Wychowanie do życia w rodzinie/Odpowiedzialność za wypowiadane i pisane słowa (w tym w Internecie)
Odpowiedzialność za wypowiadane i pisane słowa (w tym w Internecie)
[edytuj]Dlaczego słowa są ważne
[edytuj]Każde słowo ma znaczenie. To, co mówimy i piszemy, może:
- sprawić komuś przyjemność lub go zranić
- pomóc rozwiązać problem lub go pogłębić
- budować zaufanie lub je niszczyć
- poprawić czyjąś opinię o nas lub ją popsuć
Czasem wydaje się, że to tylko żart albo niewinna uwaga. Jednak druga osoba może odebrać te słowa zupełnie inaczej, niż zamierzaliśmy.
Słowa w Internecie
[edytuj]W Internecie szczególnie łatwo jest pisać coś bez zastanowienia. Warto pamiętać, że:
- wiadomości, komentarze i zdjęcia mogą zostać zapisane na długo
- inni mogą je skopiować, przesłać dalej, zrobić zrzut ekranu
- treści mogą dotrzeć do dużej liczby osób, także takich, których nie znamy
- w sieci nie widać mimiki i tonu głosu, więc łatwiej o nieporozumienie
- tak naprawdę nie jesteś anonimowy, wiele rzeczy da się ustalić
To, co napiszesz w Internecie, może mieć skutki w realnym życiu, również po kilku latach.
Kiedy słowa ranią
[edytuj]Słowa ranią, gdy:
- wyśmiewają czyjś wygląd, pochodzenie, sposób bycia lub zainteresowania
- obrażają, poniżają, przeklinają
- rozpowiadają nieprawdziwe informacje (plotki, oszczerstwa)
- wykluczają kogoś z grupy, na przykład z klasowej rozmowy
- są hejtem, czyli złośliwymi, obraźliwymi komentarzami tylko po to, by kogoś zranić
- są mową nienawiści, czyli atakują ludzi z powodu ich narodowości, wiary, orientacji, niepełnosprawności lub innej cechy
Dla jednej osoby zdanie może być żartem, a dla innej bardzo bolesnym atakiem. Nie zawsze wiemy, co ktoś przeżywa i jak się czuje.
Rodzaje odpowiedzialności za słowa
[edytuj]Za swoje słowa odpowiadamy na kilka sposobów:
- odpowiedzialność moralna – jesteśmy odpowiedzialni za uczucia innych i za to, jaką atmosferę tworzymy w klasie, w rodzinie i w sieci
- odpowiedzialność społeczna – inni wyrabiają sobie o nas opinię na podstawie tego, co mówimy i piszemy
- odpowiedzialność prawna – niektóre słowa są łamaniem prawa, na przykład:
- groźby
- wyzywanie i uporczywe nękanie w sieci (cyberprzemoc)
- zniesławianie, czyli rozpowszechnianie nieprawdziwych, szkodliwych informacji
- publikowanie cudzych zdjęć lub danych bez zgody
- obrażanie z powodu przynależności do jakiejś grupy
Wtedy konsekwencją mogą być rozmowy z rodzicami, szkołą, a czasem także z policją lub sądem.
Jak mądrze używać słów
[edytuj]Zanim coś powiesz lub napiszesz, możesz zadać sobie kilka pytań:
- Czy to, co chcę powiedzieć, jest prawdziwe?
- Czy to jest potrzebne, czy tylko kogoś zrani lub ośmieszy?
- Czy jest to życzliwe, czy raczej złośliwe?
- Czy powiedziałbym to samo, gdyby ta osoba stała przede mną?
- Czy chciałbym, żeby ktoś napisał takie słowa o mnie?
W Internecie warto też:
- nie pisać niczego pod wpływem silnych emocji
- nie udostępniać dalej obraźliwych treści, nawet dla żartu
- nie dołączać do wyśmiewania kogoś, także w zamkniętych grupach i rozmowach
- pamiętać, że za każdą nazwą użytkownika stoi żywa osoba
Co zrobić, gdy przesadzisz ze słowami
[edytuj]Każdemu może się zdarzyć powiedzieć coś za ostro lub niesprawiedliwie. Ważne jest, co z tym dalej zrobisz:
- przyznaj się do błędu, nie szukaj wymówek
- przeproś konkretnie za to, co powiedziałeś lub napisałeś
- jeśli to możliwe, usuń krzywdzące treści
- poproś innych, by przestali je udostępniać
- zastanów się, co możesz zrobić, żeby naprawić relację
Przyznanie się do błędu i przeprosiny są oznaką dojrzałości, a nie słabości.
Jak reagować na krzywdzące słowa
[edytuj]Jeśli ktoś ciebie lub innych rani słowami:
- nie odpowiadaj agresją na agresję
- zapisuj dowody, na przykład zrzuty ekranu wiadomości
- zgłoś problem rodzicom, wychowawcy lub innej zaufanej osobie dorosłej
- w Internecie korzystaj z możliwości blokowania i zgłaszania użytkowników
- wspieraj osobę, która jest atakowana słownie, nie zostawiaj jej samej
Milczenie i obojętność często sprawiają, że sprawca czuje się pewniej i idzie dalej.
Podsumowanie
[edytuj]Słowa mają siłę. Mogą budować lub niszczyć, pomagać lub ranić. Odpowiedzialność za wypowiadane i pisane słowa polega na tym, że:
- myślisz o skutkach, zanim coś powiesz lub napiszesz
- bierzesz pod uwagę uczucia innych
- potrafisz przyznać się do błędu i przeprosić
- reagujesz, gdy widzisz, że ktoś jest raniony słowami
Dojrzałe korzystanie ze słów, także w Internecie, jest ważną częścią dorastania i budowania dobrych relacji z innymi ludźmi.