Wychowanie do życia w rodzinie/Choroby przenoszone drogą płciową – rodzaje, drogi zakażenia, objawy, profilaktyka

Choroby przenoszone drogą płciową – rodzaje, drogi zakażenia, objawy, profilaktyka

Choroby przenoszone drogą płciową to choroby wywoływane przez wirusy, bakterie lub pasożyty, które najczęściej przenoszą się podczas kontaktów seksualnych. Mogą na nie zachorować zarówno kobiety, jak i mężczyźni, w każdym wieku.

Nieleczone mogą prowadzić do poważnych powikłań, na przykład niepłodności, przewlekłych bóli, a w niektórych przypadkach nawet do zgonu. Dlatego ważne jest, aby znać drogi zakażenia oraz sposoby zapobiegania.

Rodzaje chorób przenoszonych drogą płciową

Do najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową należą:

• Chlamydioza – choroba bakteryjna, często przebiega bez widocznych objawów.
• Rzeżączka – bakteryjna choroba, która może powodować upławy i ból przy oddawaniu moczu.
• Kiła – groźna choroba bakteryjna, która nieleczona uszkadza wiele narządów, w tym serce i układ nerwowy.
• Zakażenie wirusem HIV – wirus atakujący układ odpornościowy; nieleczony prowadzi do rozwoju AIDS.
• Zakażenie wirusem HPV – niektóre typy wirusa brodawczaka ludzkiego mogą powodować kłykciny narządów płciowych oraz nowotwory (np. raka szyjki macicy).
• Opryszczka narządów płciowych – wywoływana przez wirusa opryszczki, powoduje bolesne pęcherzyki.
• WZW typu B (wirusowe zapalenie wątroby typu B) – może być przenoszone drogą płciową i uszkadzać wątrobę.
• Rzęsistkowica – choroba pasożytnicza, zwykle powoduje świąd i upławy.

Jest wiele innych chorób z tej grupy, ale wszystkie łączy to, że mogą przenosić się podczas kontaktów seksualnych.

Drogi zakażenia

Do zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową może dojść przede wszystkim przez:

• kontakty seksualne dopochwowe, oralne i analne bez użycia prezerwatywy
• kontakt błon śluzowych z nasieniem, krwią lub wydzieliną z narządów płciowych osoby zakażonej
• używanie wspólnych igieł i strzykawek (np. przy zażywaniu narkotyków)
• w niektórych przypadkach przekazanie zakażenia z matki na dziecko podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią (np. HIV, kiła, WZW B)

Nie można zarazić się chorobami przenoszonymi drogą płciową przez zwykły uścisk dłoni, korzystanie z tej samej toalety, wspólne jedzenie czy kąpiel w basenie.

Objawy chorób przenoszonych drogą płciową

Objawy mogą być różne w zależności od choroby, ale często występują:

• pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
• nietypowe upławy z pochwy lub z cewki moczowej
• swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie w okolicy narządów płciowych
• wysypki, pęcherzyki, owrzodzenia na narządach płciowych lub w ich okolicy
• ból w dole brzucha
• krwawienia między miesiączkami lub po stosunku (u dziewcząt i kobiet)
• powiększone węzły chłonne, gorączka, złe samopoczucie

Ważne jest to, że niektóre choroby przez długi czas mogą nie dawać żadnych objawów. Osoba zakażona czuje się zdrowa, ale może zakażać innych.

Profilaktyka, czyli jak się chronić

Najskuteczniejszym sposobem, aby całkowicie uniknąć chorób przenoszonych drogą płciową, jest rezygnacja z kontaktów seksualnych.

Jeśli ktoś podejmuje współżycie, ważne są:

• używanie prezerwatyw przy każdym kontakcie seksualnym (dopochwowym, oralnym, analnym)
• ograniczenie liczby partnerów seksualnych i unikanie przypadkowych kontaktów
• unikanie alkoholu i substancji psychoaktywnych, które mogą utrudniać podejmowanie odpowiedzialnych decyzji
• szczepienia ochronne, na przykład przeciw wirusowi HPV i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (zgodnie z zaleceniami lekarza)
• nieużywanie wspólnych igieł i strzykawek
• regularne badania kontrolne u lekarza, szczególnie przy rozpoczęciu współżycia lub zmianie partnera

Prezerwatywa znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia, ale nie chroni w stu procentach przed wszystkimi chorobami.

Co zrobić w razie podejrzenia zakażenia

Jeśli pojawią się niepokojące objawy lub jeśli doszło do ryzykownego zachowania (na przykład seks bez prezerwatywy z nowym partnerem), trzeba jak najszybciej:

• zgłosić się do lekarza rodzinnego, ginekologa, urologa lub poradni chorób przenoszonych drogą płciową
• opowiedzieć szczerze o objawach i sytuacji ryzyka (lekarz ma obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej)
• wykonać zalecone badania

Nie wolno leczyć się na własną rękę, na przykład za pomocą przypadkowych antybiotyków czy środków z internetu. Nieleczone lub niewłaściwie leczone choroby mogą prowadzić do poważnych powikłań.

Podsumowanie

Choroby przenoszone drogą płciową są poważnym problemem zdrowotnym, który może dotyczyć także ludzi młodych. Znajomość dróg zakażenia, objawów oraz zasad profilaktyki pomaga chronić zdrowie własne i innych osób. W razie wątpliwości lub niepokojących objawów zawsze należy zwrócić się do lekarza.