MediaWiki w obrazkach/Co to jest MediaWiki
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Spis treści |
[edytuj] Co to jest MediaWiki
MediaWiki - to specjalne oprogramowanie typu wiki, to znaczy służące do grupowego konstruowania i wypełniania treścią serwisów WWW. MediaWiki powstało głównie na potrzeby Wikipedii i jest stale rozwijane przez grupę programistów, nad którymi czuwa Fundacja Wikimedia. MediaWiki jest dostępne na wolnej licencji GPL co oznacza, że każdy, kto ma odpowiednie środki techniczne może założyć sobie swój własny serwis oparty na tym oprogramowaniu. Istnieją też konkurencyjne programy realizujące ideę wiki, które mogą w wielu przypadkach być wygodniejsze w różnych zastosowaniach, jednak MediaWiki jest niewątpliwie najbardziej popularnym tego rodzaju oprogramowaniem.
Technicznie MediaWiki jest rozbudowaną aplikacją napisaną w skryptowym języku PHP, który współpracuje z bazą danych MySQL. Aby z niej korzystać nie trzeba jednak nic wiedzieć o PHP i MySQL. Wystarcza minimalny poziom znajomości pracy z komputerem w Internecie.
[edytuj] Podstawowa idea wiki
Wiki-Wiki w języku hawajskim znaczy szybko, szybko.
Oprogramowanie umożliwiające uczestniczenie w tworzeniu treści serwisów sieciowych przez ich czytelników nie jest niczym nowym. Już systemy BBS dostępne w latach 80. XX w. w sieci FidoNet dawały możliwość dopisywania różnych treści, które potem mogli czytać inni. Systemy te rozwinęły się w dobie Internetu w tzw. fora dyskusyjne. System wiki jest jednak czymś z gruntu odmiennym. Jest on nastawiony na wspólne tworzenie projektów a nie na wymianę opinii, wysyłanie ogłoszeń czy dyskutowanie. Istotą wiki jest nie komunikacja między ludźmi lecz praca nad tekstami, które mają grupowe autorstwo.
W forach dyskusyjnych tworzy się przypisaną raz na zawsze sobie wypowiedź przypominającą e-mail. Raz wysłanego tekstu nikt nie może poprawić. Co najwyżej można go usunąć. W MediaWiki tekst napisany przez jednego użytkownika nie jest do niego na zawsze przypisany. Każdy może w każdej chwili go poprawić lub nawet całkowicie zmienić. Co więcej, oprogramowanie umożliwia nie tylko tworzenie prostych tekstów, ale właściwie pełne strony WWW, które mogą mieć złożoną, rozbudowaną strukturę zawierającą tabele i grafiki. Utworzone strony można z sobą nawzajem wiązać za pomocą wewnętrznych linków, dzięki czemu całość tworzy spontanicznie rozwijającą się sieć połączeń, po których można później swobodnie surfować.
Aby stworzyć w MediaWiki nową stronę należy wpisać do okna wewnętrznej wyszukiwarki jej nazwę, po czym oprogramowanie samo zaprasza do jej napisania, o ile ktoś tego wcześniej nie zrobił. Jeśli strona istnieje, można kliknąć na zakładkę "edytuj", w dowolny sposób zmienić jej treść, zapisać i... nowa wersja jest od razu dla wszystkich widoczna.
- Jest to zatem system szybkiego i prostego tworzenia stron WWW, przy pomocy stron WWW, bez konieczności używania żadnych specjalistycznych narzędzi ani dostępu do konta na serwerze.
Istotą wiki, różniącą ją od wszystkich innych interaktywnych stron WWW jest:
- możliwość tworzenia stron www bezpośrednio z poziomu przeglądarki internetowej, przy czym może to być niemal dowolna przeglądarka działająca na dowolnym systemie operacyjnym
- efekty pisania są widoczne natychmiast - to co się stworzy i zapisze jest widoczne od razu dla wszystkich internautów, którzy zajrzą na tę stronę
- raz napisana strona nie jest na stałe przypisana do jednego użytkownika - może być dowolnie modyfikowana przez wszystkie osoby uczestniczące w projekcie.
Można zatem powiedzieć, że wiki jest idealnym narzędziem dla zespołu ludzi pracującego nad wspólnym projektem, którego celem jest stworzenie zbioru dokumentów tekstowych ilustrowanych grafikami. Tym projektem może być wspólne pisanie podręcznika, encyklopedii, tworzenie witryny organizacji społecznej, czy nawet gromadzenie danych wywiadowczych, przy czym efekt pracy zespołu jest widoczny natychmiast, a jego członkowie mogą być rozproszeni po całym świecie i współtworzyć projekt wtedy kiedy mają na to czas i ochotę.
Zespół ten może być bardzo różnie zdefiniowany. Oprogramowanie MediaWiki umożliwia takie jego skonfigurowanie, że możliwość współtworzenia może być zarezerwowana dla ściśle określonej zamkniętej grupy ludzi lub dla dosłownie każdego. Również dostęp do tworzonych treści może być dla wszystkich lub tylko dla zamkniętej grupy. Można zatem stworzyć na bazie tego oprogramowania zarówno taki serwis jak Wikipedia - gdzie każdy może niemal wszystko edytować i absolutnie wszystko czytać, jak i taki serwis, który może edytować jedna osoba i tylko kilka wybranych osób czytać.
[edytuj] Dla kogo jest ten podręcznik
Słabością oprogramowania MediaWiki jest jego dokumentacja, która jest napisana bardzo technicznym językiem i mocno niekompletna.[1] Stąd, w ramach projektów tworzonych w oparciu o to oprogramowanie jego użytkownicy zmuszeni są sami pisać instrukcje jego obsługi.
W języku polskim niewątpliwie najbardziej obszerny zbiór tekstów pomocowych znajduje się w Wikipedii.[2]. Jest on jednak bardzo złożony i skomplikowany, co powoduje, że wielu początkujących użytkowników gubi się w nim i ma kłopoty w znalezieniu najważniejszych dla nich informacji. Większość pozostałych polskojęzycznych serwisów opartych na tym oprogramowaniu zawiera uproszczone, bardzo niekompletne i często chaotycznie napisane instrukcje obsługi, które często nie podają nawet najbardziej podstawowych informacji i zamiast tego kierują do systemu pomocy Wikipedii.
Ideą tego podręcznika jest napisanie na tyle kompletnego opisu użytkowania MediaWiki, aby po jego przeczytaniu można było rzeczywiście zacząć korzystać i współtworzyć oparte na nim serwisy, ale też na tyle prostego, aby jego przeczytanie nie zajmowało zbyt wiele czasu i aby mogło go zrozumieć jak najwięcej osób. Dodatkowo, podana treść ma być obficie zilustrowana dobrze opisanymi zrzutami ekranowymi przykładowych serwisów (głównie Wikipedii) opartych na tym oprogramowaniu.
Podręcznik ten jest podzielony na dwie sekcje:
- MediaWiki od strony czytelnika - opisuje jak korzystać z zasobów zgromadzonych na stronach WWW opartych na tym oprogramowaniu - opisuje ona jednak także strukturę interfejsu tego oprogramowania - dlatego warto aby się z tym rozdziałem zapoznały także osoby, które chcą współtworzyć projekty.
- MediaWiki dla początkujących edytorów - opisuje podstawy współtworzenia i jest pomyślany dla osób które chcą zacząć, choć może być też interesujący dla osób, które już coś niecoś wiedzą na temat MediaWiki. Nie należy oczekiwać jednak, że jest to 100% kompletny podręcznik edytowania.
Podręcznik ten w zamyśle ma też pomóc tworzyć instrukcje obsługi istniejących i nowo powstających projektów opartych o oprogramowanie MediaWiki.
[edytuj] Przypisy
- ↑ Oficjalna strona MediaWiki - zawiera w miarę kompletny, techniczny opis tego oprogramowania po angielsku.
- ↑ System pomocy Wikipedii - obszerny, ale łatwo się w nim pogubić
