Wychowanie do życia w rodzinie/Co jest dla mnie ważne? – pierwsze kroki w świecie wartości

Czym są wartości?

Każdy człowiek ma coś, co jest dla niego szczególnie ważne. Nie chodzi tu tylko o rzeczy (np. telefon czy ulubioną zabawkę), ale o to, jak chcemy żyć i jakich ludzi lubimy.

Wartości to ważne dla ciebie:

• cechy (np. uczciwość, odwaga),
• zasady (np. „nie kłamię”, „szanuję innych”),
• sprawy (np. rodzina, zdrowie, przyjaźń).

Wartości pomagają ci:

• podejmować decyzje,
• odróżniać dobro od zła,
• wybierać to, co uważasz za słuszne.

Skąd biorą się moje wartości?

Twoje wartości nie biorą się znikąd. Uczysz się ich przez całe życie. Wpływają na nie:

• rodzina – to, jak rodzice i bliscy się zachowują, co chwalą, a czego zabraniają,
• szkoła – nauczyciele, zasady w klasie, to, jak traktujecie się nawzajem,
• rówieśnicy – koledzy i koleżanki, ich pomysły, mody i zwyczaje,
• media – filmy, gry, internet, książki,
• twoje własne doświadczenia – to, co przeżyłeś i co cię czegoś nauczyło.

Nie zawsze musisz myśleć tak samo jak inni. Możesz mieć swoje zdanie, ale warto je uzasadniać i szanować zdanie innych.

Jak odkryć, co jest dla mnie ważne?

Zastanów się nad sobą. Odpowiedz w myślach na pytania:

• Co sprawia, że jestem naprawdę szczęśliwy?
• Z jakich swoich zachowań jestem dumny?
• Jakich zachowań u innych bardzo nie lubię?
• Kogo podziwiam i za co?
• W jakich sytuacjach trudno jest mi podjąć decyzję?

Możesz też spróbować ustawić w kolejności od najważniejszej do mniej ważnej takie sprawy jak:

• rodzina,
• zdrowie,
• pieniądze,
• nauka,
• koledzy i koleżanki,
• wolny czas,
• moje hobby.

Zauważ, że to, co uznasz za najważniejsze, pokazuje twoje wartości.

Jak wartości pomagają w życiu?

Gdy wiesz, co jest dla ciebie ważne:

• łatwiej ci powiedzieć „tak” temu, co dobre, i „nie” temu, co ci szkodzi,
• potrafisz bronić słabszych i siebie samego,
• budujesz mądre przyjaźnie,
• podejmujesz decyzje bardziej świadomie.

Przykład: Jeśli cenisz uczciwość, to nie ściągasz na sprawdzianie, nawet jeśli inni to robią. Jeśli cenisz szacunek, nie obrażasz innych, nawet w żartach.

Twoje wartości mogą się z czasem zmieniać, ale niektóre zostaną z tobą na całe życie.

Podsumowanie

• Wartości to to, co w życiu uważasz za naprawdę ważne.
• Wpływ na twoje wartości mają: rodzina, szkoła, rówieśnicy, media i własne doświadczenia.
• Znajomość własnych wartości pomaga podejmować decyzje i budować dobre relacje z innymi.

Zadania do przemyślenia

1. Wypisz trzy rzeczy, które są dla ciebie teraz najważniejsze, i spróbuj wyjaśnić, dlaczego właśnie one.
2. Zastanów się: czy twoje wartości są podobne do wartości twojej rodziny? A czym się różnią?
3. Opisz sytuację, w której podjąłeś decyzję zgodną ze swoimi wartościami. Co wtedy czułeś?