Przyroda/Skaleczenia i otarcia – podstawowe zasady opatrywania uszkodzeń skóry

Wprowadzenie

Podczas zabawy, uprawiania sportu czy spaceru łatwo o drobne urazy skóry. Najczęstsze z nich to skaleczenia i otarcia. Zwykle nie są groźne, ale trzeba je odpowiednio oczyścić i opatrzyć, aby nie doszło do zakażenia.

Najważniejsze: zachowaj spokój i poproś o pomoc dorosłego.

Co to są skaleczenia i otarcia?

Skaleczenie:

• powstaje, gdy coś ostrego przetnie skórę (np. nóż, szkło, blacha),
• jest to wąska ranka, z której może sączyć się krew.

Otarcie:

• powstaje, gdy skóra zostaje starta, np. przy upadku na chodnik,
• zwykle jest większą, płytką raną, często z piaskiem lub ziemią,
• może piec i lekko krwawić.

Małe skaleczenie – co robić krok po kroku

• Zachowaj spokój i zawołaj dorosłego.
• Jeśli możesz, umyj ręce wodą z mydłem.
• Oczyść ranę:
  • przepłucz ją pod bieżącą, chłodną wodą,
  • delikatnie usuń brud wokół rany (np. piasek) – nie dłub w samej ranie.
• Osusz skórę wokół rany czystą chusteczką lub gazą.
• Dorosły może zdezynfekować ranę specjalnym płynem odkażającym.
• Załóż opatrunek:
  • na małe skaleczenie wystarczy plaster z opatrunkiem,
  • na większe – jałowa gaza przyklejona plastrem.

Opatrunek trzeba zmieniać, gdy się zabrudzi lub zamoczy.

Co robić, gdy krew leci mocniej

• Usiądź lub połóż się, aby nie zemdleć.
• Dorosły powinien:
  • przyłożyć do rany czystą gazę, chusteczkę lub bandaż,
  • uciskać ranę ręką przez kilka minut (bez podglądania co chwilę).
• Jeśli to możliwe, zranioną rękę lub nogę unieść nieco do góry.

Jeśli mimo ucisku krew nadal mocno leci, rana jest duża lub głęboka, konieczna jest pomoc lekarza.

Otarcia skóry – jak postępować

• Zawołaj dorosłego.
• Dokładnie, ale ostrożnie przepłucz otarcie bieżącą wodą:
  • usuń delikatnie piasek, ziemię i małe kamyczki z powierzchni,
  • nie szoruj mocno, aby bardziej nie uszkodzić skóry.
• Dorosły może odkazić otarcie płynem do dezynfekcji.
• Na większe otarcia załóż jałową gazę i przymocuj ją plastrem lub bandażem.
• Mniejsze otarcia można zostawić odsłonięte, jeśli są czyste i nie brudzą się ubraniem.

Skóra pod otarciem z czasem zaschnie i utworzy się strup. To naturalna ochrona rany – nie wolno go zrywać.

Czego nie wolno robić przy skaleczeniach i otarciach

Nie wolno:

• dotykać rany brudnymi rękami,
• przykładać do rany ziemi, liści, waty ani maści bez zgody dorosłego,
• dmuchać na ranę,
• samemu wyciągać z rany tkwiących głęboko kawałków szkła, drewna czy metalu,
• zrywać strupów, które tworzą się podczas gojenia.

Kiedy konieczny jest lekarz lub pomoc w szpitalu

Poproś dorosłego, aby zawiózł cię do lekarza lub szpitala, gdy:

• rana jest głęboka lub bardzo szeroka,
• krew nie przestaje lecieć, mimo silnego ucisku przez kilka minut,
• w ranie tkwi szkło, gwóźdź lub inny ostry przedmiot,
• skaleczenie powstało na bardzo brudnym przedmiocie (np. zardzewiałym gwoździu),
• doszło do ugryzienia przez zwierzę,
• po kilku dniach rana jest coraz bardziej czerwona, gorąca, bardzo boli lub pojawia się ropa albo gorączka.

W bardzo poważnych sytuacjach (dużo krwi, utrata przytomności, wypadek komunikacyjny) trzeba wezwać pogotowie ratunkowe pod numer 112 lub 999.

Zapamiętaj

• Zawsze najpierw zawołaj dorosłego.
• Ranę trzeba oczyścić, odkazić i przykryć czystym opatrunkiem.
• Nie dotykaj rany brudnymi rękami i nie używaj środków leczniczych bez zgody dorosłego.
• Głębokie, mocno krwawiące skaleczenia powinien obejrzeć lekarz.