Wychowanie do życia w rodzinie/Rozwój prenatalny człowieka – kolejne fazy życia przed narodzeniem
Rozwój prenatalny człowieka – kolejne fazy życia przed narodzeniem
[edytuj]Rozwój prenatalny to czas od zapłodnienia komórki jajowej aż do porodu. Trwa on około dziewięciu miesięcy, czyli około czterdziestu tygodni. W tym okresie z jednej komórki stopniowo rozwija się dziecko gotowe do samodzielnego życia poza organizmem matki.
Lekarze wyróżniają trzy główne fazy rozwoju prenatalnego:
- fazę przedzarodkową
- fazę zarodkową
- fazę płodową
Ogólne informacje o ciąży
[edytuj]Ciąża rozwija się w macicy kobiety. W tym czasie organizm matki zapewnia rozwijającemu się dziecku:
- tlen i substancje odżywcze
- usuwanie zbędnych produktów przemiany materii
- ochronę przed urazami mechanicznymi
- odpowiednią temperaturę
Rozwój prenatalny dzieli się także na trzy trymestry:
- pierwszy trymestr – od zapłodnienia do końca trzeciego miesiąca
- drugi trymestr – od czwartego do szóstego miesiąca
- trzeci trymestr – od siódmego miesiąca do porodu
Faza przedzarodkowa (pierwsze dwa tygodnie po zapłodnieniu)
[edytuj]Rozpoczyna się w momencie zapłodnienia, czyli połączenia komórki jajowej kobiety z plemnikiem mężczyzny w jajowodzie.
W tej fazie:
- powstaje zygota, czyli pierwsza komórka nowego organizmu
- zygota zaczyna się szybko dzielić, tworząc wiele komórek
- powstaje mała kulka złożona z licznych komórek, która przesuwa się w kierunku macicy
- tworzy się pęcherzyk zwany blastocystą
- blastocysta zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy – nazywa się to zagnieżdżeniem lub implantacją
Od tego momentu komórki zaczynają się specjalizować i tworzyć zarodek oraz struktury, które będą go chronić i odżywiać, między innymi łożysko.
Faza zarodkowa (od 3. do 8. tygodnia)
[edytuj]To bardzo ważny okres, ponieważ wtedy powstają zalążki wszystkich najważniejszych narządów i układów.
W tej fazie:
- tworzą się trzy warstwy komórek zarodka, z których rozwiną się różne narządy
- kształtuje się cewka nerwowa, z której powstanie mózg i rdzeń kręgowy
- około 4. tygodnia zaczyna bić prymitywne serce
- tworzą się zalążki kończyn, oczu, uszu i innych części ciała
- rozwija się łożysko oraz pępowina, które łączą zarodek z organizmem matki
Zarodkowi towarzyszą błony płodowe, a w ich wnętrzu zbierają się wody płodowe. Zapewniają one ochronę przed urazami i utrzymują stałą temperaturę.
Faza zarodkowa jest szczególnie wrażliwa na czynniki szkodliwe, ponieważ w tym czasie kształtują się wszystkie narządy.
Faza płodowa (od 9. tygodnia do porodu)
[edytuj]Od 9. tygodnia zarodek nazywa się płodem. Narządy są już zarysowane, teraz głównie rosną i dojrzewają.
Początek fazy płodowej (3. miesiąc)
[edytuj]W tym okresie:
- głowa jest jeszcze duża w stosunku do reszty ciała
- serce pracuje regularnie, tworzy się układ krwionośny
- zaczyna działać układ pokarmowy i moczowy
- pojawiają się pierwsze delikatne ruchy, choć matka ich jeszcze nie czuje
- wykształca się większość części twarzy
Pod koniec trzeciego miesiąca zwykle można już określić płeć dziecka podczas badania USG.
Drugi trymestr (4.–6. miesiąc ciąży)
[edytuj]To czas intensywnego wzrostu i dalszego dojrzewania narządów.
W tym okresie:
- płód rośnie i przybiera na wadze
- wzmacniają się mięśnie, ruchy stają się coraz silniejsze
- około 5. miesiąca matka zaczyna wyraźnie odczuwać ruchy dziecka
- tworzą się brwi, rzęsy, paznokcie, na skórze pojawia się delikatne owłosienie
- rozwijają się zmysły – dziecko słyszy dźwięki, może reagować na głos matki i głośny hałas
- płód zaczyna połykać wody płodowe i trenować ruchy oddechowe
Trzeci trymestr (7.–9. miesiąc ciąży)
[edytuj]W ostatnich miesiącach:
- płód intensywnie przybiera na wadze, zwiększa się ilość tkanki tłuszczowej
- dojrzewają płuca, aby po porodzie mogły podjąć samodzielne oddychanie
- rozwija się układ nerwowy, doskonalą się zmysły
- ruchy stają się bardziej ograniczone, ponieważ w macicy jest coraz mniej miejsca
- zwykle pod koniec ciąży dziecko ustawia się głową w dół, przygotowując się do porodu
Pod koniec tego okresu płód jest już w pełni ukształtowany i gotowy do życia poza organizmem matki.
Warunki potrzebne do prawidłowego rozwoju prenatalnego
[edytuj]Prawidłowy rozwój prenatalny zależy od wielu czynników. Bardzo ważne są:
- zdrowy tryb życia matki (odpowiednie odżywianie, ruch, odpoczynek)
- unikanie używek (alkoholu, papierosów, narkotyków)
- ostrożne stosowanie leków, tylko po konsultacji z lekarzem
- regularne badania kontrolne w czasie ciąży
- ochrona przed chorobami zakaźnymi
Organizm matki i struktury takie jak łożysko, pępowina oraz wody płodowe tworzą dla rozwijającego się dziecka środowisko, które zapewnia bezpieczeństwo i sprzyja jego rozwojowi.
Podsumowanie
[edytuj]Rozwój prenatalny człowieka można podzielić na trzy główne fazy:
- przedzarodkową – od zapłodnienia do zagnieżdżenia w macicy
- zarodkową – od 3. do 8. tygodnia, kiedy powstają zalążki wszystkich narządów
- płodową – od 9. tygodnia do porodu, kiedy narządy rosną i dojrzewają
Już od chwili zapłodnienia rozwijający się organizm przechodzi kolejne etapy życia, przygotowując się do samodzielnego funkcjonowania po narodzinach.