Przyroda/Zależności między środowiskiem przyrodniczym i antropogenicznym
Zależności między środowiskiem przyrodniczym i antropogenicznym
[edytuj]Człowiek żyje wśród przyrody, ale jednocześnie wiele rzeczy wokół siebie zmienia i buduje. Dlatego mówimy o dwóch rodzajach środowiska: przyrodniczym i antropogenicznym. Są one ze sobą połączone i wzajemnie na siebie wpływają.
Środowisko przyrodnicze i antropogeniczne – co to jest
[edytuj]Środowisko przyrodnicze to wszystko, co powstało bez udziału człowieka, na przykład:
- powietrze
- woda w rzekach, jeziorach, morzach
- gleba
- rośliny (lasy, łąki, pola z dzikimi roślinami)
- zwierzęta
- ukształtowanie terenu (góry, doliny, równiny)
Środowisko antropogeniczne to wszystko, co zostało stworzone lub silnie przekształcone przez człowieka, na przykład:
- domy, bloki, szkoły
- drogi, mosty, linie kolejowe
- fabryki, sklepy, urzędy
- pola uprawne, sady, parki miejskie
- sztuczne zbiorniki wodne
Oba te środowiska przenikają się. W mieście obok ulic rosną drzewa, a na wsi obok pól uprawnych są lasy i rzeki.
Jak przyroda wpływa na to, co buduje człowiek
[edytuj]Środowisko przyrodnicze ma duży wpływ na to, gdzie i jak ludzie się osiedlają oraz co budują. Na przykład:
- w pobliżu rzek łatwiej o wodę, dlatego ludzie zakładali tam miasta i wsie
- na żyznych glebach powstają pola uprawne i sady
- w górach trudniej zbudować drogi i duże miasta, dlatego jest tam mniej zabudowy
- w okolicach lasów ludzie dawniej łatwiej zdobywali drewno do budowy domów
Od przyrody zależy także:
- jakie rośliny można uprawiać (zależnie od klimatu i gleby)
- jakich materiałów można użyć do budowy (kamień, drewno, piasek, glina)
Ludzie muszą dostosować się do warunków przyrodniczych, aby wygodnie i bezpiecznie żyć.
Jak człowiek zmienia środowisko przyrodnicze
[edytuj]Człowiek, budując i uprawiając ziemię, zmienia przyrodę. Niektóre zmiany są potrzebne, ale inne szkodzą środowisku.
Przykłady zmian wprowadzanych przez człowieka:
- wycinanie lasów pod pola uprawne, drogi i osiedla
- prostowanie koryt rzek, budowa zapór i sztucznych jezior
- zasypywanie bagien i mokradeł
- zanieczyszczanie powietrza przez spaliny samochodów i dym z kominów
- zanieczyszczanie wód ściekami i odpadami
- budowa dużych fabryk i kopalni
Takie działania wpływają na rośliny i zwierzęta. Niektóre gatunki mają mniej miejsca do życia i pokarmu, dlatego jest ich coraz mniej.
Wzajemne zależności – co kto komu zawdzięcza
[edytuj]Człowiek potrzebuje środowiska przyrodniczego, ponieważ:
- oddycha powietrzem
- pije wodę
- je rośliny i zwierzęta
- korzysta z surowców (drewno, węgiel, rudy metali, piasek, glina)
Środowisko przyrodnicze zależy od człowieka tam, gdzie zostało już silnie przekształcone. Dobre działania człowieka mogą:
- chronić lasy, parki narodowe i rezerwaty
- oczyszczać wodę i powietrze
- pomagać zwierzętom, na przykład budując budki lęgowe dla ptaków
- sadzić nowe drzewa i krzewy
Złe działania człowieka niszczą przyrodę, a przez to także pogarszają warunki życia ludzi.
Jak dbać o równowagę między przyrodą a działalnością człowieka
[edytuj]Ważne jest, aby między środowiskiem przyrodniczym i antropogenicznym panowała równowaga. Oznacza to, że:
- potrzebujemy domów, szkół, dróg, ale nie możemy niszczyć całej przyrody wokół
- w miastach powinny być parki, skwery i drzewa przy ulicach
- fabryki powinny ograniczać zanieczyszczenia
- śmieci powinny trafiać do odpowiednich pojemników i być przetwarzane
Ty także możesz dbać o tę równowagę, gdy:
- nie śmiecisz w lesie, parku i nad wodą
- oszczędzasz wodę i energię
- segregujesz odpady w domu i w szkole
- szanujesz rośliny i zwierzęta w swojej okolicy
Środowisko przyrodnicze i antropogeniczne są ze sobą połączone. To, jak wygląda Twoja okolica dzisiaj i w przyszłości, zależy od decyzji i zachowań ludzi.