Przyroda/Model pagórka i doliny rzecznej – wykonanie i omówienie elementów
Model pagórka i doliny rzecznej – wykonanie i omówienie elementów
[edytuj]Model terenu to prosta makieta, która pokazuje, jak wygląda powierzchnia Ziemi. Dzięki niemu łatwiej zrozumieć, czym jest pagórek, dolina rzeczna i jak płynie rzeka.
Co przedstawia model
[edytuj]Na modelu pokazujemy:
- pagórek – niewysokie wzniesienie terenu,
- dolinę rzeczną – obniżenie terenu, którym płynie rzeka,
- rzekę – linię, którą spływa woda w dół,
- koryto rzeki – zagłębienie, w którym płynie woda,
- brzegi rzeki – miejsca, gdzie woda styka się z lądem.
Model pomaga też zauważyć, że woda zawsze płynie z wyżej położonych miejsc do niżej położonych.
Wykonanie modelu
[edytuj]Potrzebne materiały
[edytuj]Do wykonania prostego modelu możesz użyć:
- plasteliny, gliny lub masy solnej,
- tekturowej tacki albo kawałka sztywnego kartonu,
- patyczka lub ołówka do rzeźbienia koryta rzeki,
- małych karteczek i wykałaczek do oznaczania elementów,
- ewentualnie trochę wody (jeśli chcesz sprawdzić, jak będzie płynąć).
Kolejne etapy pracy
[edytuj]- Na środku tacki uformuj z plasteliny niewysoki pagórek.
- W jednym miejscu pagórka zrób łagodniejsze zbocze, wzdłuż którego będzie spływać woda.
- Obok pagórka uformuj niższy teren – to będzie dolina rzeczna.
- Patyczkiem wyżłób od górnej części pagórka przez dolinę do brzegu tacki wąskie zagłębienie – koryto rzeki. Może być lekko kręte.
- U góry koryta zaznacz miejsce, w którym rzeka się zaczyna – źródło.
- Na brzegu tacki zaznacz miejsce, gdzie rzeka wypływa z modelu – ujście.
- Na małych karteczkach napisz nazwy: pagórek, wierzchołek, zbocze, dolina rzeczna, koryto rzeki, brzegi rzeki, źródło, ujście. Wbij karteczki w odpowiednich miejscach modelu.
- Jeśli nauczyciel pozwoli, możesz delikatnie wlać trochę wody do źródła i obserwować, jak spływa korytem w dół.
Omówienie elementów modelu
[edytuj]Pagórek
[edytuj]Pagórek to niewielkie wzniesienie terenu. Na modelu ma:
- wierzchołek – najwyższy punkt pagórka,
- zbocza – pochyłe powierzchnie schodzące w dół,
- podnóże – miejsce, gdzie pagórek łączy się z niższym terenem.
Im bliżej wierzchołka, tym teren jest wyżej położony.
Dolina rzeczna i rzeka
[edytuj]Dolina rzeczna to obniżenie terenu, którym płynie rzeka. Na modelu:
- jest niżej niż pagórek,
- ciągnie się wzdłuż koryta rzeki.
Rzeka:
- zaczyna się w źródle, zwykle w miejscu położonym wyżej,
- płynie w dół korytem,
- kończy swój bieg w ujściu.
Koryto rzeki i jej brzegi
[edytuj]Koryto rzeki:
- to zagłębienie w ziemi, którym płynie woda,
- ma dwa brzegi, czyli miejsca styku wody z lądem.
Jeśli koryto jest lekko kręte, na modelu widać zakola rzeki – łukowate wygięcia jej biegu.
Co pomaga zrozumieć model
[edytuj]Model pokazuje, że:
- woda zawsze płynie z wyżej położonych miejsc do niżej położonych,
- pagórki i doliny mają różną wysokość,
- rzeki kształtują teren, tworząc doliny.
Dzięki modelowi łatwiej potem rozumieć rysunki i mapy pokazujące formy terenu.
Podsumowanie
[edytuj]Model pagórka i doliny rzecznej pomaga:
- rozpoznać podstawowe formy terenu,
- nazwać ich elementy: pagórek, wierzchołek, zbocze, dolina rzeczna, koryto rzeki, brzegi rzeki, źródło, ujście,
- zrozumieć kierunek przepływu wody.
To prosta praca plastyczno-przyrodnicza, która ułatwia zapamiętanie wyglądu pagórka i doliny rzecznej.