Wikijunior:Polska/Godło Rzeczypospolitej Polskiej

Godło Rzeczypospolitej Polskiej

Godło to jeden z najważniejszych symboli państwa. Razem z flagą i hymnem tworzy ono „wizytówkę” Polski. W godle Polski znajduje się biały orzeł w złotej koronie na czerwonej tarczy.

Jak wygląda godło Polski?

Oficjalne godło Polski przedstawia:

• Białego orła – to główny element godła. Orzeł jest zwrócony w lewo z punktu widzenia patrzącego (czyli w heraldyce „w prawo”).
• Złotą koronę na głowie orła – symbol niezależności i tradycji królów polskich.
• Złoty dziób i złote szpony.
• Czerwone tło – orzeł znajduje się na czerwonej tarczy (czyli na specjalnym kształcie przypominającym średniowieczną tarczę rycerską).

Kolory godła to:

• biały – orzeł,
• czerwony – tło,
• złoty (żółty) – korona, dziób, szpony.

Godło Polski na urzędzie

Co symbolizuje biały orzeł?

Orzeł jest ptakiem:

• silnym,
• szybkim,
• kojarzonym z odwagą,
• widzącym z bardzo daleka.

Dlatego biały orzeł w polskim godle ma symbolizować

• siłę i odwagę narodu,
• wolność,
• dumę z własnego państwa,
• ciągłość historii Polski.

Kolory też mają znaczenie

• biały – często łączony jest z czystością, uczciwością i pokojem,
• czerwony – z odwagą, poświęceniem, gotowością do obrony ojczyzny.

Krótka historia godła Polski

Średniowiecze

Pierwsze przedstawienia białego orła jako znaku władców Polski pojawiły się w średniowieczu, za czasów dynastii Piastów. Orzeł widniał na pieczęciach książąt i królów, np. Przemysła II (koniec XIII wieku). Z czasem biały orzeł na czerwonym tle stał się znakiem całego państwa polskiego.

Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodów - na okienku w lewym górnym rogu i prawym dolnym widzimy orła

Rzeczpospolita Obojga Narodów

Gdy Polska połączyła się z Litwą w jedno państwo (Rzeczpospolita Obojga Narodów), w herbie pojawiały się:

• polski biały orzeł,
• litewska Pogoń (jeździec na koniu z mieczem).

Zabory

W czasach zaborów (gdy Polska była podzielona między trzy inne państwa i zniknęła z mapy) biały orzeł był bardzo ważnym symbolem:

• pojawiał się na sztandarach powstańców,
• był znakiem nadziei na odzyskanie niepodległości.

W czasach PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa) polskie godło zostało pozbawione złotej korony

XX wiek

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku wprowadzono godło z ukoronowanym białym orłem. W czasach PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa, po II wojnie światowej) orłowi zabrano koronę – symbol monarchii i tradycyjnej państwowości. Po zmianach ustrojowych w 1990 roku orzeł odzyskał złotą koronę.

Gdzie można zobaczyć godło Polski?

Polskie godło można zobaczyć w wielu miejscach, na przykład:

• w szkołach – w salach lekcyjnych i na świadectwach szkolnych,
• w urzędach i budynkach państwowych,
• w Sejmie i Senacie, w gabinecie Prezydenta,
• na polskich paszportach,
• na polskich monetach (na rewersie wielu monet),
• na mundurach wojskowych i policyjnych,
• na oficjalnych dokumentach państwowych.

Dzięki temu wszędzie wiadomo, że dany budynek, dokument albo przedmiot jest związany z państwem polskim.

Jak należy traktować godło?

Godło jest symbolem państwowym, dlatego:

• trzeba je szanować,
• nie wolno go niszczyć ani ośmieszać,
• nie powinno się go używać w sposób, który może być uznany za obraźliwy.

W Polsce istnieją przepisy prawa, które dokładnie opisują:

• jak godło wygląda,
• gdzie i w jaki sposób można go używać.

Pytania i zadania sprawdzające dla Ciebie

• Jakie trzy główne kolory występują w polskim godle?
• Co symbolizuje biały orzeł?
• Gdzie w Twojej okolicy możesz zobaczyć godło Polski?
• Spróbuj narysować polskie godło (zdjęcie na górze)