Wychowanie do życia w rodzinie

Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów klasy czwartej, piątej, szóstej, siódmej i ósmej szkoły podstawowej.

Podręcznik jest zgodny z podstawą programową do nauki przedmiotu „Wychowanie do życia w rodzinie” (Dz.U. z 2017 r. poz. 356), aczkolwiek w roku 2023 przedmiot został wycofany z nauki w szkole podstawowej.

Spis treści

• O podręczniku

KLASA IV

Dział 1. Ja i moja rodzina

1. Każdy należy do jakiejś rodziny – po co nam rodzina?
2. Różne typy rodzin: pełna, niepełna, wielopokoleniowa, zrekonstruowana
3. Co rodzina robi dla mnie, a co ja mogę zrobić dla rodziny
4. Wspólne obowiązki domowe – uczę się pomagać
5. Święta, rocznice i uroczystości rodzinne – jak okazywać pamięć i składać życzenia
6. Zasady dobrego wychowania w domu – savoir-vivre wobec bliskich i gości

Dział 2. Uczucia i relacje w rodzinie

1. Uczucia – jak je rozpoznać i nazywać
2. Jak mówić o swoich emocjach, żeby inni mnie rozumieli
3. Szacunek do rodziców, dziadków i rodzeństwa – za co możesz im być wdzięczny
4. Kłótnie, przeprosiny, przebaczenie – jak wracać do zgody
5. Wspólne spędzanie czasu – budowanie rodzinnych więzi

Dział 3. Ja wśród innych

1. Godność każdego człowieka – wszyscy mamy tę samą wartość
2. Różnimy się i to jest bogactwo
3. Osoby z niepełnosprawnością – jak być dobrym kolegą i dobrą koleżanką
4. Dobro wspólne w klasie i szkole – jak o nie dbać

Dział 4. Moje ciało i zdrowie

1. Moje ciało – dlaczego warto je szanować
2. Podstawy higieny osobistej dziecka w wieku szkolnym
3. Zdrowy tryb życia: ruch, sen, odpoczynek, odżywianie
4. Bliskość i dotyk – dobra i zła tajemnica
5. Prawo do intymności – kto może, a kto nie powinien mnie dotykać

Dział 5. Media i czas wolny

1. Jak spędzam wolny czas – równowaga między nauką a zabawą
2. Telewizja, gry, Internet – co jest dla mnie dobre, a co szkodliwe
3. Bezpieczeństwo w sieci – z kim rozmawiać, czego nie ujawniać
4. Wspólne rodzinne świętowanie i odpoczynek bez ekranów

KLASA V

Dział 1. Rodzina – pierwsza wspólnota

1. Rodzina jako miejsce miłości, pracy i odpoczynku
2. Podział obowiązków domowych – każdy ma coś do zrobienia
3. Współdecydowanie i współodpowiedzialność za atmosferę w domu
4. Kiedy rodzinie trudno – skąd może otrzymać pomoc (OPS, poradnie, organizacje)

Dział 2. Rozwój człowieka

1. Etapy życia człowieka: od urodzenia do starości
2. Jak dorasta dziecko po urodzeniu: niemowlę, przedszkolak, uczeń
3. Co dzieje się z dzieckiem przed narodzeniem – podstawy rozwoju prenatalnego
4. Jak zmienia się moje ciało – zapowiedź okresu dojrzewania

Dział 3. Uczucia, wartości i wybory

1. Co jest dla mnie ważne? – pierwsze kroki w świecie wartości
2. Sumienie i odpowiedzialność za własne decyzje
3. Jak rozwiązywać problemy i kiedy prosić o pomoc
4. Autorytety – kogo podziwiam i dlaczego

Dział 4. Komunikacja i kultura osobista

1. Dobra rozmowa – umiejętność słuchania i jasnego mówienia
2. Mowa ciała – gest, mimika, ton głosu
3. Savoir-vivre w szkole, w domu i w gościach
4. Konflikty między rówieśnikami – jak je rozwiązywać bez przemocy

Dział 5. Bezpieczne korzystanie z mediów

1. Reklamy i influencerzy – jak na nas wpływają
2. Prywatność w Internecie – co można, a czego nie wolno ujawniać
3. Cyberprzemoc – jak ją rozpoznać i gdzie szukać pomocy
4. Planowanie czasu online – jak nie przesadzić z ekranami

KLASA VI

Dział 1. Dojrzewanie – początek zmian

1. Czym jest dojrzewanie – zmiany fizyczne, psychiczne i społeczne
2. Każdy rozwija się w swoim tempie – akceptacja różnic
3. Ciało dziewczyny i ciało chłopaka – podobieństwa i różnice
4. Akceptacja własnego ciała i płciowości

Dział 2. Zdrowie w okresie dorastania

1. Higiena ciała i wygląd w czasie dojrzewania
2. Emocjonalna „huśtawka” – skąd się biorą zmiany nastroju
3. Stres w życiu ucznia – przyczyny i proste sposoby radzenia sobie
4. Uzależnienia – pierwsze informacje (ekrany, gry, substancje)

Dział 3. Przyjaźń i pierwsze sympatie

1. Koleżeństwo a przyjaźń – różnice i cechy dobrej relacji
2. Współpraca, empatia, pomaganie innym
3. Pierwsze sympatie – co się ze mną dzieje?
4. Moje granice w relacjach – szacunek, zgoda, asertywność

Dział 4. Rodzina w codzienności i kryzysie

1. Typy struktury rodzinnej – pełna, niepełna, wielopokoleniowa, zrekonstruowana
2. Co sprzyja dobrej atmosferze domowej, a co ją niszczy
3. Jak w rodzinie rozmawiać o trudnych sprawach
4. Instytucjonalna pomoc rodzinie przy chorobie, uzależnieniu, ubóstwie, bezrobociu

Dział 5. Odpowiedzialność za siebie i innych

1. Udział w codziennych obowiązkach – uczę się odpowiedzialności
2. Równowaga między nauką, obowiązkami a wypoczynkiem
3. Wspólne świętowanie i budowanie tradycji klasowych i rodzinnych
4. Zaangażowanie w klasie i szkole – pierwsze kroki w stronę wolontariatu

KLASA VII

Dział 1. Dojrzewanie i rozwój psychoseksualny

1. Cielesność, płciowość, seksualność – czym się różnią te pojęcia
2. Dojrzałość biologiczna, psychiczna i społeczna – jak je rozumieć
3. Różnice w dojrzewaniu dziewcząt i chłopców
4. Identyfikacja z własną płcią – przyjmowanie i umacnianie swojej tożsamości
5. Prawo do intymności – jak chronić swoje granice

Dział 2. Uczucia, fascynacje, miłość

1. Uczucia w okresie dorastania – jak je rozpoznawać i wyrażać
2. Koleżeństwo, przyjaźń, sympatia, zakochanie, miłość – podobieństwa i różnice
3. Wzajemny szacunek, empatia i pomoc w relacjach rówieśniczych
4. Asertywność w relacjach – jak odmawiać, by nie ranić

Dział 3. Rodzina jako środowisko wychowania

1. Funkcje rodziny: prokreacyjna, opiekuńcza, wychowawcza i inne
2. Rodzinne wychowanie do miłości, prawdy, uczciwości, patriotyzmu, wiary, moralności
3. Miejsce dziecka w rodzinie na różnych etapach życia (dzieciństwo, młodość, dorosłość, starość)
4. Wartości i tradycje rodzinne – święta, zwyczaje, wypoczynek
5. Docenianie wysiłku rodziców, rodzeństwa i dziadków – wdzięczność w praktyce

Dział 4. Życie jako wartość i rozwój człowieka

1. Co znaczy, że życie ludzkie jest wartością
2. Rozwój prenatalny człowieka – kolejne fazy życia przed narodzeniem
3. Co wspiera, a co zaburza rozwój dziecka przed i po urodzeniu
4. Szacunek dla osób chorych, starszych i z niepełnosprawnością

Dział 5. Zachowania ryzykowne w okresie dojrzewania

1. Uzależnienia chemiczne (nikotyna, alkohol, narkotyki) – mechanizmy, skutki, profilaktyka
2. Uzależnienia behawioralne – Internet, gry, zakupy, pornografia
3. Presja rówieśnicza i presja seksualna – jak je rozpoznawać i jak reagować
4. Cyberseks, sexting – konsekwencje dla psychiki, relacji i prawa
5. Gdzie szukać pomocy: szkoła, poradnie, telefony zaufania, organizacje pomocowe

Dział 6. Komunikacja, konflikty, autorytety

1. Zasady dobrej komunikacji w rodzinie i w grupie rówieśniczej
2. Komunikacja werbalna i niewerbalna – jak nas odbierają inni
3. Rozwiązywanie konfliktów bez przemocy – konkretne strategie
4. Rola autorytetów w życiu młodego człowieka – kogo warto naśladować
5. Odpowiedzialność za wypowiadane i pisane słowa (w tym w Internecie)

KLASA VIII

Dział 1. Integralna wizja osoby i seksualności

1. Kim jestem? – jedność ciała, psychiki, ducha i relacji
2. Kobiecość i męskość – podobieństwa, różnice i komplementarność
3. Funkcje płciowości: wyrażanie miłości, budowanie więzi, rodzicielstwo, wzajemna pomoc
4. Edukacja seksualna a wychowanie seksualne – podobieństwa i różnice
5. Różne postawy wobec seksualności: permisywna, relatywna, normatywna
6. Podstawowe pytania egzystencjalne – po co żyję, do czego zmierzam?

Dział 2. Odpowiedzialność w sferze seksualności

1. Odpowiedzialność kobiety i mężczyzny za sferę seksualną i prokreację
2. Związek między aktywnością seksualną, miłością i odpowiedzialnością
3. Przedmiotowe traktowanie człowieka – pornografia, sexting, prostytucja nieletnich
4. Prawo człowieka do intymności i ochrona tego prawa (normy prawne i moralne)
5. Argumenty biomedyczne, psychologiczne, społeczne i moralne za inicjacją seksualną w małżeństwie
6. Przyczyny, skutki i profilaktyka przedwczesnej inicjacji seksualnej
7. Choroby przenoszone drogą płciową – rodzaje, drogi zakażenia, objawy, profilaktyka

Dział 3. Płodność i metody planowania rodziny

1. Płodność jako wspólna sprawa kobiety i mężczyzny
2. Podstawy fizjologii płodności – cykl kobiety, płodność mężczyzny, główne hormony
3. Naturalne metody rozpoznawania płodności – zastosowanie i ograniczenia
4. Antykoncepcja – definicja, rodzaje, ocena medyczna, psychologiczna, ekologiczna, ekonomiczna, społeczna i moralna
5. Różnice między antykoncepcją a naturalnym planowaniem rodziny
6. Niepłodność – rodzaje, przyczyny, skutki, możliwości leczenia i profilaktyki
7. Zapłodnienie in vitro a naprotechnologia – założenia, możliwości, wątpliwości etyczne
8. Ciąża i poród – podstawowe informacje; rola szkół rodzenia; wartość naturalnego karmienia

Dział 4. Małżeństwo, rodzicielstwo, różne sytuacje rodzinne

1. Dojrzałość do małżeństwa – aspekty emocjonalne, społeczne, moralne i duchowe
2. Motywy zawierania małżeństwa; czynniki trwałości i powodzenia związku
3. Planowanie dzietności – jakie aspekty należy uwzględnić (zdrowotne, psychiczne, ekonomiczne, społeczne)
4. Odpowiedzialne rodzicielstwo – przygotowanie do przyjęcia dziecka
5. Przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością – postawy, wsparcie, gotowość rodziny
6. Trudności z poczęciem dziecka i strata dziecka przed narodzeniem – sytuacja rodziny, możliwości pomocy
7. Adopcja i rodzina zastępcza – znaczenie dla dzieci, rodziców i społeczeństwa
8. Trwałość małżeństwa – jej wartość dla dobra małżonków i dzieci

Dział 5. Życie i zdrowie od poczęcia do naturalnej śmierci

1. Życie jako fundamentalna wartość – od poczęcia do naturalnej śmierci
2. Opieka prekoncepcyjna i prenatalna – rola stylu życia matki i ojca
3. Troska o zdrowie: higiena, odżywianie, aktywność fizyczna, sen, profilaktyka
4. Choroba, starość, umieranie – towarzyszenie, opieka, wsparcie emocjonalne
5. Pamięć o zmarłych i przeżywanie żałoby – jak wspierać siebie i innych

Dział 6. Postawy, wybory życiowe i media

1. Normy chroniące życie osobiste, małżeńskie i rodzinne – uzasadnienie i obrona przed presją
2. Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną
3. Radzenie sobie z konfliktem, presją grupy i stresem – strategie i ćwiczenia
4. Odpowiedzialne korzystanie z mediów i Internetu – selekcja treści, krytyczna ocena, limitowanie czasu
5. Zaangażowanie społeczne: wolontariat, stowarzyszenia, grupy nieformalne, inicjatywy młodzieżowe
6. Rozpoznawanie swoich zdolności i talentów – planowanie drogi edukacyjnej i zawodowej
7. Samowychowanie – odpowiedzialność za własny rozwój i kształtowanie charakteru

Licencja

Autor: Wikipedysta:Igor123121
Dotyczy: książki, do której należy ta strona, oraz w niej zawartych stron i w nich podstron, a także w nich kolumn, wraz z zawartościami.
Użytkownika książki, do której należy ta strona, oraz w niej zawartych stron i w nich podstron, a także w nich kolumn, wraz z zawartościami nie zwalnia z odpowiedzialności prawnoautorskiej nieprzeczytanie warunków licencjonowania.
Umowa prawna: Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Autor tej książki dołożył wszelką staranność, aby informacje zawarte w książce były poprawne i najwyższej jakości, jednakże nie udzielana jest żadna gwarancja, czy też rękojma. Autor nie jest odpowiedzialny za wykorzystanie informacji zawarte w książce, nawet jeśli wywołaby jakąś szkodę, straty w zyskach, zastoju w prowadzeniu firmy, przedsiębiorstwa lub spółki bądź utraty informacji, niezależnie czy autor (a nawet Wikibooks) został powiadomiony o możliwości wystąpienie szkód. Informacje zawarte w książce mogą być wykorzystane tylko na własną odpowiedzialność.