Wychowanie do życia w rodzinie/Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną
Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną
[edytuj]Aktywność seksualna dotyczy bardzo osobistej sfery życia człowieka. Wiąże się z uczuciami, ciałem, relacjami oraz podejmowaniem ważnych decyzji. Dlatego wymaga odpowiedzialności moralnej, czyli umiejętności odróżniania dobra od zła i kierowania się w tym swoim sumieniem oraz wartościami.
Co to jest odpowiedzialność moralna?
[edytuj]Odpowiedzialność moralna to:
- świadomość, że moje wybory mają wpływ na mnie i innych,
- umiejętność przewidywania skutków swoich działań,
- gotowość wzięcia za te skutki odpowiedzialności,
- kierowanie się wartościami (np. szacunkiem, uczciwością, troską o innych).
W sferze seksualności oznacza to, że nie chodzi tylko o to, co jest przyjemne, ale przede wszystkim o to, co jest dobre, mądre i bezpieczne dla wszystkich osób, których ta decyzja dotyczy.
Odpowiedzialność za siebie
[edytuj]Podejmując decyzje dotyczące seksualności, człowiek jest odpowiedzialny za:
- swoje zdrowie fizyczne – kontakt seksualny może wiązać się z ryzykiem chorób przenoszonych drogą płciową oraz ciążą,
- swoje zdrowie psychiczne – zbyt wczesna aktywność seksualna lub podjęta pod presją może prowadzić do poczucia winy, lęku, wstydu czy żalu,
- swój rozwój – nastolatek wciąż się kształtuje, uczy się budowania relacji, radzenia sobie z emocjami i podejmowania decyzji.
Odpowiedzialność oznacza również umiejętność sprzeciwienia się presji rówieśniczej, mediów czy partnera, kiedy decyzja byłaby sprzeczna z własnymi wartościami lub poczuciem bezpieczeństwa.
Odpowiedzialność wobec drugiej osoby
[edytuj]Aktywność seksualna zawsze dotyczy co najmniej dwóch osób. Dlatego odpowiedzialność moralna obejmuje także:
- szacunek dla godności drugiego człowieka,
- troskę o jego zdrowie fizyczne i psychiczne,
- uczciwość w relacji (nieoszukiwanie, niewykorzystywanie).
Szczególnie ważna jest zgoda. Zgoda musi być:
- świadoma (osoba rozumie, na co się zgadza),
- dobrowolna (bez szantażu, nacisku, alkoholu, narkotyków),
- wyraźnie wyrażona (słowem lub zachowaniem, które nie budzi wątpliwości).
Brak wyraźnej, spokojnej zgody oznacza brak prawa do podejmowania aktywności seksualnej.
Konsekwencje aktywności seksualnej
[edytuj]Odpowiedzialność moralna polega także na tym, by zawczasu zastanowić się nad możliwymi skutkami swoich działań. Do najważniejszych należą:
- konsekwencje emocjonalne – przywiązanie, zazdrość, ból po rozstaniu, poczucie wykorzystania, żal, jeśli decyzja była pochopna albo sprzeczna z własnymi przekonaniami,
- konsekwencje dla relacji – zmiana charakteru znajomości, napięcia w rodzinie, konflikty z bliskimi,
- konsekwencje zdrowotne – ryzyko chorób przenoszonych drogą płciową i nieplanowanej ciąży,
- konsekwencje prawne – prawo chroni osoby małoletnie przed wykorzystaniem, a niektóre zachowania seksualne wobec nich są przestępstwem.
Świadomy i odpowiedzialny człowiek nie udaje, że tych konsekwencji nie ma, tylko bierze je pod uwagę przed podjęciem decyzji.
Normy społeczne, prawo i sumienie
[edytuj]Ocena moralna aktywności seksualnej zależy także od:
- norm społecznych i obyczajowych,
- zasad wyznawanej religii,
- wartości wyniesionych z domu rodzinnego,
- własnego sumienia.
Prawo państwowe określa minimalny wiek i zasady, które mają chronić młodych przed wykorzystaniem. Jednak to, że coś jest prawnie dopuszczalne, nie znaczy od razu, że jest mądre, dobre i dojrzałe w danym momencie życia. Dlatego tak ważne jest wsłuchiwanie się w własne sumienie i odpowiedzialne podejmowanie decyzji.
Jak podejmować dojrzałe decyzje?
[edytuj]Przed podjęciem decyzji o aktywności seksualnej warto zadać sobie kilka pytań:
- Czy jestem naprawdę emocjonalnie gotowy i wiem, czego chcę, a czego nie chcę?
- Czy nie działam pod presją (partnera, rówieśników, mediów)?
- Czy rozumiem możliwe konsekwencje i jestem gotowy je ponieść?
- Czy szanuję siebie i drugą osobę?
- Czy moja decyzja jest zgodna z moimi wartościami, przekonaniami i sumieniem?
Pomocne może być także:
- rozmowa z zaufanymi dorosłymi (rodzicami, wychowawcą, pedagogiem, duchownym),
- zdobycie rzetelnej wiedzy o zdrowiu i relacjach,
- ćwiczenie umiejętności mówienia nie i stawiania granic.
Dojrzałość moralna to także umiejętność poczekania, jeśli czuję, że to nie jest jeszcze dobry moment.
Podsumowanie
[edytuj]Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną oznacza troskę o dobro własne i drugiej osoby, szacunek, uczciwość i gotowość poniesienia skutków swoich decyzji. Wymaga wiedzy, refleksji, wsłuchiwania się w głos sumienia oraz odwagi, by podejmować decyzje zgodne z własnymi wartościami, nawet jeśli oznacza to sprzeciw wobec presji otoczenia.