C.S. Lewis – „Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa”

Informacje podstawowe

Autor: Clive Staples Lewis
Rodzaj literacki: epika
Gatunek: powieść fantasy / baśń (dla młodzieży), z elementami alegorii i przygody
Czas i miejsce akcji: podczas II wojny światowej (w tle naloty na Londyn); głównie Narnia – fantastyczna kraina, do której prowadzi przejście przez starą szafę w domu profesora

Skrócona fabuła

Czworo rodzeństwa Pevensie – Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja – zostaje wysłane z Londynu na wieś do domu profesora, żeby przeczekać wojnę. W wielkim domu odkrywają starą szafę, która okazuje się przejściem do magicznej krainy Narnii.

Najpierw do Narnii trafia Łucja. Poznaje fauna Tumnusa, który – choć boi się rozkazów Białej Czarownicy – nie wydaje jej i pomaga jej wrócić do domu. Gdy Łucja opowiada o Narnii, rodzeństwo jej nie wierzy. Potem do Narnii trafia też Edmund i spotyka Białą Czarownicę. Wiedźma kusi go obietnicami władzy i słodyczami, a on zgadza się zdradzić rodzeństwo i przyprowadzić je do jej zamku.

W końcu wszystkie dzieci przechodzą przez szafę razem. Dowiadują się, że Tumnus został aresztowany za pomoc Łucji. Rodzeństwo spotyka Bobry, które mówią im o Aslanie – prawdziwym władcy Narnii, i o przepowiedni, że czworo ludzi zasiądzie na tronach, co zakończy rządy Czarownicy. Edmund ucieka do Wiedźmy, a pozostała trójka rusza z Bobrami do obozu Aslana.

W obozie Aslana Piotr staje się coraz bardziej odpowiedzialny, a dzieci dostają broń i dary (m.in. od Świętego Mikołaja), bo zbliża się wojna. Edmund zostaje odbity z rąk Czarownicy, ale według pradawnego prawa zdrajca należy do niej. Aslan podejmuje rozmowę z Czarownicą i zgadza się na wymianę: oddaje własne życie za Edmunda. Wiedźma zabija Aslana na Kamiennym Stole.

Następuje jednak przełom: Aslan zmartwychwstaje dzięki „głębszej magii” – ofiara niewinnego za zdrajcę łamie moc śmierci. Lew uwalnia ofiary Czarownicy zamienione w kamień, a potem prowadzi wojska do decydującej bitwy. Czarownica zostaje pokonana, a rodzeństwo obejmuje rządy w Narnii jako królowie i królowe.

Po latach, podczas polowania, dzieci wracają przypadkiem przez szafę do naszego świata – znów stają się dziećmi, jakby czas w Narnii minął tylko dla nich. Profesor sugeruje, że jeszcze kiedyś wrócą do Narnii.

Najważniejsi bohaterowie

Łucja Pevensie – najmłodsza; szczera, odważna, pierwsza odkrywa Narnię
Edmund Pevensie – początkowo zazdrosny i podatny na pokusy; zdradza, później się zmienia i odkupuje winy
Piotr Pevensie – najstarszy brat; dojrzewa do roli przywódcy i wojownika
Zuzanna Pevensie – rozsądna, ostrożna; wspiera rodzeństwo
Aslan – wielki lew, symbol dobra i prawowity władca Narnii; ratuje Edmunda przez poświęcenie
Biała Czarownica – tyranka Narnii, uosobienie zła; utrzymuje krainę w wiecznej zimie
Pan Tumnus – faun, który pomaga Łucji i ponosi za to karę
Pan i Pani Bóbr – sojusznicy dzieci, wprowadzają je w sytuację Narnii

Czas i miejsce akcji

Miejsca: dom profesora (Anglia), szafa jako przejście; w Narnii m.in. latarnia, dom Bobrów, Kamienny Stół, Ker-Paravel
Czas: realnie – czas wojny; w Narnii czas płynie inaczej (dzieci dorastają, a po powrocie w Anglii są znów małe)

Problematyka i przesłanie

walka dobra ze złem, odwaga i odpowiedzialność
zdrada i przebaczenie (przemiana Edmunda)
poświęcenie dla innych (Aslan)
dojrzewanie: dzieci uczą się podejmować decyzje i ponosić konsekwencje