Rośliny trujące i zwierzęta jadowite – rozpoznawanie i zasady ostrożności

Wprowadzenie

W lesie, na łące czy w parku możesz spotkać rośliny trujące i zwierzęta jadowite. Zwykle nie atakują ludzi, jeśli im nie przeszkadzamy. Ważne jest, aby umieć zachować ostrożność i wiedzieć, czego nie wolno robić.

Rośliny trujące – zawierają substancje, które mogą szkodzić zdrowiu po dotknięciu lub zjedzeniu. Zwierzęta jadowite – mają jad, który wstrzykują przy ugryzieniu lub użądleniu.

Rośliny trujące

Trujące rośliny często wyglądają ładnie: mają kolorowe owoce, kwiaty lub błyszczące liście. Po wyglądzie nie zawsze da się poznać, czy roślina jest bezpieczna.

Przykłady roślin trujących w Polsce

Kilka często spotykanych roślin trujących:

pokrzyk wilcza jagoda – ma duże liście i czarne, lśniące jagody rosnące w lesie; owoce są bardzo trujące,
cis pospolity – wiecznie zielony krzew lub drzewo; ma czerwone osnówki (jak miękkie kuleczki) z trującą pestką w środku,
konwalia majowa – małe, białe kwiaty w kształcie dzwoneczków, a później czerwone owoce; cała roślina jest trująca,
zimowit jesienny – kwitnie jesienią na różowo lub fioletowo, a liście wypuszcza wiosną; jest silnie trujący,
tojad – wysoka roślina o fioletowych kwiatach w kształcie hełmu; trujące są wszystkie części.

W przyrodzie są też trujące grzyby, na przykład muchomor sromotnikowy czy muchomor czerwony. Dzieci nie powinny samodzielnie zbierać i jeść żadnych grzybów.

Zasady ostrożności przy roślinach

Pamiętaj:

nie jedz owoców, jagód i liści, których nie znasz,
nie próbuj roślin tylko po to, żeby sprawdzić ich smak,
nie baw się sokiem z nieznanych roślin, nie wcieraj go w skórę,
po zabawie w lesie lub na łące myj ręce przed jedzeniem,
jeśli przypadkiem zjesz nieznaną roślinę lub bardzo źle się poczujesz po jej spróbowaniu, natychmiast powiedz o tym dorosłemu.

Zwierzęta jadowite

Zwierzę jadowite wstrzykuje jad przy ugryzieniu lub użądleniu. W Polsce jest niewiele takich zwierząt i zwykle unikają one kontaktu z człowiekiem.

Przykłady zwierząt jadowitych w Polsce

żmija zygzakowata – jedyny jadowity wąż w Polsce; zwykle ma na grzbiecie ciemny zygzak, głowę trochę trójkątną; żyje głównie na nasłonecznionych polanach, skrajach lasu, w górach,
osa, pszczoła, szerszeń – owady, które mogą użądlić i wstrzyknąć jad; pszczoła zwykle żądli tylko wtedy, gdy broni ula lub czuje się zagrożona,
niektóre pająki i inne owady także mają jad, ale rzadko są dla człowieka bardzo niebezpieczne.

Ugryzienie żmii lub użądlenie przez owada jadowitego może być groźne, szczególnie dla małych dzieci i osób uczulonych.

Zasady ostrożności przy zwierzętach jadowitych

Jak zachowywać się bezpiecznie:

nie łap i nie dotykaj dzikich zwierząt, zwłaszcza węży,
na łące i w lesie chodź w pełnym obuwiu, nie biegaj boso po wysokiej trawie i kamieniach,
nie wkładaj rąk w szczeliny między kamieniami, do dziur, pod pnie drzew czy stosy gałęzi,
nie zbliżaj się do gniazd os, pszczół, szerszeni (w dziuplach, pod dachami, na strychach),
nie machaj gwałtownie rękami, gdy owad lata blisko ciebie; najlepiej spokojnie odejdź,
nie niszcz gniazd owadów, nie rzucaj w nie kamieniami.

Jeśli ktoś zostanie ugryziony lub użądlony i bardzo źle się poczuje (silny ból, duszność, obrzęk twarzy, osłabienie), trzeba natychmiast powiedzieć dorosłemu i wezwać pomoc medyczną.

Co zapamiętać

Nie jedz i nie dotykaj roślin, których nie znasz.
Nie łap i nie drażnij dzikich zwierząt ani owadów.
Zawsze mów dorosłemu o kontakcie z podejrzaną rośliną lub ugryzieniu czy użądleniu.
W razie silnych objawów po ugryzieniu lub użądleniu potrzebna jest szybka pomoc lekarza.