Przyroda/Jak zagospodarowanie terenu wpływa na krajobraz i przyrodę

Wprowadzenie

Ludzie od dawna zmieniają otoczenie, w którym żyją. Budują domy, drogi, pola uprawne, parki. To, w jaki sposób człowiek wykorzystuje i zmienia powierzchnię Ziemi, nazywamy zagospodarowaniem terenu. Ma ono duży wpływ na wygląd krajobrazu i na życie roślin oraz zwierząt.

Co to jest zagospodarowanie terenu

Zagospodarowanie terenu to sposób, w jaki człowiek:

• wykorzystuje dany obszar,
• buduje na nim różne obiekty,
• zmienia ukształtowanie terenu i roślinność.

Przykłady zagospodarowania terenu w twojej okolicy:

• osiedla mieszkaniowe, domy jednorodzinne,
• pola uprawne i łąki,
• lasy gospodarcze (sadzone przez człowieka),
• drogi, parkingi, linie kolejowe,
• sklepy, fabryki, magazyny,
• parki, place zabaw, boiska.

Jak zagospodarowanie zmienia krajobraz

Krajobraz to wszystko, co widzisz wokół siebie: budynki, rośliny, ukształtowanie terenu, drogi. Kiedy człowiek zmienia sposób zagospodarowania, zmienia się też krajobraz.

Przykłady zmian:

• zbudowanie nowego osiedla na dawnej łące:
  • mniej zieleni, więcej domów, ulic i chodników,
  • pojawia się więcej samochodów i hałasu,
• założenie pola uprawnego na miejscu łąki lub lasu:
  • rośliny rosną w równych rzędach, najczęściej jeden gatunek (np. pszenica),
  • krajobraz staje się bardziej jednolity,
• budowa drogi lub autostrady:
  • przecina pola, łąki, lasy,
  • pojawiają się ekrany dźwiękochłonne, mosty, wiadukty.

Czasem zmiany są korzystne dla ludzi (łatwiejszy dojazd, nowe domy), ale jednocześnie przyroda może na tym tracić.

Wpływ na przyrodę

Kiedy człowiek zmienia teren, wpływa na życie roślin i zwierząt. Mogą pojawić się zarówno skutki negatywne, jak i pozytywne.

Skutki negatywne:

• wycinanie lasów i likwidowanie łąk powoduje, że zwierzęta tracą swoje miejsca życia,
• zabetonowanie dużych powierzchni (chodniki, parkingi) zmniejsza ilość zieleni i wody w glebie,
• zanieczyszczenia z fabryk, samochodów i pól mogą brudzić powietrze, wodę i glebę,
• hałas z ruchliwych ulic płoszy ptaki i inne zwierzęta,
• budowa dróg może utrudniać zwierzętom przemieszczanie się (muszą przechodzić przez jezdnię).

Skutki pozytywne (gdy człowiek dba o przyrodę):

• zakładanie parków, skwerów i alei drzew w miastach daje miejsce życia roślinom i zwierzętom,
• pozostawianie pasów krzewów i drzew przy polach tworzy schronienie dla ptaków i małych ssaków,
• budowanie przejść dla zwierząt nad lub pod drogami pomaga im bezpiecznie się przemieszczać,
• zakładanie łąk kwietnych w miastach pomaga owadom zapylającym, na przykład pszczołom i motylom.

Jak mądrze zagospodarowywać teren

Aby krajobraz był przyjazny dla ludzi i dla przyrody, warto:

• zachowywać część terenów zielonych przy budowie nowych osiedli,
• sadzić drzewa i krzewy wzdłuż ulic i między blokami,
• planować parki, boiska i place zabaw tak, by zostawić miejsce dla roślin i zwierząt,
• nie zanieczyszczać wody, gleby i powietrza,
• chronić cenne przyrodniczo miejsca, na przykład stare lasy, łąki kwietne, mokradła.

Dzięki temu w jednym krajobrazie mogą współistnieć: domy, pola uprawne, drogi oraz naturalne fragmenty przyrody.

Podsumowanie

Zagospodarowanie terenu wpływa na wygląd krajobrazu i na to, jakie organizmy mogą tam żyć. Człowiek potrzebuje domów, dróg i pól, ale powinien tak planować zmiany, aby nie niszczyć przyrody. Dobrze zaplanowane otoczenie jest wygodne dla ludzi i jednocześnie przyjazne dla roślin i zwierząt.