Przyroda/Rośliny i zwierzęta w wodzie – rozpoznawanie pospolitych gatunków
Rośliny i zwierzęta w wodzie – rozpoznawanie pospolitych gatunków
[edytuj]W stawach, jeziorach i wolno płynących rzekach żyje wiele roślin i zwierząt. Wiele z nich możesz samodzielnie rozpoznać podczas spaceru nad wodą.
Środowisko wodne
[edytuj]Woda tworzy specjalne środowisko życia. Wyróżniamy tam:
- strefę przybrzeżną – płytko, rosną tam rośliny zakorzenione w dnie,
- strefę przydenną – głębiej, mniej światła, żyją tam głównie zwierzęta,
- powierzchnię wody – po której pływają rośliny i zwierzęta.
Każda roślina i każde zwierzę ma miejsce, do którego jest najlepiej przystosowane.
Rośliny wodne
[edytuj]Rośliny wodne pomagają utrzymać wodę w czystości i dają schronienie wielu zwierzętom.
Rośliny przy brzegu
[edytuj]Są zakorzenione w mule, a ich łodygi i liście wyrastają ponad powierzchnię wody.
- trzcina pospolita – wysoka roślina o długich, wąskich liściach; na szczycie ma wiechę przypominającą pióropusz,
- pałka wodna – ma długie, sztywne łodygi, a na nich charakterystyczne brązowe „kocie ogonki”,
- tatarak – rośnie w płytkiej wodzie, ma trójkanciaste, mieczowate liście, po roztarciu przyjemnie pachnie.
Rośliny z liśćmi pływającymi
[edytuj]Ich korzenie tkwią w dnie, a liście unoszą się na powierzchni wody.
- grzybienie białe (lilie wodne) – duże, okrągłe liście z wycięciem, na nich białe, okazałe kwiaty,
- grążel żółty – podobne, okrągłe liście, ale mniejsze żółte kwiaty wystające nad wodę.
Rośliny całkowicie zanurzone w wodzie
[edytuj]Całe ich ciało znajduje się w wodzie. Często nie widać ich z brzegu.
- moczarka kanadyjska – tworzy gęste kępy, ma drobne, wąskie liście ułożone okółkami wokół łodygi,
- rogatek – miękka roślina o rozgałęzionych pędach, przypomina małą choinkę pod wodą,
- rdestnice – delikatne rośliny o wąskich liściach, rosną w płytszej wodzie.
Zwierzęta żyjące w wodzie
[edytuj]W wodzie i jej pobliżu żyją ryby, płazy, ptaki, ssaki i wiele drobnych bezkręgowców.
Ryby
[edytuj]Ryby całe życie spędzają w wodzie, oddychają skrzelami i mają płetwy.
- karaś – nieduża ryba o złocistobrązowym ciele, często żyje w stawach,
- płoć – srebrzyste ciało, czerwone płetwy, występuje w rzekach i jeziorach,
- okoń – zielonkawa ryba z ciemnymi pionowymi paskami, ma kolczastą płetwę grzbietową.
Płazy
[edytuj]Część życia spędzają w wodzie, część na lądzie. Oddychają płucami i przez wilgotną skórę.
- żaby zielone – żyją blisko wody, mają zielonkawą skórę z ciemnymi plamami, długie tylne nogi do skoków i pływania,
- ropuchy – masywniejsze, o szorstkiej, brodawkowatej skórze, częściej spotykane na lądzie, ale swoje skrzeki składają w wodzie.
Ptaki i ssaki związane z wodą
[edytuj]Te zwierzęta często widzimy nad wodą lub na jej powierzchni.
- kaczka krzyżówka – najpospolitsza kaczka; samiec ma zieloną głowę i szarobrązowe ciało, samica jest brązowa w plamki,
- łabędź niemy – duży, biały ptak o długiej szyi, najczęściej widoczny na jeziorach,
- bóbr – duży gryzoń o brązowym futrze i szerokim, spłaszczonym ogonie; ścina drzewa przy wodzie i buduje tamy.
Małe zwierzęta wodne
[edytuj]Często trudno je zauważyć bez dokładnej obserwacji.
- ślimak błotniarka – duży ślimak z brązową, spiralnie zwiniętą muszlą, żyje w płytkiej wodzie,
- larwy ważek – żyją na dnie stawów i wolno płynących rzek, mają duże głowy, później przeobrażają się w dorosłe ważki,
- nartnik – owad, który potrafi biegać po powierzchni wody dzięki długim, cienkim nogom.
Jak obserwować organizmy wodne
[edytuj]Podczas wycieczki nad wodę pamiętaj:
- obserwuj rośliny i zwierzęta z brzegu lub z pomostu,
- nie rzucaj w nie kamieniami, nie wyrywaj roślin,
- nie śmieć – odpadki szkodzą zwierzętom wodnym,
- jeśli coś wyjmiesz z wody (np. kijankę), rób to tylko pod opieką dorosłych i zawsze ostrożnie odłóż z powrotem.
Rośliny i zwierzęta wodne tworzą razem z wodą ważne środowisko życia. Ich rozpoznawanie pomaga lepiej zrozumieć przyrodę i bezpiecznie z niej korzystać.