Streszczenia obowiązkowych lektur szkolnych dla szkoły podstawowej/Sławomir Mrożek – Artysta

Skrócone streszczenie

Kogut czyta w gazecie ogłoszenie o naborze zwierząt do cyrku. Widzi w tym szansę na spełnienie marzeń o karierze artystycznej, sławie i wyjazdach za granicę. Pełen wiary w siebie, postanawia zgłosić się na przesłuchanie. Towarzyszą mu Lis i narrator – obaj raczej sceptyczni wobec jego planów.

Na miejscu Kogut staje przed Dyrektorem cyrku. Zapytany, kim jest, odpowiada bez wahania, że jest lwem. Gdy Dyrektor wyraża zdziwienie, Kogut jeszcze zmienia wersję i twierdzi, że może też być tygrysem. Dyrektor prosi go więc, by „zaryczał jak lew”. Kogut wydaje z siebie najlepszy możliwy „ryk”, ale dla wszystkich jest oczywiste, że w niczym nie przypomina głosu dzikiego kota.

Mimo tego Dyrektor jest wobec niego życzliwy – proponuje Kogutowi pracę w cyrku, ale w roli koguta. Bohater czuje się dotknięty i z oburzeniem odrzuca ofertę. Stwierdza, że nie będzie dla niczyjej przyjemności „udawał ptaka”. Dyrektor kończy rozmowę, a Kogut traci jedyną realną szansę na występy.

W drodze powrotnej narrator pyta, dlaczego Kogut tak uparcie chciał być lwem. Lis odpowiada za niego: „Czy widziałeś kiedy artystę bez ambicji?”. Ta ironiczna uwaga zamyka opowiadanie i pokazuje absurd całej sytuacji.

Plan wydarzeń

Kogut czyta gazetę i znajduje ogłoszenie o pracy w cyrku.
Rodzi się w nim marzenie o sławie i wielkiej karierze.
Lis podchodzi do planów Koguta z niedowierzaniem.
Bohaterowie wyruszają razem na przesłuchanie do cyrku.
Spotkanie Koguta z Dyrektorem cyrku.
Kogut przedstawia się jako lew (lub tygrys).
Prośba Dyrektora o „ryk lwa” – nieudana próba Koguta.
Propozycja angażu w roli koguta.
Obrażona odmowa Koguta i zakończenie rozmowy.
Powrót do domu i ironiczny komentarz Lisa o ambicji artysty.

Bohaterowie

Kogut

główny bohater opowiadania, marzy o karierze artysty, sławie i podróżach,
ma ogromne ambicje, ale zupełnie nie liczy się z rzeczywistością,
udaje, że jest lwem/tygrysem, choć widać, że jest zwykłym kogutem,
odrzuca rolę, która odpowiada jego naturze, bo uważa ją za zbyt mało „wielką”,
przez pychę i brak akceptacji samego siebie sam przekreśla swoją szansę.

Lis

przyjaciel Koguta, bardziej trzeźwo ocenia sytuację,
od początku nie wierzy w wielką karierę Koguta, próbuje go sprowadzić na ziemię,
na końcu ironicznie komentuje, że artysta musi mieć ambicję – wyśmiewa w ten sposób fałszywie pojmowaną „wielkość”.

Dyrektor cyrku

prowadzi nabór do cyrku,
jest dość uprzejmy i cierpliwy wobec Koguta,
mimo absurdalnego zachowania bohatera proponuje mu realną i uczciwą pracę w roli koguta,
symbolizuje zdrowy rozsądek i ocenę zgodną z rzeczywistością.

Narrator („ja”)

uczestnik wydarzeń, towarzyszy Kogutowi i Lisowi,
relacjonuje przebieg zdarzeń, obserwuje rozmowę w cyrku,
jako jedyny zadaje wprost pytanie o sens postępowania Koguta, co pozwala wybrzmieć puencie Lisa.

Gatunek, rodzaj, konwencja

Rodzaj literacki: epika
Gatunek: opowiadanie (krótka proza z jedną wyrazistą sceną kulminacyjną i puentą)
Konwencja:
- utwór ma cechy groteski – świat jest przerysowany, zwierzęta zachowują się jak ludzie, sytuacja jest absurdalna (kogut udaje lwa),
- widoczny jest komizm (śmieszność zachowania Koguta) połączony z elementem refleksji i goryczy,
- można w nim dostrzec satyryczne spojrzenie na artystów i ludzkie wady (pycha, próżność, pozory).

Czas i miejsce akcji

Czas akcji: krótki odcinek czasu, prawdopodobnie kilka godzin – od przeczytania ogłoszenia do powrotu z cyrku; dokładne lata nie są podane.
Miejsce akcji: nieokreślone bliżej miasto/miejscowość, główna scena rozgrywa się przy cyrku (na zewnątrz rozkładanego namiotu). Dokładny kraj nie jest wskazany – autor celowo pozostawia realia „uniwersalne”.

Problematyka i przesłanie

Utwór pokazuje źle rozumianą ambicję: Kogut chce być kimś „wyższym” (lwem), zamiast rozwijać się w tym, czym naprawdę jest.
Mrożek krytykuje udawanie i życie na pokaz – bohater woli ośmieszyć się, niż przyznać się do swojej prawdziwej natury.
Widać tu problem braku akceptacji siebie: Kogut wstydzi się bycia kogutem, gardzi rolą, która jest mu przypisana, przez co traci szansę na sukces.
Autor ośmiesza też pewien stereotyp „artysty z wielkim ego”, który za wszelką cenę chce być wyjątkowy, nawet kosztem rozsądku i prawdy.

Morał można streścić tak: prawdziwa ambicja to rozwijanie swoich realnych możliwości, a nie udawanie kogoś, kim się nie jest. Akceptacja siebie daje szansę na sukces, natomiast pusta pycha prowadzi do porażki.