Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Język kaszubski

Spis treści | Lekcje: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

[edytuj] Ùczba szóstô

W tej lekcji poznasz odmianę przymiotników.

[edytuj] Gôdka

Gôdka - Jô ùczã sã pò kaszëbskù

Michôł - Agnes, të fejn gôdôsz pò kaszëbskù! Òd jak dôwna ùczisz sã negò jãzëka? Agnes - Ùczã sã drëdżi rok. Michôł - Të sã ùczisz sama? Agnes - Jo. Móm samoùczk do kaszëbsczégò jãzeka. Michôł - Rozmiejesz të jesz jaczis cëzy jãzëk? Agnes - Decht përznã znajã niemiecczi ë rozmiejã sã dogadac z Ruskama. Michôł - Jô fejn rozmiejã anielsczi, niemcczi, szpańsczi a rusczi. Agnes - Michôł, wëbôczë... Witro móm kòlokwium... Michôł - Szkòda, że mùszisz ju jic. Czej znôwu sã ùzdrzimë? Agnes - Witro pòpôłnié? Michôł - Jo, to je fejn! Agnes - Tej do ùzdrzeni! Michôł - Do ùzdrzeni!

Słowôrz - Do dialogu

samoùczk anielsczi szpańsczi pòpôłnié samouczek angielski hiszpański popołudnie, po południu

[edytuj] Gramatika

[edytuj] Znankòwniczi

Przymiotniki kaszubskie odmieniają się według dwóch wzorów: miękkiego (mitczé znankòwniczi) oraz twardego (cwiardé znankòwniczi). Tak samo zresztą odmieniają się zaimki i imiesłowy przymiotnikowe.

Generalną zasadą jest, że forma mianownika liczby pojedyńczej rodzaju męskiego jest taka sama jak forma mianownika liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego np. dobri człowiek - dobri lëdze. Niektóre przymiotniki, występujące w mianowniku liczby pojedyńczej rodzaju męskiego w formie krótkiej, nie przybierają odpowiednich form żeńskich, nijakich i liczbie mnogiej, np. rôd wiedzôł - rôd wiedzôła. W zdaniu typowy jest szyk: przymiotnik + rzeczownik, np. môłé dzeckò, choć w tekstach literackich spotyka się także szyk: rzeczownik + przymiotnik, np. wiodra lëchégó.

Odmiana przymiotników twardych wygląda następująco:

Znankòwnik - młodi, młodô, młodé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) młod-i młod-ô młod-é Rodzôcz (kògò? czegò?) młod-égò młod-i młod-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) młod-émù młod-i młod-émù Winowôcz (kògo? co?) młod-i, -égò młod-ą młod-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) młod-im młod-ą młod-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) młod-im młod-i młod-im Wòłiwôcz (-) młod-i młod-ô młod-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) młod-i młod-é Rodzôcz (kògò? czegò?) młod-ich, -ëch młod-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) młod-im młod-im Winowôcz (kògo? co?) młod-ich, -ëch młod-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) młod-ima, ëma młod-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) młod-ich, -ëch młod-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) młod-i młod-é

Natomiast odmiana przymiotników miękkich wygląda następująco:

Znankòwnik - tóni, tóniô, tónié (mitczé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) tón-i tóni-ô tóni-é Rodzôcz (kògò? czegò?) tón-égò tón-i, -é tóni-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) tón-émù tón-i tóni-émù Winowôcz (kògo? co?) tón-i, -égò tóni-ą tóni-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) tón-im tóni-ą tón-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) tón-im tón-i tón-im Wòłiwôcz (-) tón-i tón-ô tóni-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) tón-i tóni-é Rodzôcz (kògò? czegò?) tón-ich tón-ich Dôwôcz (kòmù? czemù?) tón-im tón-im Winowôcz (kògo? co?) tón-ich tóni-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) tón-ima, imë tón-ima, -imë Môlnik (ò kògùm? ò czim?) tón-ich tón-ich Wòłiwôcz (-) tón-i tóni-é

Oprócz przymiotników z końcówkami długimi: i, ô oraz é, istnieje też grupa przymiotników nieodmieniających się, takich jak fertich, wôrt oraz inna grupa, którą można odmieniać (formy długie - fejny, fejnô, fejné, gòtowi, gòtowô, gòtowé, zdrowi, zdrowô, zdrowé.) albo nie (formy krótkie - fejn, gòtów, zdrów)

Znankòwnik - kaszëbsczi, kaszëbskô, kaszëbsczé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) kaszëbscz-i kaszëbsk-ô kaszëbscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) kaszëbscz-égò kaszëbscz-i kaszëbscz-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) kaszëbscz-émù kaszëbscz-i kaszëbscz-émù Winowôcz (kògo? co?) kaszëbscz-i, -égò kaszëbsk-ą kaszëbscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) kaszëbscz-im kaszëbsk-ą kaszëbscz-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) kaszëbscz-im kaszëbscz-i kaszëbscz-im Wòłiwôcz (-) kaszëbscz-i kaszëbsk-ô kaszëbscz-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) kaszëbscz-i kaszëbscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) kaszëbscz-ich, -ëch kaszëbscz-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) kaszëbscz-im kaszëbscz-im Winowôcz (kògo? co?) kaszëbscz-ich, -ëch kaszëbscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) kaszëbscz-ima, ëma kaszëbscz-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) kaszëbscz-ich, -ëch kaszëbscz-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) kaszëbscz-i kaszëbscz-é

Znankòwnik - niemiecczi, niemieckô niemiecczé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) niemieccz-i niemieck-ô niemieccz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) niemieccz-égò niemieccz-i niemieccz-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) niemieccz-émù niemieccz-i niemieccz-émù Winowôcz (kògo? co?) niemieccz-i, -égò niemieck-ą niemieccz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) niemieccz-im niemieck-ą niemieccz-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) niemieccz-im niemieccz-i niemieccz-im Wòłiwôcz (-) niemieccz-i niemieck-ô niemieccz-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) niemieccz-i niemieccz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) niemieccz-ich, -ëch niemieccz-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) niemieccz-im niemieccz-im Winowôcz (kògo? co?) niemieccz-ich, -ëch niemieccz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) niemieccz-ima, ëma niemieccz-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) niemieccz-ich, -ëch niemieccz-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) niemieccz-i niemieccz-é

Znankòwnik - anielsczi, anielskô, anielsczé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) anielscz-i anielsk-ô anielscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) anielscz-égò anielscz-i anielscz-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) anielscz-émù anielscz-i anielscz-émù Winowôcz (kògo? co?) anielscz-i, -égò anielsk-ą anielscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) anielscz-im anielsk-ą anielscz-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) anielscz-im anielscz-i anielscz-im Wòłiwôcz (-) anielscz-i anielsk-ô anielscz-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) anielscz-i anielscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) anielscz-ich, -ëch anielscz-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) anielscz-im anielscz-im Winowôcz (kògo? co?) anielscz-ich, -ëch anielscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) anielscz-ima, ëma anielscz-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) anielscz-ich, -ëch anielscz-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) anielscz-i anielscz-é

Znankòwnik - szpańsczi, szpańskô, szpańsczé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) szpańscz-i szpańsk-ô szpańscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) szpańscz-égò szpańscz-i szpańscz-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) szpańscz-émù szpańscz-i szpańscz-émù Winowôcz (kògo? co?) szpańscz-i, -égò szpańsk-ą szpańscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) szpańscz-im szpańsk-ą szpańscz-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) szpańscz-im szpańscz-i szpańscz-im Wòłiwôcz (-) szpańscz-i szpańsk-ô szpańscz-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) szpańscz-i szpańscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) szpańscz-ich, -ëch szpańscz-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) szpańscz-im szpańscz-im Winowôcz (kògo? co?) szpańscz-ich, -ëch szpańscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) szpańscz-ima, ëma szpańscz-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) szpańscz-ich, -ëch szpańscz-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) szpańscz-i szpańscz-é

Znankòwnik - rusczi, ruskô, rusczé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) ruscz-i rusk-ô ruscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) ruscz-égò ruscz-i ruscz-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) ruscz-émù ruscz-i ruscz-émù Winowôcz (kògo? co?) ruscz-i, -égò rusk-ą ruscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) ruscz-im rusk-ą ruscz-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) ruscz-im ruscz-i ruscz-im Wòłiwôcz (-) ruscz-i rusk-ô ruscz-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) ruscz-i ruscz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) ruscz-ich, -ëch ruscz-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) ruscz-im ruscz-im Winowôcz (kògo? co?) ruscz-ich, -ëch ruscz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) ruscz-ima, ëma ruscz-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) ruscz-ich, -ëch ruscz-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) ruscz-i ruscz-é

Znankòwnik - miészi, miészô, miészé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) miész-i miész-ô miész-é Rodzôcz (kògò? czegò?) miész-égò miész-i miész-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) miész-émù miész-i miész-émù Winowôcz (kògo? co?) miész-i, -égò miész-ą miész-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) miész-im miész-ą miész-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) miész-im miész-i miész-im Wòłiwôcz (-) miész-i miész-ô miész-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) miész-i miész-é Rodzôcz (kògò? czegò?) miész-ich, -ëch miész-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) miész-im miész-im Winowôcz (kògo? co?) miész-ich, -ëch miész-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) miész-ima, ëma miész-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) miész-ich, -ëch miész-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) miész-i miész-é

Znankòwnik - cëzy, cëzô, cëzé (cwiardé)

Pòjedinczô lëczba

Przëpôdk chłopsczi ôrt białczi ôrt dzecny ôrt Nazéwôcz (chto? co?) cëz-y cëz-ô cëz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) cëz-égò cëz-i cëz-égò Dôwôcz (kòmù? czemù?) cëz-émù cëz-i cëz-émù Winowôcz (kògo? co?) cëz-y, -égò cëz-ą cëz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) cëz-im cëz-ą cëz-im Môlnik (ò kògùm? ò czim?) cëz-im cëz-i cëz-im Wòłiwôcz (-) cëz-y cëz-ô cëz-é

Wielnô lëczba

Przëpôdk chłopskòpersónowi ôrt niechłopskòpersónowi ôrt Nazéwôcz (chto? co?) cëz-i cëz-é Rodzôcz (kògò? czegò?) cëz-ich, -ëch cëz-ich, -ëch Dôwôcz (kòmù? czemù?) cëz-im cëz-im Winowôcz (kògo? co?) cëz-ich, -ëch cëz-é Narzãdzôcz (kògùm? czim?) cëz-ima, ëma cëz-ima, -ëma Môlnik (ò kògùm? ò czim?) cëz-ich, -ëch cëz-ich, -ëch Wòłiwôcz (-) cëz-i cëz-é

[edytuj] Czasniczi

Przypomnijmy sobie jeszcze odmianę czasowników.

Czasnik - gôdac (kòniugacëjô I)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô gôdóm më gôdómë / ma gôdóma 2. òs. të gôdôsz wa gôdôta 3. òs. òn, òna, òno gôdô òni, òne gôdają   Wë gôdôce

Czasownik ùczëc, podobnie jak w języku polskim, może być czasownikiem zwrotnym ùczëc sã, odmiana jest oczywiście podobna do poniższej.

Czasnik - ùczëc (kòniugacëjô II)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô ùczã më ùczimë / ma ùczima 2. òs. të ùczisz wa ùczita 3. òs. òn, òna, òno ùczi òni, òne ùczą   Wë ùczice

Czasnik - znac (kòniugacëjô I)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô znóm më znómë / ma znóma 2. òs. të znôsz wa znôta 3. òs. òn, òna, òno znô òni, òne znają   Wë znôce

Czasnik - rozmiôc (kòniugacëjô III)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô rozmiejã më rozmiejemë / ma rozmiejema 2. òs. të rozmiejesz wa rozmiejeta 3. òs. òn, òna, òno rozmieje òni, òne rozmieją   Wë rozmiejece

Czasnik - jic (kòniugacëjô III)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô jidã më jidzemë / ma jidzema 2. òs. të jidzesz wa jidzeta 3. òs. òn, òna, òno jidze òni, òne jidą   Wë jidzece

Czasnik - ùzdrzec (kòniugacëjô I)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô ùzdrzã më ùzdrzimë / ma ùzdrzima 2. òs. të ùzdrzisz wa ùzdrzita 3. òs. òn, òna, òno ùzdrzi òni, òne ùzdrzą   Wë ùzdrzoce

Czasnik - mùszec (kòniugacëjô II)

Pòjedinczô lëczba Wielnô lëczba 1. òs. jô mùszã më mùszimë / ma mùszima 2. òs. të mùszisz wa mùszita 3. òs. òn, òna, òno mùszi òni, òne mùszą   Wë mùszice

[edytuj] Ćwiczenia

1. Przetłumacz na kaszubski:
   1. Muszę iść do szkoły.
   2. Idziemy do tego zielonego budynku.
   3. Znasz tą piękną kobietę?
   4. Ona uczy się kaszubskiego a oni mówią po angielsku.
   5. Jak masz na imię?
   6. To jest mały pies a tam jest duży kot.
   7. Znam polski, czeski, rosyjski i angielski i uczę się japońskiego.
2. Przetłumacz na polski:
3. Przetłumacz dialogi rozpoczynające lekcje na język polski.

Słowôrz - do ćwiczeń

Język kaszubski

Spis treści | Lekcje: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13