Przyroda/Przyroda ożywiona i nieożywiona – rozpoznawanie w terenie

Przyroda ożywiona i nieożywiona – rozpoznawanie w terenie

Wokół nas znajdują się różne elementy przyrody. Jedne są żywe, inne nie. Ucząc się przyrody, musimy umieć je odróżniać, także podczas wycieczek w teren.

Przyroda ożywiona

Przyroda ożywiona to wszystkie organizmy żywe.

Do przyrody ożywionej należą:

• rośliny (drzewa, krzewy, trawy, kwiaty),
• zwierzęta (ptaki, ssaki, ryby, owady, ślimaki),
• grzyby,
• ludzie,
• drobne organizmy, których często nie widać gołym okiem (np. bakterie).

Organizmy żywe:

• rosną,
• oddychają,
• odżywiają się,
• rozmnażają się,
• reagują na bodźce (np. światło, dotyk, temperaturę),
• po pewnym czasie umierają.

Jeśli coś spełnia te cechy, należy do przyrody ożywionej.

Przyroda nieożywiona

Przyroda nieożywiona to wszystko, co nie jest żywym organizmem.

Do przyrody nieożywionej należą:

• woda (rzeki, jeziora, morze),
• powietrze,
• skały i kamienie,
• gleba (ziemia),
• piasek,
• światło słoneczne,
• temperatura (ciepło i zimno).

Elementy przyrody nieożywionej:

• nie rosną,
• nie oddychają,
• nie rozmnażają się.

Są jednak bardzo ważne, ponieważ bez nich organizmy żywe nie mogłyby istnieć.

Jak rozpoznawać w terenie

Podczas wycieczki lub spaceru możemy spróbować podzielić to, co widzimy, na przyrodę ożywioną i nieożywioną.

Przykłady:

W lesie:

• przyroda ożywiona – drzewa, krzewy, mchy, grzyby, ptaki, owady, zwierzęta,
• przyroda nieożywiona – gleba, kamienie, kałuże, strumień, powietrze, światło słoneczne.

Nad rzeką lub jeziorem:

• przyroda ożywiona – ryby, rośliny wodne, ptaki wodne, owady nad wodą,
• przyroda nieożywiona – woda, piasek, kamyki, wiatr.

W parku miejskim:

• przyroda ożywiona – drzewa, trawniki, kwiaty, ptaki, wiewiórki, owady,
• przyroda nieożywiona – powietrze, światło, ziemia, kamienie.

Przedmioty wykonane przez człowieka (ławki, śmietniki, domy, samochody) nie należą ani do przyrody ożywionej, ani nieożywionej. Są wytworami człowieka, choć często powstały z materiałów pochodzących z przyrody.

Proste zadania w terenie

Podczas wyjścia w teren możesz:

• wskazać pięć przykładów przyrody ożywionej i pięć nieożywionej,
• zapisać w zeszycie, jakie elementy przyrody nieożywionej są potrzebne roślinom i zwierzętom w danym miejscu,
• narysować fragment otoczenia i zaznaczyć różnymi kolorami elementy ożywione i nieożywione.

Podsumowanie

Przyroda ożywiona to wszystkie organizmy żywe, a przyroda nieożywiona to woda, powietrze, skały, gleba, światło i inne elementy bez życia. Obie te części są ze sobą powiązane. Rozpoznawanie ich w terenie pomaga lepiej rozumieć świat wokół nas.