Materiały do nauk administracyjnych/Interpretacja humanistyczna

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Interpretacja humanistyczna[edytuj]

Tworząc teorie w nauce administracji korzystamy z założeń interpretacji humanistycznej, czyli odkrywania sensu i wartości ludzkich dzieł (utworów, wytworów). Przydatna jest szczególnie w procesie wykładni przepisów prawa administracyjnego. Kieruje się m.in. następującymi przesłankami:

  • antropomorfizmem,
  • założeniem racjonalności działania twórcy,
  • opisem stanu wiedzy twórcy i zbioru jego przekonań,
  • uwarunkowań i warunków w jakich działa,
  • opisem sytuacji w jakiej działa,
  • charakterystyki celu jego czynności i rezultatów jakie osiągnął,
  • wykorzystaniem ciągu przyczynowo-skutkowego.

Jako odbiorcy dzieła próbujemy zrozumieć utwór i twórcę: jego motywy, wyznawane wartości itp. oraz je odtworzyć. Zakładamy, iż twórca działał racjonalnie, celowo i świadomie. Posiadał ustaloną hierarchię wartości, którymi się kierował. Istotny jest dla nas kontekst cywilizacyjny w jakim funkcjonował (społeczny, polityczny, ekonomiczny, medyczny, historyczny). Dokonujemy także opisu i analizy utworu. Odbierając dzieło (utwór) przeżywamy także reakcje emocjonalne. Możemy próbować wczuć się w przeżycia autora w czasie, gdy je tworzył. Powinniśmy rozumieć czasy, w których żył oraz tradycję która wpłynęła na treść utworu. Rekonstruujemy tym samym rzeczywistość w jakiej żył dla lepszego rozumienia dzieł, jakie pozostawił.[1]

Z drugiej jednak strony można argumentować, iż dla odbiorcy ważny jest aktualny przekaz dzieła ("tu i teraz"), a nie szeroki i zwykle nieznany (i tak naprawdę niemożliwy w pełni do zbadania) kontekst historyczny. Zasada koła hermeneutycznego mówi, iż rozumienie całości dzieła osiągamy na podstawie rozumienia jego składników, a rozumienie składników na podstawie rozumienia całości. [2]

Jerzy Kmita (1931 - 2012): polski filozof i teoretyk kultury, profesor Uniw. Adama Mickiewicza w Poznaniu, zaliczany do poznańskiej szkoły metodologicznej, napisał "Z metodologicznych problemów interpretacji humanistycznej" (1971).

Proces myślowy w przypadku interpretacji humanistycznej składa się ze zbioru zdań logicznych: eksplanandum i eksplanans. Eksplanandum, to zjawisko, które jest wyjaśniane a eksplanans to fakt, który wyjaśnia owe zjawisko. Inaczej mówiąc eksplanandum, to zbiór wyjaśniany a eksplanans, to zbiór wyjaśniający. Eksplanandum powinno wynikać logicznie z eksplanans; być "wyjaśnialne" przez eksplanans. Przykładowo, w badaniach historycznych historycy wyjaśniają zachowanie (eksplanandum) wskazując cel, jaki bohater historyczny zamierzał osiągnąć (eksplanans).

Zgodnie z modelem rozumowania naukowego każdy eksplanans może być w kolejnym rozumowaniu zamieniony na eksplanandum, dla którego szuka się kolejnego eksplanansu. Chodzi o to, że zdanie wyjaśniane zostaje wyjaśnione zdaniem wyjaśniającym, ale te także potrzebuje własnego wyjaśnienia (stając się zdaniem wyjaśnianym i przekształcając się z eksplanandum w eksplanans), do którego należy poszukać kolejnego zdania wyjaśniającego. Logicy zwracają uwagę na fakt, iż dla prawidłowości procesu wyjaśniania dane empiryczne potwierdzające istnienie eksplanandum powinny być inne niż eksplanans.

Zobacz też:

Wyjaśniając możemy również kierować się następującymi regułami:

  • następstwa czasowego: gdy obserwujemy, iż A następuje przed B a B następuje po A
  • następstwa przyczynowo - skutkowego
    • wystarczającego: jeśli występuje A to wystąpi B, ale B może równie dobrze wystąpić przy C
    • koniecznego: jeśli nie wystąpi A to nie wystąpi B
  • funkcjonalnymi, które określają funkcję jaką pełnią w określonych strukturach odpowiednie składniki tychże struktur. Tzn., że dla składnika sa, struktury s1, posiadanie przez ten składnik określonej cechy C jest warunkiem niezbędnym do tego, aby owa struktura s1 znajdowała się w pewnym wyróżnionym stanie S.[3]
Karl Popper

Interesującym kierunkiem metodologicznym był falsyfikacjonizm Karla Poppera.

Próba zrealizowania nieba na ziemi kończy się zawsze wyprodukowaniem piekła. Karl Popper


Przypisy

  1. Zob. też M. Bonecki, Interpretacja humanistyczna a teoretyczna rekonstrukcja kultury, "Filo-Sofija" 2011, nr 1, s. 189.
  2. www.filozof.uni.lodz.pl
  3. www.logic.amu.edu.pl

Powrót do spisu treści