Wychowanie do życia w rodzinie/Bliskość i dotyk – dobra i zła tajemnica

Bliskość i dotyk – dobra i zła tajemnica

W rodzinie ważna jest bliskość – poczucie, że ktoś cię kocha, lubi i szanuje. Jednym ze sposobów okazywania bliskości jest dotyk. Trzeba jednak wiedzieć, kiedy dotyk jest w porządku, a kiedy nie. Ważne jest też, by umieć odróżnić dobrą tajemnicę od złej tajemnicy.

Co to jest bliskość?

Bliskość to sytuacja, gdy:

czujesz się z kimś bezpiecznie,
możesz mówić o swoich uczuciach,
wiesz, że ktoś ci pomoże, gdy masz kłopot.

Bliskość możesz czuć z rodzicami, rodzeństwem, dziadkami, kolegami czy koleżankami. Nie zawsze potrzebny jest dotyk – czasem wystarczy rozmowa, wspólna zabawa, przyjazne słowa.

Kiedy dotyk jest w porządku?

Dotyk może być przyjemny i bezpieczny, gdy:

zgadzasz się na niego (np. chcesz przytulić mamę czy tatę),
czujesz się dobrze – spokojnie, radośnie, bez strachu,
ma odpowiedni powód – np. pożegnanie, gratulacje, pomoc gdy się przewrócisz,
osoba, która cię dotyka, szanuje twoje zdanie – gdy mówisz „nie chcę”, przestaje.

Przykłady bezpiecznego dotyku:

przytulenie od bliskiej osoby, gdy tego chcesz,
podanie ręki na powitanie,
„przybijanie piątki” z kolegą,
badanie u lekarza, gdy jest potrzebne dla zdrowia, a obok jest dorosły, któremu ufasz (np. rodzic).

Twoje granice i prywatne miejsca

Każdy człowiek ma prawo do własnych granic. To ty decydujesz, jaki dotyk jest dla ciebie w porządku.

Są też części ciała szczególnie prywatne – miejsca intymne. Nikt nie ma prawa:

dotykać twoich prywatnych miejsc,
prosić, żebyś dotykał czyichś prywatnych miejsc,
prosić, żebyś pokazywał swoje ciało w sposób, który cię zawstydza lub niepokoi,
robić zdjęć twojego ciała bez zgody dorosłego, któremu ufasz.

Wyjątki:

mama, tata lub inny dorosły może cię umyć lub pomóc się przebrać, gdy jeszcze tego potrzebujesz,
lekarz może zbadać całe twoje ciało tylko po to, by zadbać o twoje zdrowie, zwykle w obecności rodzica lub opiekuna.

Zawsze jednak masz prawo powiedzieć:

„Nie chcę”, „Nie podoba mi się to”, „Proszę przestań”.

Co to jest dobra tajemnica?

Dobra tajemnica:

dotyczy czegoś miłego (np. prezentu, niespodzianki urodzinowej),
jest na krótki czas (np. do dnia urodzin),
sprawia, że czujesz radość i podekscytowanie,
nie dotyczy krzywdy twojej ani innych.

Przykłady dobrej tajemnicy:

planowana impreza-niespodzianka dla kogoś,
przygotowywany własnoręcznie prezent,
konkurs, w którym na razie nie możesz zdradzić wyników.

Co to jest zła tajemnica?

Zła tajemnica:

sprawia, że czujesz strach, wstyd, smutek albo zamieszanie,
ktoś mówi: „Nikomu nie możesz o tym powiedzieć”,
dotyczy twojego ciała, krzywdy albo czegoś, o czym boisz się mówić,
ma trwać zawsze, bez końca,
gdy o niej myślisz, czujesz się źle, a nie radośnie.

Przykłady złej tajemnicy

ktoś dotyka cię w sposób, który ci nie odpowiada, i każe ci o tym milczeć,
ktoś pokazuje ci rzeczy, których nie chcesz oglądać (np. zdjęcia, filmy) i mówi, żebyś nikomu nie mówił,
ktoś straszy cię: „Jak komuś powiesz, to coś złego się stanie”.

Złą tajemnicę trzeba powiedzieć dorosłemu, któremu ufasz. Nie jest to „wyjawianie sekretu” ani „donoszenie” – to dbanie o swoje bezpieczeństwo.

Co możesz zrobić, gdy coś jest nie w porządku?

Jeśli czyjś dotyk, słowa lub zachowanie są dla ciebie nieprzyjemne, zawstydzające albo budzą lęk:

Zaufaj sobie Jeśli czujesz, że coś jest nie tak – masz rację. Twoje uczucia są ważne.
Powiedz „nie” Możesz głośno i wyraźnie powiedzieć: „Nie chcę tego!”, „Przestań!”, „Nie dotykaj mnie!”.
Oddal się Jeśli możesz, odejdź od tej osoby, wyjdź z pokoju, podejdź do innych ludzi.
Powiedz dorosłemu, któremu ufasz Możesz porozmawiać z:
- mamą lub tatą,
- babcią, dziadkiem,
- starszym rodzeństwem,
- wychowawcą, nauczycielem,
- pedagogiem lub psychologiem szkolnym,
- inną dorosłą osobą, przy której czujesz się bezpiecznie.
Mów, dopóki ktoś ci nie pomoże Jeśli jedna osoba ci nie uwierzy lub zbagatelizuje twój problem, powiedz kolejnej. Masz prawo szukać pomocy, aż ją otrzymasz.

Pamiętaj

Twoje ciało należy do ciebie.
Masz prawo nie zgodzić się na dotyk, którego nie chcesz.
Nie musisz dotrzymywać złych tajemnic.
Jeśli ktoś zrobił coś złego, to nie jest twoja wina.
Masz prawo szukać pomocy i ochrony u dorosłych.