Esperanto/Gramatyka/Czasownik/Imiesłów

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Imiesłów to forma czasownika mająca cechy przymiotnika, przysłówka lub rzeczownika. W esperanto wyróżniamy dwa rodzaje imiesłowów: czynny i bierny.

Imiesłów czynny[edytuj]

Imiesłów czynny tworzymy dodając do tematu czasownika końcówkę -ant, -ont albo -int oraz odpowiednią końcówkę rzeczownika (-o), przymiotnika (-a) i przysłówka (-e) np.:

  • leganta - czytający
  • leginta - byłem czytający
  • legonta - będę czytający

Imiesłów bierny[edytuj]

Imiesłów bierny tworzymy dodając do tematu czasownika końcówkę -at, -ot albo -it oraz odpowiednią końcówkę rzeczownika (-o), przymiotnika (-a) i przysłówka (-e) np.:

  • legata - czytana
  • legita - była czytana
  • legota - będzie czytana

Zdania z imiesłowami[edytuj]

Zdania z imiesłowami czynnymi:

  • mi legas libron - ja czytam książkę.
  • mi estas leganta libron - jestem czytający książkę.

Strona bierna[edytuj]

Strona bierna zawsze tworzona jest z odpowiednią formą czasownika esti, np.:

  • strona czynna: mi legas libron - ja czytam książkę.
  • strona bierna: libro estas legata de mi - książka jest czytana przeze mnie.

Imiesłowy w czasach[edytuj]

Imiesłowy można używać razem nie tylko w czasie teraźniejszym jak w podanych powyżej przykładach, ale również z pozostałymi czasami. Dzięki temu można się wyrazić precyzyjniej o danej czynności. Prześledźmy to na przykładzie zdania:

ja kupuję mleko - mi aĉetas lakton

Jeżeli czynność dana odbywała się teraz to:

  • mi estas aĉetanta lakton - jestem kupujący mleko
  • mi estas aĉetinta lakton - kupiłem mleko
  • mi estas aĉetonta lakton - jestem takim, który kupi mleko (w sensie stoję w kolejce i zaraz kupię).

Jeżeli czynność dana odbywała się wcześniej to:

  • mi estis aĉetanta lakton - byłem kupujący mleko
  • mi estis aĉetinta lakton - byłem takim, który kupił mleko; kupiłem był mleko
  • mi estis aĉetonta lakton - byłem takim, który kupi mleko (w sensie stałem w kolejce i zaraz kupię).

Jeżeli czynność dana odbędzie się to:

  • mi estos aĉetanta lakton - będę kupujący mleko
  • mi estos aĉetinta lakton - będę kupiwszy mleko; kupię mleko
  • mi estos aĉetonta lakton - będę takim, który kupi mleko (w sensie będę stał w kolejce i zaraz kupię).

W stronie biernej[edytuj]

Jeżeli czynność dana odbywała się teraz to:

  • lakto estas aĉetata de mi - mleko jest kupowane przeze mnie
  • lakto estas aĉetita de mi - mleko jest kupione przeze mnie
  • lakto estas aĉetota de mi - mleko będzie kupione przeze mnie (w sensie stoję w kolejce i zaraz kupię).

Jeżeli czynność dana odbywała się wcześniej to:

  • lakto estis aĉetata de mi - mleko było kupowane przeze mnie
  • lakto estis aĉetita de mi - mleko było kupione przeze mnie
  • lakto estis aĉetota de mi - "mleko będzie kupione przeze mnie" (w sensie stałem w kolejce i zaraz kupię).

Jeżeli czynność dana odbędzie się to:

  • lakto estos aĉetata de mi - mleko będzie kupowane przeze mnie
  • lakto estos aĉetita de mi - mleko będzie kupione przeze mnie
  • lakto estos aĉetota de mi - "mleko będzie kupione przeze mnie" (w sensie będę stał w kolejce i zaraz kupię).

Jak widać niektóre konstrukcje dość ciężko się tłumaczy na j. polski mimo, że sens zdania jest dość jasny.