Streszczenia obowiązkowych lektur szkolnych dla szkoły podstawowej/Jan Brzechwa – Akademia Pana Kleksa
Streszczenie
[edytuj]Dwunastoletni Adam Niezgódka jest niezdarnym, nieszczęśliwym chłopcem, z którego nikt nie jest zadowolony. Rodzice wysyłają go do niezwykłej szkoły – Akademii pana Kleksa – przy ulicy Czekoladowej.
Szkołą kieruje ekscentryczny Ambroży Kleks: ma kolorową czuprynę, brodę, nos pełen piegów (które wieczorem zdejmuje, rano przykleja), nosi w kieszeniach przeróżne przedmioty magiczne (pompka powiększająca, płomyki świec, pigułki itp.). Mówiący szpak Mateusz pomaga mu w prowadzeniu zajęć. Wszyscy uczniowie mają imię na literę „A”.
Nauka jest całkiem inna niż w zwykłej szkole: chłopcy uczą się kleksografii (robienia kleksów i odczytywania z nich historii), opieki nad „chorymi sprzętami”, grają w piłkę zrobioną z globusa, a przez furtki w murze wchodzą do bajek (np. „Dziewczynka z zapałkami”, „Śpiąca Królewna”). Adam przeżywa wiele przygód: trafia do bajek, uczy się latać, odwiedza psi raj, uczestniczy w wycieczce do fabryki dziur i dziurek. Pomaga też szpakowi Mateuszowi odnaleźć guzik od magicznej czapki.
Z czasem pojawiają się kłopoty: fryzjer Filip, który dostarcza panu Kleksowi piegi, obraża się i żąda przyjęcia do Akademii swoich dwóch „synów” – w rzeczywistości chłopca Anatola i mechanicznej lalki Alojzego. Alojzy, ożywiony przez Kleksa, zaczyna niszczyć wszystko wokół, sabotuje porządki i w końcu w Wigilię włamuje się do tajemniczego pokoju z chińskimi tabliczkami – „sekretami” pana Kleksa – i je roztrzaskuje. Profesor traci swoje magiczne moce, maleje, staje się coraz bardziej bezradny.
Wściekły Kleks rozkręca Alojzego na części i zapowiada koniec Akademii. W Wigilię odbywa się ostatnia wspólna kolacja, po której uczniowie wracają do domów. Adam żegna szkołę, a wszystko zaczyna się „zwijać” jak bajka: gmach staje się szafą, park – dywanem, furtki – książkami na półce. Mateusz, po odnalezieniu guzika od czapki, zmienia się z powrotem w człowieka – autora bajki o panu Kleksie. Okazuje się, że cała Akademia była „tylko” opowieścią, ale Adam wie, że to była jego najważniejsza przygoda.
Najważniejsi bohaterowie
[edytuj]Adam Niezgódka
[edytuj]- główny bohater, narrator, 12-letni chłopiec,
- początkowo niezdarny, niepewny siebie,
- w Akademii rozwija wyobraźnię, odwagę i wrażliwość,
- uczestniczy w większości przygód: wyprawy do bajek, lot, pobyt w psim raju.
Ambroży Kleks
[edytuj]- założyciel i dyrektor Akademii, czarodziej-nauczyciel,
- ma kolorowe włosy, brodę, piegi, pełne kieszenie niezwykłych przedmiotów,
- umie powiększać rzeczy, latać, wyciągać „sny” z lusterek uczniów,
- jego wiedza i moce pochodzą od chińskiego uczonego doktora Pai-Chi-Wo,
- po zniszczeniu chińskich tabliczek traci swoje sekrety i magiczną moc.
Mateusz
[edytuj]- mówiący szpak, wierny pomocnik Kleksa,
- jest zaklętym księciem – człowiekiem uwięzionym w ptasiej postaci,
- jego historia wiąże się z magiczną czapką bogdychanów (cesarzy Chin),
- na końcu odzyskuje ludzką postać.
Anatol
[edytuj]- „syn” Filipa, uczeń Akademii,
- zwykły chłopiec, ale niezbyt wybitny; nie wyróżnia się jak Adam,
- przeżywa dramat po rozkręceniu brata Alojzego.
Alojzy Bąbel
[edytuj]- drugi „syn” Filipa, w rzeczywistości mechaniczna lalka,
- początkowo nieporadny, uczy się mówić i jeść,
- później złośliwy, nieposłuszny, niszczy Akademię,
- w Wigilię włamuje się do sekretnego pokoju i niszczy tabliczki – przez to Kleks traci moc; zostaje rozmontowany.
Fryzjer Filip
[edytuj]- dostarcza panu Kleksowi piegi, w zamian chce przyjęcia swoich „synów” do Akademii,
- konflikt z Kleksem doprowadza do kryzysu w szkole.
Doktor Pai-Chi-Wo
[edytuj]- chiński uczony, mentor pana Kleksa,
- zna sekrety czapki bogdychanów, leczy księcia (Mateusza),
- to od niego pochodzą chińskie tabliczki z tajemną wiedzą.
Czas i miejsce akcji
[edytuj]- Czas:
- współczesność autorowi (XX wiek), ale w konwencji baśniowej: czas płynie „po bajkowemu”,
- dokładne daty nie są ważne, najważniejszy jest szkolny „rok w Akademii”.
- Miejsce:
- Akademia pana Kleksa przy ulicy Czekoladowej – budynek z klasami, sypialniami, gabinetem Kleksa i tajemniczymi piętrami,
- otaczający ją park z murami i furtkami do różnych bajek,
- inne miejsca odwiedzane po drodze: bajki Andersena, „Śpiąca Królewna”, psi raj, fabryka dziur i dziurek, Księżyc (z opowieści).
Gatunek i budowa utworu
[edytuj]- Rodzaj literacki: epika
- Gatunek: powieść fantastyczno-baśniowa dla dzieci
- fabuła łączy elementy rzeczywistości (szkoła, uczeń) z fantastyką (magia, mówiący szpak, podróże do bajek),
- liczne elementy humoru, gry słowne, absurdalne pomysły (fabryka dziurek, jedzenie ze szkiełek).
- Powieść składa się z kolejnych rozdziałów-opowieści (np. o Mateuszu, o fabryce dziur, o locie Adasia, o psim raju), które razem tworzą rok pobytu Adama w Akademii.
Problematyka
[edytuj]- Wychowanie i rozwój dziecka – Akademia pozwala Adamowi odkryć swoje talenty, zwiększa jego pewność siebie, uczy go wyobraźni i odwagi.
- Siła wyobraźni – świat Kleksa pokazuje, że fantazja i marzenia są ważnym elementem życia, uczą kreatywności.
- Odpowiedzialność i przyjaźń – Adam pomaga Mateuszowi, opiekuje się nim, martwi się o pana Kleksa, uczy się myślenia nie tylko o sobie.
- Granica między bajką a rzeczywistością – książka pokazuje, że baśnie są „zmyślone”, ale ich wpływ na czytelnika jest bardzo realny; zakończenie (pan Kleks zmieniający się w guzik, przemiana Mateusza w autora) bawi się tą granicą.
- Dobro i zło – dobro reprezentują m.in. Kleks, Mateusz, Adaś, zło (lub destrukcję) – Alojzy, zachowania Filipa; pokazane jest, jakie skutki ma egoizm, złośliwość, brak szacunku.
- Nauka inaczej – krytyka „suchej” szkoły, w której jest tylko wkuwanie. W Akademii nauka jest zabawą, doświadczeniem, przygodą.