Wychowanie do życia w rodzinie/Sumienie i odpowiedzialność za własne decyzje

Sumienie i odpowiedzialność za własne decyzje

Wprowadzenie

Każdego dnia podejmujesz wiele decyzji: co powiedzieć koledze, czy pomóc rodzicom, jak zachować się w klasie. Niektóre decyzje są małe, inne bardzo ważne. Za każdą z nich ponosimy odpowiedzialność. W podejmowaniu decyzji pomaga nam sumienie.

Co to jest sumienie

Sumienie to taki wewnętrzny głos, który podpowiada, co jest dobre, a co złe.

Kiedy robisz coś dobrego, na przykład pomagasz młodszemu rodzeństwu, możesz czuć spokój i radość. To znak, że twoje sumienie jest zadowolone.

Kiedy zrobisz coś złego, na przykład skłamiesz albo wyśmiejesz kolegę, możesz czuć smutek, wstyd albo niepokój. To twoje sumienie daje ci znać, że coś jest nie w porządku.

Sumienie kształtuje się od dziecka. Pomagają w tym:

• rodzice i rodzina,
• nauczyciele,
• zasady panujące w domu i w szkole,
• twoje własne doświadczenia.

Dlaczego jesteśmy odpowiedzialni za swoje decyzje

Każda decyzja ma swoje skutki. Mogą one dotyczyć ciebie lub innych osób.

Przykłady:

• Jeśli ściągasz na sprawdzianie, możesz dostać lepszą ocenę, ale oszukujesz nauczyciela i kolegów. Uczysz się też, że oszustwo się opłaca, co jest bardzo niebezpieczne.
• Jeśli staniesz w obronie koleżanki, którą ktoś wyśmiewa, może być ci trudno, ale pomożesz jej poczuć się bezpieczniej.

Odpowiedzialność za własne decyzje oznacza, że:

• przyznajesz, że to ty coś zrobiłeś,
• liczysz się z konsekwencjami,
• starasz się naprawić wyrządzone szkody,
• wyciągasz wnioski na przyszłość.

Nie możesz zrzucać winy na innych: na kolegów, którzy namawiali, albo na zły humor. Ostateczną decyzję zawsze podejmujesz ty.

Jak podejmować dobre decyzje

Zanim coś zrobisz, możesz zadać sobie kilka pytań:

• Czy to, co chcę zrobić, jest zgodne z zasadami w domu i w szkole?
• Czy zrobiłbym to, gdyby patrzyli na mnie rodzice lub nauczyciel?
• Jak poczuje się osoba, której to dotyczy?
• Jak ja się będę czuć po tej decyzji: spokojny czy zawstydzony?

W podejmowaniu decyzji pomaga:

• chwila spokojnego zastanowienia się,
• rozmowa z zaufaną osobą (rodzicem, opiekunem, nauczycielem),
• przypomnienie sobie, jakie wartości są dla ciebie ważne (uczciwość, szacunek, pomoc innym).

Im częściej starasz się wybierać dobro, tym silniejsze i mądrzejsze staje się twoje sumienie.

Gdy popełnisz błąd

Każdy człowiek czasem podejmuje złą decyzję. Ważne jest to, co zrobisz potem.

Odpowiedzialne zachowanie to:

• przyznać się do błędu,
• przeprosić osobę, którą skrzywdziłeś,
• postarać się naprawić szkodę (na przykład pomóc, coś oddać, poprawić),
• zastanowić się, jak następnym razem zachować się lepiej.

Przyznanie się do winy wymaga odwagi, ale pokazuje, że dojrzewasz i szanujesz innych.

Podsumowanie

Sumienie pomaga odróżniać dobro od zła. Odpowiedzialność za własne decyzje polega na tym, że:

• myślisz przed działaniem,
• bierzesz pod uwagę uczucia innych,
• przyjmujesz skutki tego, co zrobiłeś,
• uczysz się na błędach.

Dzięki temu stajesz się coraz bardziej dojrzałym i godnym zaufania człowiekiem.