Antoine de Saint-Exupéry – „Mały Książę”

Informacje podstawowe

Autor: Antoine de Saint‑Exupéry
Rodzaj literacki: epika
Gatunek: baśń filozoficzna (utwór z elementami fantastyki, ale z głębokim sensem i morałem).
Czas i miejsce akcji: współcześnie autorowi; głównie pustynia Sahara oraz planety odwiedzane przez Małego Księcia (w tym Ziemia).
Tematy: przyjaźń, miłość, odpowiedzialność, samotność, sens życia, krytyka świata dorosłych.

Skrócona fabuła

Narrator, będący pilotem, ma awarię samolotu i ląduje na pustyni. Tam spotyka niezwykłego chłopca, który prosi go o narysowanie baranka. Pilot stopniowo dowiaduje się, że przybysz pochodzi z maleńkiej planety (asteroidy), gdzie mieszkał sam, opiekował się wulkanami i walczył z baobabami, które mogły zniszczyć jego dom.

Najważniejszą częścią życia Małego Księcia była Róża – piękna, ale kapryśna i dumna. Chłopiec nie umiał wtedy odczytać jej uczuć i zraniony jej zachowaniem wyruszył w podróż po innych planetach. Odwiedzał kolejne asteroidy, na których spotykał dorosłych reprezentujących różne wady: żądzę władzy, próżność, uzależnienie, chciwość, bezsensowną „poważność” i życie tylko obowiązkiem.

W końcu trafia na Ziemię. Czuje się samotny, a odkrycie ogrodu pełnego róż uświadamia mu, że jego Róża nie jest jedynym takim kwiatem na świecie. Przełomem staje się spotkanie z Lisem, który tłumaczy mu sens „oswajania”, czyli tworzenia więzi. Mały Książę rozumie wtedy, że jego Róża jest wyjątkowa nie dlatego, że wygląda inaczej, ale dlatego, że on się nią opiekował i jest z nią związany.

Po pewnym czasie Mały Książę decyduje się wrócić na swoją planetę. Wie, że jego ciało jest zbyt „ciężkie”, by zabrać je w podróż, dlatego godzi się na ukąszenie Żmii, które ma mu umożliwić powrót. Pilot zostaje sam na pustyni, ale po naprawie samolotu wraca do ludzi. Wspomina Małego Księcia i patrząc w gwiazdy, czuje, jakby gdzieś tam słyszał jego śmiech.

Najważniejsi bohaterowie

Mały Książę – wrażliwy, ciekawy świata, szczery; uczy się odpowiedzialności i rozumienia uczuć.
Pilot (narrator) – dorosły, który dzięki spotkaniu z chłopcem odzyskuje wrażliwość i wyobraźnię.
Róża – ukochany kwiat Małego Księcia; symbol miłości, ale też dumy i trudnych relacji.
Lis – nauczyciel najważniejszej lekcji o więzi i odpowiedzialności.
Żmija – postać tajemnicza; umożliwia Małemu Księciu powrót „do domu”.
Dorośli z planet (postacie symboliczne): Król, Próżny, Pijak, Bankier, Latarnik, Geograf – pokazują różne absurdalne postawy dorosłych.

Motywy i problemy (co często jest na sprawdzianie)

dziecko vs dorośli – dorośli widzą liczby i pozory, dzieci sens i emocje
przyjaźń i oswajanie – więź tworzy wyjątkowość
odpowiedzialność – za to, co się „oswoiło” i czym się opiekuje
samotność – można być samotnym nawet wśród ludzi
miłość – nie tylko uczucie, ale też troska i decyzja

Najważniejsze przesłanie

Najważniejsze rzeczy w życiu (miłość, przyjaźń, sens) nie są widoczne „na pierwszy rzut oka” – trzeba je rozumieć sercem.
To więź i troska sprawiają, że ktoś lub coś staje się naprawdę ważne.
Człowiek ponosi odpowiedzialność za tych, z którymi buduje relację.