Wychowanie do życia w rodzinie/Jak dorasta dziecko po urodzeniu: niemowlę, przedszkolak, uczeń

Jak dorasta dziecko po urodzeniu: niemowlę, przedszkolak, uczeń

Po urodzeniu każde dziecko bardzo szybko się zmienia. Uczy się nowych rzeczy, staje się coraz bardziej samodzielne i inaczej przeżywa świat. Można wyróżnić kilka etapów: czas niemowlęcia, przedszkolaka i ucznia. Na każdym z nich ważna jest obecność i wsparcie rodziny.

Niemowlę (około 0–1 roku życia)

Niemowlę to dziecko w pierwszym roku po urodzeniu.

W tym czasie:

szybko rośnie – przybiera na wadze, wydłuża się, zmienia wygląd,
uczy się panować nad swoim ciałem:
najpierw potrafi utrzymać głowę,
potem przewraca się z pleców na brzuch,
siada, raczkuje,
pod koniec pierwszego roku często staje i próbuje chodzić;
komunikuje się głównie płaczem – w ten sposób „mówi”, że jest głodne, zmęczone, przestraszone lub że coś je boli,
zaczyna się uśmiechać, reagować na twarz i głos bliskich, rozpoznaje rodziców,
potrzebuje wiele snu, karmienia i bliskości – przytulanie, trzymanie na rękach, spokojny ton głosu dają mu poczucie bezpieczeństwa.

W rodzinie najważniejsze jest, aby niemowlę miało:

stałą, czułą opiekę,
spokój i bezpieczeństwo,
zaspokojone podstawowe potrzeby: jedzenie, sen, ciepło, czystość.

To, jak opiekują się nim dorośli, wpływa na poczucie zaufania do ludzi i świata.

Przedszkolak (około 3–6 lat)

Przedszkolak to dziecko, które często chodzi już do przedszkola i potrafi zrobić wiele rzeczy samo.

W tym wieku:

mocno rozwija się mowa – dziecko mówi zdaniami, zadaje wiele pytań („dlaczego?”, „po co?”),
doskonali ruchy – biega, skacze, wspina się, jeździ na rowerku, rysuje, wycina,
uczy się samodzielności:
ubiera się z pomocą dorosłych,
samo je,
pomaga w prostych domowych zadaniach;
lubi zabawę – szczególnie w „udawanie” (zabawa w dom, lekarza, sklep),
zaczyna bawić się z innymi dziećmi, uczy się dzielić, czekać na swoją kolej, rozwiązywać konflikty,
mocniej przeżywa emocje – szybko się cieszy, ale też złości, obraża, bo dopiero uczy się panować nad uczuciami.

Rodzina pomaga przedszkolakowi, gdy:

cierpliwie odpowiada na pytania,
uczy zasad (co wolno, czego nie wolno i dlaczego),
chwali za starania, a nie tylko za efekty,
pokazuje, jak przepraszać i jak mówić o swoich uczuciach.

Uczeń (około 7–10 lat)

Uczeń młodszych klas szkoły podstawowej to dziecko, które wchodzi w kolejny etap dorastania.

W tym okresie:

rozwija się myślenie – dziecko lepiej rozumie przyczyny i skutki, potrafi planować proste działania,

uczy się systematyczności – odrabia prace domowe, przygotowuje się do sprawdzianów, nosi potrzebne rzeczy do szkoły,
doskonali umiejętności szkolne:
czyta coraz szybciej i rozumie tekst,
pisze staranniej i dłuższe wypowiedzi,
liczy i rozwiązuje zadania tekstowe,
buduje relacje z rówieśnikami – ma kolegów i przyjaciół, bardziej liczy się dla niego zdanie grupy,
ma swoje zainteresowania – np. sport, muzykę, rysowanie, gry, zwierzęta; czasem zaczyna uczęszczać na zajęcia dodatkowe,
staje się bardziej odpowiedzialny – może opiekować się młodszym rodzeństwem (przy dorosłych), pilnować swoich rzeczy, pomagać w domu.

Rodzina wspiera ucznia, gdy:

interesuje się jego sprawami i przeżyciami w szkole,
pomaga mu uczyć się organizacji dnia (czas na naukę, zabawę, odpoczynek),
wymaga na miarę możliwości dziecka, ale też daje mu wsparcie i zachętę,
uczy rozwiązywać problemy i konflikty w spokojny sposób.

Co jest ważne na każdym etapie?

Niezależnie od tego, czy dziecko jest niemowlęciem, przedszkolakiem czy uczniem, potrzebuje:

miłości i akceptacji – poczucia, że jest ważne dla swojej rodziny,
bezpieczeństwa – stałych zasad, opieki i ochrony,
rozmowy – dostosowanej do wieku, szacunku do jego pytań i uczuć,
zabawy i odpoczynku – czasu na rozwój, ruch i relacje z innymi,
troski o zdrowie – odpowiedniego jedzenia, snu, ruchu i higieny.

Tak krok po kroku dziecko dorasta – od całkowicie zależnego niemowlęcia, przez ciekawskiego przedszkolaka, aż do coraz bardziej samodzielnego ucznia. Rodzina ma w tym procesie bardzo ważną rolę.