Wychowanie do życia w rodzinie/Wzajemny szacunek, empatia i pomoc w relacjach rówieśniczych

Wzajemny szacunek, empatia i pomoc w relacjach rówieśniczych

Relacje rówieśnicze to kontakty z osobami w podobnym wieku: kolegami z klasy, przyjaciółmi z podwórka, z internetu. Od tego, jak się wobec siebie zachowujemy, zależy atmosfera w klasie, nasze poczucie bezpieczeństwa i to, czy w szkole czujemy się dobrze.

Ten artykuł wyjaśnia, na czym polegają wzajemny szacunek, empatia i pomoc oraz jak je stosować na co dzień.

Wzajemny szacunek

Szacunek to traktowanie drugiej osoby tak, jak sama chciałaby być traktowana. Jest ważny nawet wtedy, gdy się z kimś nie zgadzamy albo go nie lubimy.

Szacunek w relacjach rówieśniczych oznacza między innymi:

• używanie kulturalnego języka, bez wyzwisk, wyśmiewania, obgadywania;
• słuchanie, gdy ktoś mówi, nieprzerywanie i niewyśmiewanie jego wypowiedzi;
• akceptowanie różnic (wyglądu, poglądów, zainteresowań, sytuacji rodzinnej);
• szanowanie granic drugiej osoby, na przykład jej prywatności i rzeczy osobistych;
• niewywieranie presji na coś, czego druga osoba nie chce (np. wysyłanie zdjęć, picie alkoholu, łamanie zasad).

Brak szacunku niszczy zaufanie i może prowadzić do konfliktów, wykluczenia albo przemocy.

Empatia w relacjach z rówieśnikami

Empatia to umiejętność zauważania uczuć innych ludzi i próba zrozumienia, co mogą przeżywać. Nie oznacza to, że zawsze musisz się z kimś zgadzać, ale starasz się spojrzeć na sytuację jego oczami.

Empatia obejmuje:

• zauważanie sygnałów: tonu głosu, mimiki, zachowania kolegi lub koleżanki;
• zadawanie pytań zamiast od razu oceniania (na przykład: Widzę, że jesteś przygnębiony. Co się stało?);
• pamiętanie, że każdy ma swój powód, by czuć się w określony sposób;
• unikanie żartów z cudzych słabości, lęków czy trudnych sytuacji rodzinnych.

Dzięki empatii łatwiej nawiązywać przyjaźnie, rozwiązywać konflikty i wspierać innych. Osoba empatyczna budzi zaufanie, bo inni czują, że mogą przy niej być sobą.

Pomoc i wsparcie koleżeńskie

W każdej klasie zdarzają się sytuacje, w których ktoś potrzebuje pomocy. Czasami jest to wsparcie w nauce, innym razem pomoc emocjonalna lub obrona przed krzywdą.

Pomoc rówieśnicza może wyglądać na przykład tak:

• wyjaśnienie koledze lub koleżance trudnego zadania, podzielenie się notatkami;
• rozmowa z osobą smutną, samotną, wykluczaną z grupy;
• przeciwstawienie się wyśmiewaniu, hejtowi, dokuczaniu;
• zgłoszenie dorosłym, gdy widzisz przemoc, cyberprzemoc lub gdy ktoś jest w niebezpieczeństwie.

Ważne jest, aby pamiętać o własnych granicach. Pomaganie nie polega na robieniu za kogoś wszystkiego ani na narażaniu siebie na niebezpieczeństwo. W trudnych sytuacjach należy szukać wsparcia u dorosłych.

Jak na co dzień budować dobre relacje w klasie

Na atmosferę w klasie wpływ ma każdy uczeń. Nawet drobne zachowania mogą sprawić, że inni poczują się lepiej lub gorzej.

Warto:

• uważnie słuchać, gdy ktoś mówi, i nie wyśmiewać jego opinii;
• wyrażać swoje zdanie spokojnie, bez obrażania innych;
• nie rozpowszechniać plotek, nie wysyłać dalej kompromitujących zdjęć czy nagrań;
• zauważać osoby częściej pomijane i włączać je do grupy;
• reagować, gdy widzisz wykluczanie, przezywanie, hejt w sieci lub na żywo;
• przepraszać, gdy kogoś zranisz, nawet jeśli nie zrobiłeś tego specjalnie.

Takie zachowania pomagają tworzyć klasę, w której większość czuje się bezpiecznie i szanowana, a konflikty da się rozwiązać bez agresji.

Kiedy koniecznie powiedzieć dorosłym

Dbając o wzajemny szacunek i pomoc, nie zawsze wystarczy działanie rówieśników. Są sytuacje, w których obowiązkowo trzeba powiedzieć o problemie dorosłym, na przykład:

• gdy ktoś doświadcza przemocy fizycznej lub psychicznej;
• gdy ktoś jest stale wyśmiewany, poniżany, wykluczany z grupy;
• gdy widzisz lub doświadczasz cyberprzemocy (obraźliwe memy, komentarze, filmy, groźby);
• gdy ktoś mówi o chęci zrobienia sobie krzywdy lub o ucieczce z domu;
• gdy ktoś namawia do łamania prawa lub zachowań zagrażających zdrowiu.

Zgłoszenie problemu wychowawcy, nauczycielowi, pedagogowi, rodzicom lub innym zaufanym dorosłym nie jest donoszeniem. To odpowiedzialna forma pomocy komuś, kto sam nie potrafi się obronić.

Podsumowanie

Wzajemny szacunek, empatia i gotowość do pomocy tworzą podstawę dobrych relacji rówieśniczych. Dzięki nim:

• w klasie jest lepsza atmosfera;
• łatwiej rozwiązywać problemy i konflikty;
• każdy ma większą szansę czuć się bezpiecznie i akceptowany.

Każdy uczeń ma wpływ na to, jak wyglądają relacje w klasie. Zmianę warto zacząć od własnych słów, gestów i decyzji w codziennych sytuacjach.