Object Pascal/Typy zmiennych
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Typy zmiennych określają zewnętrzną postać zmiennej, czyli zakres jej wartości i zestaw dozwolonych operacji, które może na niej wykonać programista, a także jej reprezentację wewnętrzną, czyli sposób traktowania je przez inne obiekty programu.
Spis treści
|
[edytuj] Typ prosty
[edytuj] Porządkowy
[edytuj] Całkowity
Typ predefiniowany.
[edytuj] Typy ogólne
| Nazwa typu | Zakres | Format |
|---|---|---|
| Integer | typ zależny od typu programowania, najczęściej od -32768 do 32767 | znak, 16 lub 32 lub 64 bitowy (w zależności od platformy na którą programujemy) |
| Cardinal | typ zależny od typu programowania, najczęściej 0..65535 | bez znaku, 16 lub 32 lub 64 bitowy (w zależności od platformy na którą programujemy) |
[edytuj] Typy podstawowe
| Nazwa typu | Zakres | Format |
|---|---|---|
| Shortint | –128..127 | znak, 8-bitowy |
| Smallint | –32768..32767 | znak, 16-bitowy |
| Longint | –2147483648..2147483647 | znak, 32-bitowy |
| Int64 | –2^63..2^63–1 | znak, 64-bitowy |
| Byte | 0..255 | bez znaku, 8-bitowy |
| Word | 0..65535 | bez znaku, 16-bitowy |
| Longword | 0..4294967295 | bez znaku, 32-bitowy |
[edytuj] Dodatkowe informacje
Predefiniowane w module System stałe MaxLongint i MaxInt określają maksymalną wartość w typach LongInt i Integer.
[edytuj] Logiczny
Typ predefiniowany.
| Nazwa typu | Format |
|---|---|
| Boolean | 8 - bitowy |
| ByteBool | 8 - bitowy |
| WordBool | 16 - bitowy |
| LongBool | 32 - bitowy |
Wartością zmiennej typu logicznego może być predefiniowana stała FALSE lub TRUE.
[edytuj] Znakowy
Typ predefiniowany.
[edytuj] Typy podstawowe
| Nazwa typu | Format | Uwagi |
|---|---|---|
| AnsiChar | 8 - bitowy | rozszerzony zestaw znaków ASCII (standard 7 bitów) |
| WideChar | 16 - bitowy | zestaw znaków Unicode |
[edytuj] Typ ogólny
| Nazwa typu | Format | Uwagi |
|---|---|---|
| Char | 8 - bitowy | zgodny z typem AnsiChar w Object Pascal |
[edytuj] Wyliczeniowy
Typ niepredefiniowany, wymaga opisu programisty.
[edytuj] Definicja typu
type identyfikator-typu = (lista identyfikatorów)
[edytuj] Przykład
type samochody = (fiat, polonez, opel, volkswagen); Ord(fiat) = 0 Ord(polonez) = 1 itd. var x,y:samochody; begin x:=polonez; //x – 00000001 (liczba 1) y:=opel; //y – 00000010 (liczba 2) end;
[edytuj] Uwagi dotyczące stosowania typów wyliczeniowych
- Element tego typu zajmuje 8 lub 16 bitów.
- Identyfikatory na liście muszą być różne, błędna jest na przykład deklaracja
type znaki = (a,b,b,c)
- W dwóch różnych typach o tym samym zasięgu nie może wystąpić ten sam identyfikator, np. w zasięgu deklaracji typu samochody błędna jest deklaracja
type ciezarowki = (opel, volkswagen, scania)
- Porządek w typie wyliczeniowym jest zgodny z kolejnością wyliczenia w definicji typu.
- Wartości zmiennych tego typu nie można wypisać standardową procedurą write.
- Nie można na nich wykonywać operacji arytmetycznych.
- Maksymalna ilość elementów to 256.
[edytuj] Okrojony
Typ niepredefiniowany, wymaga opisu programisty. Służy do definiowania podzbiorów dowolnego zbioru wartości określonego przez typy porządkowe.
[edytuj] Definicja
type identyfikator-typu = stala1 .. stala2;
Z każdym typem okrojonym związany jest bazowy, macierzysty typ porządkowy i obie stałe muszą być tego typu, przy czym ord(stala1) <= ord(stala2). Pierwsze wyrażenie stałe nie może zaczynać się od ‘(‘.
[edytuj] Przykład
const a = 5; b = 2; type sam = fiat .. opel; //typ bazowy samochody znaki = '!' .. '+'; // typ bazowy Char zakres1 = 2+5 .. 2*5; // typ bazowy Byte zakres2 = b+a .. b*a; // typ bazowy Integer
[edytuj] Rzeczywisty
Typ predefiniowany.
[edytuj] Typy podstawowe
| Nazwa typu | Zakres | Znaczące cyfry | Format |
|---|---|---|---|
| Real48 | 2.9 x 10^–39 .. 1.7 x 10^38 | 11–12 | 48-bitowy |
| Single | 1.5 x 10^–45 .. 3.4 x 10^38 | 7–8 | 32-bitowy |
| Double | 1.5 x 10^–309 .. 1.7 x 10^309 | 15–16 | 64-bitowy |
| Extended | 3.6 x 10^–4951 .. 1.1 x 10^4932 | 19–20 | 80-bitowy |
| Comp | –2^63 .. 2^63 –1 | 19–20 | 64-bitowy |
| Currency | –922337203685477.5808 .. 922337203685477.5807 | 19–20 | 64-bitowy |
[edytuj] Typ ogólny
| Nazwa typu | Zakres | Znaczące cyfry | Format |
|---|---|---|---|
| Real | 5.0 x 10^–324 .. 1.7 x 10^308 | 15–16 | 64-bitowy |
[edytuj] Dodatkowe informacje
- Typ Extended zapewnia najlepszą precyzję, nie jest jednak zalecany, gdy aplikacja ma być uruchamiana na różnych platformach.
- Typ Comp służy do pamiętania dużych liczb całkowitych, nie jest jednak typem porządkowym (nie można go np. inkrementować), zachowany dla zgodności z wersjami wcześniejszymi, zaleca się używać typu Int64.
- Typ Currency ma zastosowanie do obliczeń pieniężnych.
[edytuj] Typ łańcuchowy
Typ łańcuchowy służy do reprezentowania ciągów znaków.
[edytuj] Łańcuchowy krótki
- string - w zasięgu takiej dyrektywy {$H-},
- string[zakres] - zakres mniejszy lub równy od 255,
- shortstring
[edytuj] Łańcuchowy długi
- string - w zasięgu dyrektywy {$H+} (ustawienie standardowe)
- ansistring;
[edytuj] Łańcuch znaków dwubajtowych
- widestring
[edytuj] Typ strukturalny
[edytuj] Tablicowy
Typ przeznaczony do struktur składających się z wielu elementów konkretnego typu.
[edytuj] Tablice statyczne
Deklaracja typu tablicowego:
type identyfikator_typu = array [typy_indeksowe] of typ_bazowy;
gdzie:
- typy_indeksowe – oddzielone przecinkami opisy typów porządkowych;
- typ_bazowy – dowolny typ prosty lub strukturalny.
Przykłady:
type Kolor = (bialy, zielony, czarny); Ttab1 = array [5..8] of array [Boolean] of array [Kolor] of real; Ttab2 = array [5..8, Boolean] of array [Kolor] of real; Ttab3 = array [5..8] of array [Boolean, Kolor] of real;
Deklaracja zmiennej w typie tablicowym:
var liczba: array [1..100] of integer;
W nawiasach kwadratowych zapisywany jest zakres indeksów tablicy w postaci: od..do. Indeks tablicy musi należeć do typu porządkowego, ograniczenia (od i do) nie mogą być zmiennymi. Ograniczeniom nie podlega zakres indeksów (jedyny warunek to indeks od musi być mniejszy od indeksu do. Typ_bazowy może być typem prostym, ale także typu strukturalnego.
Istnieją również tablice wielowymiarowe, np. dwuwymiarowa:
var liczba: array[1..10] of array[1..10] of integer;
albo dla skrócenia zapisu:
var liczba: array[1..10,1..10] of integer;
Nie ma ograniczeń na liczbę wymiarów tablicy, najczęściej stosuje się tablice jedno- i dwuwymiarowe.
[edytuj] Tablice dynamiczne
Deklaracja:
type identyfikator_typu = array of typ_bazowy; //tablica jednowymiarowa type identyfikator_typu = array of array of typ_bazowy //tablica 2-wymiarowa
Informacje:
- Zmienne tego typu zajmują 32 bity pamięci.
- Pamięć na tablicę alokowana jest w wyniku wykonania procedury SetLength (zmienna, indeksy) lub w wyniku przypisania.
- Pamięć jest zwalniana w wyniku przypisania zmienna := nil; lub w wyniku wykonania procedury Finalize (zmienna).
[edytuj] Rekordowy
Typem rekordowym nazywamy złożoną strukturę danych, której elementy (pola), mogą być różnych typów (prostych i strukturalnych).
[edytuj] Deklaracja typu rekordowego
type identyfikator_typu = record
{lista_deklaracji_pól};
end;
gdzie lista_deklaracji_pól ma postać:
lista_identyfikatorów_pól : opis-typu;
[edytuj] Ważne informacje
- Ostatnie pole może być polem wariantowym postaci:
case pole_wyróżnikowe of wykaz_wariantów;
-
- Pole_wyróżnikowe może być identyfikatorem typu porządkowego lub deklaracją zmiennej porządkowej.
- wykaz_wariantów ma postać:
lista-etykiet-wyboru : (lista-deklaracji-pól)
- Pola muszą mieć różne identyfikatory.
- Żadne pole wariantowe nie może być:
- typu łańcuchowego długiego,
- typu tablicy dynamicznej,
- typu wariantowego,
- typu łącza programowego.
[edytuj] Przykład:
type
Data = record
Dzien: 1..31;
Miesiac: 1..12;
Rok: integer;
end;
[edytuj] Zbiorowy
Typ zbiorowy jest zbiorem potęgowym typu porządkowego o maksymalnie 256 elementach.
[edytuj] Deklaracja typu
type identyfikator_typu = set of typ_porządkowy;
Wartościami zmiennych typu zbiorowego są dowolne podzbiory zbioru bazowego, łącznie ze zbiorem pustym. Konstruktor zbioru ma postać [ ].
[edytuj] Przykłady:
type Samochody = (fiat, polonez, opel, volkswagen); var A : set of samochody; B : set of 0..3; C : set of 'a'..'z'; begin A:= [ ]; A:= [opel]; B:= [1,3]; C:= ['a'..'f']; end.
Na zmiennych zbiorowych można wykonywać:
- operacje mnogościowe,
- operacje porównań,
- operację należenia do zbioru in,
- procedury:
include(zb, el) zb:=zb+[el] exclude(zb, el) zb:=zb-[el]
[edytuj] Plikowy
[edytuj] Klasowy
Typ klasowy jest zbliżony do typu rekordowego, posiada jednak dodatkowo metody (procedury i funkcje). Słowo class, występujące tylko w ObjectPascalu, oznacza jakby wskaźniki, które posiadają konstruktorów (słowo kluczowe constructor) i destruktorów (destructor), deklarowanych poza tym jak inne metody (Domyślny konstruktor to Create a destruktory to Free i bardziej techniczne Destroy).
[edytuj] Przykład Object
type
Data = object(TObject)
Dzien: 1..31;
Miesiac: 1..12;
Rok: integer;
procedure Drukuj;
end;
procedure Data.Drukuj;
begin
writeln(Dzien,'.',Miesiac,'.',Rok)
end;
[edytuj] Przykład Class
Deklaracja oraz użycie konstruktora i destruktora
type
Data = class(TObject)
Dzien: 1..31;
Miesiac: 1..12;
Rok: integer;
procedure Drukuj;
end;
procedure Data.Drukuj;
begin
writeln(Dzien,'.',Miesiac,'.',Rok)
end;
var
Data1: Data;
begin
Data1 := Data.Create;
{...}
Data1.Free;
end.
[edytuj] Odwołania do klasy
[edytuj] Łącza programowego
[edytuj] Typ wskaźnikowy
Wskaźnik zawiera adres zmiennej. Deklaracja zmiennych typu wskaźnikowego zawiera operator ^ przed nazwą typu, na który ma wskazywać. Kiedy chcemy uzyskać adres zmiennej, poprzedzamy ją operatorem @. Kiedy chcemy się odwołać do elementu wskazywanego przez wskaźnik, piszemy po nazwie wskaźnika ^. Można też tworzyć nowe zmienne dynamiczne, np. procedurą new(wskaźnik) i usuwać je, np. procedurą dispose(wskaźnik).
[edytuj] Przykłady:
program wsk;
var
wsk1, wsk2: ^integer;
i: integer;
begin
i := 1;
wsk1 := @i;
if @wsk1^ = wsk1 then
writeln('tak'); {drukuje tak}
writeln(wsk1^); {drukuje 1}
wsk1^ := 2;
wsk1 := nil;
if wsk1 = nil then
writeln('tak'); {drukuje tak}
writeln(i); {drukuje 2}
new(wsk2);
wsk2^ := 3;
writeln(wsk2^); {drukuje 3}
dispose(wsk2);
new(wsk1);
wsk2 := wsk1;
wsk1^ := 4;
writeln(wsk1^); {drukuje 4}
readln;
dispose(wsk1);
{dispose(wsk2); - to byłby błąd}
if wsk2 = nil then
writeln('tak'); {nic nie drukuje}
readln;
end.
[edytuj] Typ proceduralny
[edytuj] Typ wariantowy
[edytuj] Zgodność typów
[edytuj] Identyczność typów
Dwa typy a i b są identyczne, jeżeli:
- posiadają ten sam identyfikator typu
- dają się wywieźć od tego samego identyfikatora za pomocą konstrukcji: a=b.
[edytuj] Zgodność operacyjna
Dwa typy są zgodne operacyjne, jeśli są m.in.:
- identyczne,
- typami całkowitymi,
- typami rzeczywistymi,
- jeden jest typem okrojonym drugiego,
- są typami okrojonymi tego samego typu bazowego,
- typami zbiorowymi o zgodnych typach bazowych
- jeden jest typem Pointer, a drugi dowolnym typem wskaźnikowym,
- są typami proceduralnymi o identycznych typach wyników, jednakowej liczbie parametrów i identycznych typach odpowiadających sobie parametrów.
[edytuj] Zgodność w sensie przypisania
Instrukcja przypisania z := w jest poprawna, o ile typ a zmiennej z i typ b wyrażenia w spełniają jeden z warunków:
- są typami rzeczywistymi,
- są typami łańcuchowymi,
- a i b są identyczne, ale nie są typami plikowymi, ani nie zawierają odwołań do typu plikowego,
- a i b są zgodnymi typami porządkowymi i wartość w jest jedną z możliwych wartości typu a,
- a jest typem rzeczywistym, a b typem całkowitym,
- a jest typem łańcuchowym, a b jest typem znakowym,
- są zgodnymi operacyjnie typami zbiorowymi,
- są zgodnymi operacyjnie typami wskaźnikowymi,
- są zgodnymi operacyjnie typami proceduralnymi.
[edytuj] Inne podziały typów
[edytuj] Predefiniowalność
- standardowe – są one predefiniowane i nie wymagają opisu programisty.
- niestandardowe – nie są predefiniowane i muszą być opisane przez programistę.
[edytuj] Uzależnienie od procesora i systemu operacyjnego
- podstawowe – są niezależne od procesora i systemu operacyjnego.
- ogólne – zależą od procesora i systemu operacyjnego.
