniają się wtedy po ciele.
Dlatego wszystkie rany powinny być:
- przemyte czystą wodą lub środkiem odkażającym
- zaklejone plastrem lub zabandażowane
Przez błony śluzowe oczu, nosa i ust
[edytuj]Wewnątrz nosa, ust i powiek znajdują się błony śluzowe. Są wilgotne i delikatne. Drobnoustroje łatwiej wnikają przez nie do organizmu niż przez skórę.
Do zakażenia może dojść, gdy:
- dotykamy brudnymi rękami oczu, nosa lub ust
- dzielimy się z kimś napojami z jednej butelki lub kubka
- używamy wspólnych sztućców lub szczoteczek do zębów
Dlatego ważne jest:
- częste mycie rąk
- nie dotykanie twarzy brudnymi rękami
- używanie własnych przyborów higienicznych
Przez krew
[edytuj]Niektóre drobnoustroje dostają się do organizmu bezpośrednio do krwi. Dzieje się to na przykład:
- przy głębokich zranieniach
- podczas zabiegów medycznych, jeśli nie są przestrzegane zasady higieny
W przychodniach i szpitalach używa się jednorazowych igieł i strzykawek, aby nie przenosić chorób między ludźmi.
Jak ograniczać wnikanie drobnoustrojów
[edytuj]Aby utrudnić drobnoustrojom wnikanie do organizmu, warto:
- myć ręce mydłem i wodą, szczególnie przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety
- myć owoce i warzywa przed zjedzeniem
- zasłaniać usta i nos chusteczką lub zgiętym łokciem podczas kaszlu i kichania
- nie pić z tej samej butelki co inne osoby
- dbać o czystość ran i zadrapań
- stosować się do zaleceń lekarza i korzystać ze szczepień ochronnych
Znajomość dróg, jakimi choroba dostaje się do organizmu, pomaga lepiej dbać o zdrowie swoje i innych.