Wychowanie do życia w rodzinie/Jak mówić o swoich emocjach, żeby inni mnie rozumieli

Jak mówić o swoich emocjach, żeby inni mnie rozumieli

Po co w ogóle mówić o emocjach?

Każdy człowiek codziennie coś czuje: radość, złość, smutek, strach, zaskoczenie, wstyd, dumę.

Jeśli nie mówimy o tym, co czujemy:

inni mogą źle nas zrozumieć,
problemy się powiększają,
łatwiej o kłótnie i obrażanie się.

Kiedy umiemy mówić o emocjach:

łatwiej rozwiązać nieporozumienia,
inni lepiej wiedzą, jak nam pomóc,
czujemy się spokojniejsi i bezpieczniejsi.

Najpierw zauważ, co czujesz

Zanim coś powiesz innym, spróbuj nazwać to, co dzieje się w tobie. Pomogą ci pytania:

Co teraz czuję? (np. złość, radość, wstyd, zazdrość, smutek)
Gdzie czuję to w ciele? (np. ścisk w gardle, szybkie bicie serca, łzy w oczach)
Z jakiego powodu tak się czuję?

Możesz użyć prostego zdania w myślach:

„Czuję… bo…”.

Przykład:

„Czuję smutek, bo nikt nie chciał ze mną usiąść w parze”.

Zasada „JA” – mów o sobie, nie atakuj innych

Żeby inni cię rozumieli, staraj się:

mówić o sobie (co czujesz, czego potrzebujesz),
nie oskarżać i nie wyzywać.

Pomocny jest schemat:

Ja czuję + jaka emocja + kiedy + co się dzieje.

Na przykład:

„Czuję złość, kiedy przerywasz mi w połowie zdania.”
„Jest mi przykro, gdy śmiejecie się ze mnie przy całej klasie.”
„Boję się, kiedy krzyczycie tak głośno podczas zabawy.”

Zauważ, że takie zdania nie zawierają:

„Ty zawsze…”
„Bo ty jesteś…”
„Jesteś okropny/niemiły…”

Zamiast atakowania osoby, opisujesz swoje uczucia i sytuację.

Opisuj konkretną sytuację

Lepiej mówić o konkretnym zdarzeniu niż o „zawsze” i „nigdy”.

Zamiast:

„Ty nigdy mnie nie słuchasz!”

spróbuj:

„Jest mi przykro, kiedy mówię coś ważnego, a ty w tym czasie patrzysz tylko w telefon.”

Zamiast:

„Jesteś wredna!”

spróbuj:

„Czuję się zraniona, kiedy powtarzasz innym moje sekrety.”

Takie zdania są łatwiejsze do zrozumienia i mniej ranią.

Dobierz odpowiedni moment i spokojny ton

To, jak mówisz, jest tak samo ważne, jak to, co mówisz.

Poczekaj chwilę, aż emocje będą trochę słabsze (zwłaszcza złość).
Oddychaj powoli kilka razy.
Wybierz spokojny moment (np. po lekcji, po kolacji, na przerwie, a nie w środku kłótni).
Mów normalnym, spokojnym głosem – nie krzycz.

Możesz zacząć tak:

„Chciałabym ci o czymś powiedzieć…”
„Mogę ci wyjaśnić, jak się z tym czuję?”
„To dla mnie ważne, żebyś mnie wysłuchał.”

Powiedz też, czego potrzebujesz

Samo nazwanie emocji pomaga, ale jeszcze lepiej, gdy dodasz, czego byś chciał/chciała.

Na przykład:

„Jest mi przykro, gdy ze mnie żartujecie. Chciałabym, żebyście przestali tak mówić.”
„Czuję się samotny, gdy nikt mnie nie wybiera do drużyny. Chciałbym, żebyście czasem też mnie wybrali.”
„Boję się, gdy na mnie krzyczysz. Proszę, mów do mnie spokojniej.”

Wtedy druga osoba nie tylko rozumie twoje uczucia, ale też wie, jak może to naprawić.

Co zrobić, gdy trudno ci mówić?

Czasem mówienie na głos jest bardzo trudne. Możesz wtedy:

napisać wiadomość lub liścik (do rodzica, nauczyciela, kolegi),
porozmawiać najpierw z kimś zaufanym (rodzic, wychowawca, pedagog, przyjaciel),
narysować „mapę uczuć” – narysować sytuację i podpisać, co czujesz.

Możesz powiedzieć wprost:

„Nie umiem o tym mówić, ale to dla mnie ważne.”
„Wstydzę się, ale chcę, żebyś wiedział, że jest mi z tym ciężko.”

To też jest sposób na wyrażanie emocji.

Wszystkie emocje są ważne, ale nie każde zachowanie jest dobre

Każdą emocję wolno czuć – złość, smutek, radość, zazdrość, strach.
Nie wolno jednak krzywdzić innych (bić, wyzywać, wyśmiewać), nawet gdy jesteś bardzo zły czy smutny.

Mówienie o emocjach pozwala znaleźć inne wyjście niż krzyk czy przemoc.

Podsumowanie

Żeby inni lepiej cię rozumieli:

Zauważ i nazwij to, co czujesz.
Używaj zdań zaczynających się od „Ja czuję…”.
Opisuj konkretną sytuację, zamiast oceniać osobę.
Dobierz spokojny moment i ton głosu.
Powiedz, czego potrzebujesz lub o co prosisz.
Gdy trudno ci mówić, możesz napisać lub najpierw porozmawiać z kimś zaufanym.

Mówienie o emocjach to umiejętność, której można się nauczyć. Im częściej próbujesz, tym łatwiej inni naprawdę cię rozumieją.