Wychowanie do życia w rodzinie/Moje granice w relacjach – szacunek, zgoda, asertywność

Moje granice w relacjach – szacunek, zgoda, asertywność

Każdy człowiek ma swoje granice. To, jak pozwalamy się traktować, z kim chcemy spędzać czas i na co się zgadzamy. Granice pomagają nam czuć się bezpiecznie i spokojnie w relacjach z innymi ludźmi.

Czym są granice osobiste?

Granice osobiste to wszystko to, na co się zgadzasz i na co się nie zgadzasz w kontaktach z innymi osobami.

Przykłady granic:

granice fizyczne – na przykład, czy lubisz się przytulać, czy witasz się przez podanie ręki, czy ktoś może dotykać twoich rzeczy
granice emocjonalne – na przykład, o czym chcesz rozmawiać, a o czym nie chcesz, co jest dla ciebie zbyt prywatne
granice czasu – ile czasu chcesz spędzać z kolegami, a ile sam lub z rodziną
granice w internecie – jakie zdjęcia i informacje o sobie pokazujesz innym, z kim piszesz i w jakim tonie

Masz prawo ustalać swoje granice i zmieniać je, kiedy dojrzewasz lub zmienia się sytuacja.

Szacunek w relacjach

Szacunek to traktowanie innych tak, jak sami chcielibyśmy być traktowani. Szanując drugą osobę, szanujemy także jej granice.

Szacunek w relacjach oznacza:

słuchanie, gdy ktoś mówi, że czegoś nie chce albo czuje się niekomfortowo
nie wyśmiewanie czyichś uczuć i decyzji
nie zmuszanie i nie namawianie kogoś do czegoś, na co nie ma ochoty
pytanie, zanim coś zrobisz, na przykład: zanim pożyczysz cudzą rzecz albo kogoś przytulisz

Szanując granice innych, pokazujesz, że są dla ciebie ważni.

Zgoda

Zgoda to świadome i spokojne powiedzenie „tak” na jakąś propozycję. Zgoda powinna być:

dobrowolna – bez presji, szantażu, strachu i przekupstwa
jasna – druga osoba wyraźnie mówi „tak” lub „zgadzam się”
świadoma – wiesz dokładnie, na co się zgadzasz

Brak sprzeciwu to nie to samo co zgoda. Cisza albo wymuszone „no dobra” nie jest prawdziwą zgodą.

Przykłady sytuacji, w których potrzebna jest zgoda:

zanim kogoś przytulisz, zapytaj, czy ma na to ochotę
zanim pożyczysz czyjąś rzecz, zapytaj właściciela
zanim opublikujesz w internecie zdjęcie, na którym ktoś jest widoczny, zapytaj go o zgodę

Pamiętaj też, że zgodę można w każdej chwili zmienić i powiedzieć „nie”, nawet jeśli wcześniej mówiło się „tak”.

Asertywność

Asertywność to umiejętność mówienia o swoich uczuciach, potrzebach i granicach wprost, spokojnie i z szacunkiem do siebie oraz innych. Osoba asertywna:

potrafi powiedzieć „nie”, gdy na coś się nie zgadza
umie poprosić o pomoc lub o zmianę zachowania
broni swoich praw bez obrażania innych

W asertywności pomagają tak zwane komunikaty „ja”. Zamiast oskarżać drugą osobę, mówisz o swoich uczuciach i potrzebach.

Przykłady asertywnych wypowiedzi:

„Nie chcę, żebyś dotykał moich rzeczy. Proszę, zapytaj następnym razem.”
„Nie lubię takich żartów. Czuję się nimi zraniony.”
„Nie mam dziś ochoty wychodzić, jestem zmęczony.”
„Proszę, nie wysyłaj mi takich wiadomości.”

Masz prawo mówić o swoich granicach spokojnie, ale stanowczo.

Co zrobić, gdy ktoś przekracza twoje granice?

Nie zawsze inni będą od razu rozumieli twoje granice. Dlatego warto wiedzieć, jak reagować.

Możesz:

wyraźnie powiedzieć „nie” i krótko wyjaśnić, czego nie chcesz
zmienić temat rozmowy lub odejść z sytuacji, w której czujesz się źle
powiedzieć, że to dla ciebie za dużo, za szybko lub zbyt prywatne
poprosić o pomoc zaufaną osobę dorosłą, na przykład rodzica, wychowawcę, pedagoga szkolnego

Jeżeli ktoś ci grozi, poniża cię albo wymusza coś na tobie, nie zostawaj z tym sam. Zawsze możesz zwrócić się o pomoc do dorosłych, którym ufasz.

Podsumowanie

Każdy człowiek ma prawo do własnych granic.
Szacunek oznacza zauważanie i respektowanie granic innych osób.
Prawdziwa zgoda jest dobrowolna, jasna i świadoma.
Asertywność pomaga bronić swoich granic bez agresji i bez ulegania presji.
W trudnych sytuacjach warto mówić wprost, czego nie chcesz, i szukać wsparcia u zaufanych dorosłych.