Przyroda/Układ pokarmowy – od jedzenia do składników odżywczych

Układ pokarmowy – od jedzenia do składników odżywczych

Układ pokarmowy umożliwia nam jedzenie, trawienie i wykorzystywanie pokarmu. Dzięki niemu zjadane jedzenie zamienia się w składniki odżywcze, które trafiają do krwi i odżywiają całe ciało.

Co to jest układ pokarmowy

Układ pokarmowy to grupa narządów połączonych w jedną długą drogę, która zaczyna się w jamie ustnej, a kończy odbytem.

Do głównych narządów układu pokarmowego należą:

• jama ustna,
• gardło,
• przełyk,
• żołądek,
• jelito cienkie,
• jelito grube,
• odbyt.

Są też narządy, które pomagają w trawieniu, na przykład:

• ślinianki,
• wątroba,
• trzustka.

Droga pokarmu w organizmie

Jama ustna

• W jamie ustnej:
  • zęby rozdrabniają pokarm,
  • język miesza go ze śliną,
  • ślina nawilża pokarm i zaczyna trawienie niektórych składników.

Gardło i przełyk

• Przełyk to elastyczna rurka, którą połknięty pokarm przesuwa się do żołądka. Ruchy ścian przełyku popychają pokarm w dół.

Żołądek

• W żołądku:
  • pokarm jest mieszany,
  • działa na niego silny sok żołądkowy,
  • pokarm staje się półpłynną masą.

Jelito cienkie

• To tutaj zachodzi najważniejsze trawienie i wchłanianie:
  • do jelita cienkiego uchodzą soki z wątroby i trzustki, które pomagają rozłożyć pokarm,
  • duże kawałki pokarmu zostają rozbite na bardzo małe cząsteczki,
  • małe cząsteczki, czyli składniki odżywcze, przenikają przez ściany jelita do krwi.

Jelito grube

• W jelicie grubym:
  • wchłaniana jest woda,
  • powstają resztki pokarmu, których organizm nie wykorzystuje.

Odbyt

• Niestrawione resztki pokarmu są usuwane z organizmu przez odbyt.

Czym są składniki odżywcze

Składniki odżywcze to części pokarmu, których potrzebuje nasze ciało do życia i wzrostu. Należą do nich:

• cukry (węglowodany) – źródło energii,
• białka – materiał do budowy ciała (mięśni, skóry, narządów),
• tłuszcze – zapas energii i materiał ochronny,
• witaminy i sole mineralne – potrzebne do prawidłowej pracy narządów,
• woda – konieczna do wszystkich procesów w organizmie.

Trawienie polega na rozbiciu zjedzonego pokarmu na tak małe cząsteczki, aby organizm mógł je wchłonąć w jelicie cienkim i przenieść z krwią do wszystkich komórek.

Jak dbać o układ pokarmowy

Aby układ pokarmowy działał prawidłowo, warto:

• jeść regularne, nie za duże posiłki,
• wybierać różnorodne, zdrowe produkty (warzywa, owoce, produkty zbożowe, nabiał, dobre źródła białka),
• ograniczać słodycze i fast foody,
• pić odpowiednią ilość wody,
• dokładnie myć ręce przed jedzeniem,
• nie objadać się przed snem.

Układ pokarmowy pracuje codziennie, zamieniając jedzenie w składniki odżywcze. Dzięki temu mamy energię do nauki, zabawy i wzrostu.