Przyroda/Układ nerwowy i narządy zmysłów – jak odbieramy informacje ze świata
Układ nerwowy i narządy zmysłów – jak odbieramy informacje ze świata
[edytuj]Każdego dnia widzimy, słyszymy, czujemy zapachy, dotykamy różnych rzeczy i smakujemy jedzenie. Dzięki temu wiemy, co dzieje się wokół nas. Informacje ze świata docierają do mózgu dzięki narządom zmysłów i układowi nerwowemu.
Co to jest układ nerwowy
[edytuj]Układ nerwowy:
- kieruje pracą całego organizmu,
- odbiera informacje z otoczenia,
- pozwala nam reagować (na przykład odsunąć rękę od gorącego przedmiotu).
Do układu nerwowego należą:
- mózg,
- rdzeń kręgowy,
- nerwy.
Mózg, rdzeń kręgowy i nerwy
[edytuj]Mózg:
- znajduje się w czaszce,
- jest głównym centrum dowodzenia organizmu,
- zapamiętuje, myśli, podejmuje decyzje,
- odbiera informacje z narządów zmysłów.
Rdzeń kręgowy:
- biegnie wewnątrz kręgosłupa,
- przekazuje informacje między mózgiem a resztą ciała.
Nerwy:
- to cienkie włókna rozchodzące się po całym ciele,
- działają jak przewody telefoniczne – przenoszą sygnały:
- z narządów zmysłów do mózgu,
- z mózgu do mięśni i narządów.
Narządy zmysłów
[edytuj]Narządy zmysłów odbierają bodźce ze świata zewnętrznego.
Należą do nich:
- oczy – zmysł wzroku (widzimy kolory, kształty, ruch),
- uszy – zmysł słuchu (słyszymy dźwięki),
- nos – zmysł węchu (czujemy zapachy),
- język – zmysł smaku (rozpoznajemy smaki: słodki, słony, kwaśny, gorzki, umami),
- skóra – zmysł dotyku (czujemy ciepło, zimno, ból, nacisk, szorstkość, gładkość).
Każdy zmysł dostarcza do mózgu innych informacji, a razem dają pełniejszy obraz świata.
Jak informacje docierają do mózgu
[edytuj]Bodziec działa na narząd zmysłu
Przykłady
[edytuj]- światło pada na oczy,
- dźwięk dociera do uszu,
- zapach trafia do nosa,
- jedzenie dotyka języka,
- coś dotyka skóry.
Narząd zmysłu zamienia bodziec na sygnał nerwowy
[edytuj]- W narządzie zmysłu znajdują się specjalne komórki czuciowe, które reagują na bodźce.
Nerwy przewodzą sygnał do mózgu
[edytuj]- Informacja wędruje nerwami jak wiadomość przewodem.
Mózg odbiera i analizuje informacje
[edytuj]Mózg:
- rozpoznaje, co to za bodziec,
- porównuje go z wcześniejszymi doświadczeniami,
- podejmuje decyzję, co zrobić.
Mózg wysyła polecenia. Przez inne nerwy sygnał wraca do mięśni lub narządów
[edytuj]- np. zaciskamy powieki przy silnym świetle,
- odsuwamy rękę od gorącego przedmiotu,
- odwracamy głowę w stronę dźwięku.
Jak dbać o układ nerwowy i narządy zmysłów
[edytuj]Aby układ nerwowy i narządy zmysłów działały prawidłowo, warto:
- wysypiać się – sen odpoczywa mózg,
- zdrowo się odżywiać i pić wodę,
- unikać hałasu (zbyt głośna muzyka szkodzi słuchowi),
- chronić oczy (robić przerwy w pracy przy ekranie, nie czytać w ciemności),
- dbać o higienę – myć ręce, nie wkładać brudnych rąk do oczu i uszu,
- unikać używek (papierosy, alkohol i inne substancje szkodzą układowi nerwowemu).
Podsumowanie
[edytuj]Układ nerwowy i narządy zmysłów tworzą razem system odbierania informacji ze świata. Zmysły wychwytują bodźce, nerwy przesyłają sygnały, a mózg je odczytuje i kieruje naszymi reakcjami. Dzięki temu możemy bezpiecznie funkcjonować, uczyć się i poznawać otoczenie.