René Goscinny – „Mikołajek”, opowiadanie „Rosół”

Informacje podstawowe

Autor: René Goscinny
Rodzaj literacki: epika
Gatunek: opowiadanie humorystyczne z cyklu „Mikołajek”, narracja pierwszoosobowa dziecka
Temat: zastępstwo w szkole, konflikt uczniów z wychowawcą i chaos w klasie

Skrócona fabuła

Nauczycielka w klasie Mikołajka choruje, więc lekcje prowadzi wychowawca – pan Dubon, którego chłopcy przezywają „Rosołem”. Jest surowy i bardzo pilnuje dyscypliny, dlatego od początku budzi w klasie napięcie. Na czas swojej nieobecności w sali wyznacza Ananiasza, żeby pilnował porządku.

Ananiasz traktuje zadanie zbyt poważnie: zaczyna pouczać innych, co koledzy przyjmują z kpiną i złością. W klasie szybko robi się głośno, chłopcy zaczynają zabawy (m.in. z piłką), dochodzi do sprzeczek i drobnych bójek. Zamiast się uspokoić, sytuacja wymyka się spod kontroli, a Ananiasz staje się ofiarą żartów.

Pan Dubon co chwilę reaguje na hałas, a gdy ktoś używa jego przezwiska, nikt nie chce przyznać się do winy. W efekcie nauczyciel wprowadza karę dla całej klasy (odpowiedzialność zbiorową) i nakazuje zostać po lekcjach. Na koniec do sali wkracza dyrektor, zirytowany zamieszaniem: ma pretensje zarówno do uczniów, jak i do nauczyciela, który nie potrafi skutecznie opanować klasy.

Najważniejsi bohaterowie

Mikołajek – narrator; opisuje zdarzenia z dziecięcej perspektywy, co nadaje całości komiczny ton.
Pan Dubon („Rosół”) – wychowawca na zastępstwie; surowy, wymagający, łatwo się denerwuje; wprowadza dyscyplinę i karę zbiorową.
Ananiasz – wyznaczony do pilnowania klasy; stara się być „poważny”, przez co staje się obiektem żartów.
Kleofas (i reszta paczki) – koledzy, którzy nie chcą się podporządkować i nakręcają zamieszanie.
Dyrektor – wkracza na końcu i „gasi pożar” po swojemu.

Miejsce i czas akcji

Miejsce: szkoła, sala lekcyjna
Czas: jeden dzień lekcyjny, gdy jest zastępstwo za chorą nauczycielkę

Sens i humor opowiadania

Opowiadanie pokazuje, że gdy dorośli próbują narzucić dzieciom pełną kontrolę, a klasa zostaje choć na chwilę „bez nadzoru”, natychmiast wybucha chaos.
Ananiasz chce być wzorowym „strażnikiem”, a koledzy robią wszystko, by mu to utrudnić.
Puenta z dyrektorem podkreśla, że w szkole cierpliwość kończy się szybko, a karę często ponoszą wszyscy, nawet jeśli winny jest jeden.