Niemiecki/Freizeit
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Guten Tag! - dowiedzieliście się już co nieco na temat podstaw języka niemieckiego, pozwoli nam to wobec czego kontynuować pracę, tym razem nad poniższymi tematami:
- sport i zajęcia,
- liczby, czas, daty, pory roku
- odmiana rzeczownika
[edytuj] Freizeit
|
 |
Słownictwo: machen - robić; spielen - grać; kommen - przychodzić; warten - czekać; der Fußball - piłka nożna; jetzt - teraz |
[edytuj] Liczby, czas, daty
Zapewne zauważyłeś w powyższym dialogu liczby 12 oraz 10. Zostały użyte do określenia czasu, o której przyjaciel Piotra przyjdzie pograć w piłkę. Zanim jednak poznamy, jak tworzyć godziny i jak pytać się o czas, musimy poznać liczby w języku niemieckim:
  |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Liczby od 21 do 99 buduje się w następujący sposób: 21 - ein+und+zwanzig = einundzwanig,
liczby większe od stu buduje się następujący sposób: 303 - dreihundert + drei = dreihundert drei,
tak więcj przykładowo liczba 2365' wygląda następująco - zwei tausend + drei hundert + fünfundsechsizg co daje "zwei tausend drei hundert fünfundsechszig"
Liczby milionowe składa się następująco 1344818 wygląda następująco - (ein)Milion + drei hundert vier und vierzieg tausend + acht hundert + achtzehn.
W przypadku liczb takich jak np. 1546 można zamiast "ein tausend fünf hundert sechsundvierzig" powiedzieć "fünfzehn hundert sechsundvierzig" ("piętnaście setek + czterdzieści sześć"), a 2673 - "sechsundzwanzig hundert dreiundsiebzig" ("dwadzieścia sześć setek + siedemdziesiąt trzy"), itd. Ten sposób jest jednak używany w mowie potocznej, formalnie mówimy i piszemy "zwei tausend sechs hundert dreiundsiebzig".
Teraz zadanie dla ciebie: czy potrafisz zapisać liczby 1789? Spróbuj! Odpowiedź na dole strony.
Teraz przyszedł czas na liczebniki.
|
|
|||||||||||||||||
|
Pierwsze trzy jak widać powyżej nie mają nic wspólnego z liczbami pierwszymi. Kolejne np. czwarty tworzymy dając 4 vier + końcówka te co daje nam vierte, tak samo tworzymy inne liczebniki jak np. dwudziesty drugi składa się z zwei und zwanzig + ste to daje nam zwei und zwanzigste. Czyli wyjaśniając: liczebniki od 1 do 19 dodajemy -te (wyjątki erste - pierwszy; dritte - trzeci; siebte - siódmy; achte - ósmy) a liczebniki od 20 do 100 dodajemy -ste
- Entschuldigung, wie spät ist es?
- Es ist fünf nach zwei Uhr.
- Danke schön, auf wiedersehen!
- Tschüss.
W powyższym dialogu osoba pierwsza zapytała się przechodnia o godzinę zwrotem: Wie spät is es? co w dosłownym tłumaczeniu oznacza: Jak późno jest?. Osoba druga podpowiedziała, iż jest pięć po drugiej. Osoba pierwsza podziękowała i pożegnała się.
Godzinę składamy z trzech członów. Minut, określenie przed czy po i godzin. Np. fünf nach zwei daje pięć po drugiej. Jest również człon przed np. fünf vor zwei daje pięc przed drugą. Pełne godziny piszemy bez członów oraz minut tj. Es ist fünf Uhr.
- Hallo Peter! Wie geht's?
- Eigentlich gut. Ich habe aber keine Zeit, muss mich auf den Test vorbereiten.
- Test? Der ist doch am zwanzigsten Juni.
- Nein, der ist morgen, den dritten April. Am zwanzigsten Juni habe ich bereits Sommerferien.
|
Słownictwo: eigentlich - właściwie; aber - ale; Ich habe keine Zeit - nie mam czasu; der Test - test, sprawdzian; sich vorbereiten auf - przygotowywać się na; am zwanzigsten Juni - dwudziestego czerwca; morgen - jutro; bereits - już; die Sommerferien - wakacje |
- den + {liczebnik porządkowy} + -n + miesiąc
- Heute ist Freitag den achtzehnten Juli. → Dzisiaj jest piatek (którego?) osiemnastego lipca.
- am + {liczebnik porządkowy} + -n
- Wir treffen uns am einundzwanzigsten März. - Spotykamy się (którego?) dwudziestego pierwszego marca.
- Er ist am ersten Oktober geboren. - Urodził się pierwszego października.
Naturalnie nie należy zapisywać dat słownie. Tutaj zrobiono tak tylko po to, by pokazać, jak należy daty wymawiać. Zapisuje się je liczbami, przy czym po każdym liczbniku porządkowym należy umieścić kropkę. W przeciwnym wypadku jest to uznawane za błąd.
- Wir treffen uns am 21 März.
- Er ist am 1. Oktober geboren.
- Im Frühling beginnen die Blumen zu blühen.
- Im Sommer haben wir Sommerferien.
- Im Herbst werden die Blätter bunt.
- Im Winter machen wir einen Schneemann.
|
Słownictwo: der Frühling - wiosna; beginnen - zaczynać; die Blumen - kwiaty; blühen - kwitnąć; der Sommer - lato; der Herbst - jesień; die Blätter - liście; bunt - kolorowy; der Winter - zima; der Schneemann - bałwan |
[edytuj] Die Deklination des Substantivs - Odmiana rzeczownika
W języku niemieckim występują tylko cztery przypadki, a odmianie podlega głównie rodzajnik. Poszczególne przypadki najczęściej pokrywają się z odpowiednikami w języku polskim. W języku neimeickim nie występuje narzędnik i miejscownik, które wyrażane są za pomąca mianownika lub odpowiednik przyimków, np:
- Er ist mein Chef. (On jest moim szefem.)
- Ich fahre mit der Straßenbahn. (Jadę tramwajem.)
Pszczególne przypadki w języku niemieckim brzmią:
| Przypadek (Kasus) | Pytajnik (Fragewort) | Przykład odmiany |
|---|---|---|
| 1. Nominativ
(Mianownik) |
wer? was?
(kto? co?) |
der Mann
(mężczyzna) |
| 2. Genitiv
(Dopełniacz) |
wessen?
(kogo? czego? czyj?) |
des Mannes
(mężczyzny) |
| 3. Dativ
(Celownik) |
wem?
(komu? czemu?) |
dem Mann
(mężczyźnie) |
| 4. Akkusativ
(Biernik) |
wen? was?
(kogo? co?) |
den Mann
(mężczyznę) |
 |
Do zrobienia:
|
Odpowiedź: 1789 to "(ein) tausend sieben hundert neunundachtzig" albo "siebzehn hundert neunundachtzig".
