Liczby zespolone/Moduł liczby

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

[edytuj] Moduł liczby zespolonej

Wartość bezwzględna liczb rzeczywistych była tak zwaną normą - określającą odległość liczby od początku układu współrzędnych, bez względu na miejsce, w którym się ta liczba znajdowała. Liczby rzeczywiste przedstawione są na jednej osi - tak więc mogły znajdować się tylko po lewej lub po prawej stronie układu współrzędnych, np. w tej samej odległości = |4| od początku osi liczb rzeczywistych znajdują się dwie liczby: +4 oraz -4.

Nie powinniśmy mieć też problemów z określeniem odległości w przestrzeni liczb zespolonych, które mogą przecież leżeć po bokach osi \mathbb R. O ile tylko i \! potraktujemy jako jednostkę osi urojonej - będziemy mogli rozpatrzyć położenie liczby względem początku nie tylko jednej osi rzeczywistej Re, ale również względem początku osi urojonej Im, w sposób znany nam doskonale z układu kartezjańskiego \mathbb R^2 .

Postarajmy się więc odnaleźć odległość danej liczby od początku układu współrzędnych. Szybko zauważymy, że możemy skorzystać z własności trójkąta prostokątnego z przyprostokątnymi o wartościach: a równej części rzeczywistej \operatorname{Re}(z) i b równej części urojonej \operatorname{Im}(z). Wartość bezwzględna |z|\! będzie określała odległość z\! od początku układu współrzędnych. Aby wyznaczyć wzór na tę odległość - skorzystać musimy z Twierdzenia Pitagorasa, dla trójkąta prostokątnego o przeciwprostokątnej c: c2 = a2 + b2. Skoro wartość c równa jest odległości liczby z od punktu (0,0) - oznacza to, że znaleźliśmy ogólny przepis na wartość bezwzględną | z | :

|z|=\sqrt{a^2+b^2} \! (wzór na odległość punktu z\! od początku płaszczyzny liczb zespolonych (0,0)\!)


Uwaga! Modułem liczby zespolonej | z | (wartością bezwzględną liczby zespolonej z=a+ib\!) nazywamy jej odległość od początku układu współrzędnych, określoną wzorem:
|z|=\sqrt{(\operatorname{Re}(z))^2 + (\operatorname{Im}(z))^2}
(moduł liczby zespolonej to pierwiastek z sumy kwadratów części rzeczywistej i urojonej)

Stąd też można napisać, że:

|z|^2= a^2+ b^2\! ({{{2}}})


[edytuj] Własności modułu

Moduł liczby zespolonej posiada identyczne własności, co wartość bezwzględna dwumianów:

  1. Moduł liczby zespolonej z\!, sprzężonej \overline z\!, i przeciwnej -z\!:
    |\overline z|=|z|=|-z|\!
  2. Kwadrat modułu liczby zespolonej:
    |\overline z|^2 = z \cdot \overline z\!,
  3. Moduł iloczynu liczb zespolonych:
    |z_1 \cdot z_2| = |z_1| \cdot |z_2| \!,
  4. Moduł ilorazu liczb zespolonych:
    \left|\frac{z_1}{z_2}\right| = \frac{|z_1|}{|z_2|} \!,  o ile z_2 \neq 0,

Moduł sumy liczb zespolonych ma również szczególne właściwości:

  1. Moduł sumy liczb zespolonych:
    |z_1 + z_2| \leq |z_1| + |z_2| \!,
  2. Moduł różnicy liczb zespolonych:
    \Big||z_1| - |z_2|\Big| \leq |z_1 - z_2| \!,
  3. Moduł części rzeczywistej:
    \left|\operatorname{Re}(z)\right| \leq |z|\!,
  4. Moduł części urojonej:
    \left|\operatorname{Im}(z)\right| \leq |z|\!,

Następny rozdział: Argument liczby | Poprzedni rozdział: Sprzężenie liczby

Podręcznik: Liczby zespolone