Niemiecki/Freizeit

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lekcja 2 - Freizeit[edytuj]

Guten Tag! - dowiedzieliście się już co nieco na temat podstaw języka niemieckiego, pozwoli nam to wobec czego kontynuować pracę, tym razem nad poniższymi tematami:

  • sport i czas wolny,
  • liczby, czas, daty, pory roku
  • odmiana rzeczownika
Dialog
  • Hallo, Peter!
  • Hallo. Was machst du jetzt?
  • Ich spiele Fußball.
  • Schön. Ich komme auch, um zehn nach zwölf (12:10).
  • Ich warte auf dich. Tschüss!
  • Tschüss!

UWAGA! W dialogu wystąpił czasownik "warten" (czekać) wraz z przyimkiem "auf", tworząc związek zwany rekcją czasownika, który razem tłumaczony brzmi "czekać na" (warten auf) - tak samo zresztą jak w języku polskim. Przyimek "auf" łączy się bowiem z biernikiem (Akkusativ), dlatego zaimek osobowy "du" (ty) został odmieniony w formie "dich" (ciebie) i powstało wyrażenie "Ich warte auf dich" - "Ja czekam na ciebie". Zaś czasownik "warten" odmienia się regularnie, tj.:

warten
  • ich warte
  • du wartest
  • er, sie, es wartet
  • wir warten
  • ihr wartet
  • sie warten

Liczby[edytuj]

Zapewne zauważyliście w powyższym dialogu liczby 12 oraz 10. Zostały użyte do określenia pory, o której przyjaciel Piotra przyjdzie pograć w piłkę. Zanim jednak poznamy, jak tworzyć godziny i jak pytać się o czas, musimy poznać liczby w języku niemieckim.

Liczebnik w języku niemieckim to das Zahlwort. Wyróżniamy liczebniki główne Kardinalzahlen oraz porządkowe Ordinalzahlen. Liczebnikiem głównym jest wyraz "jeden" a porządkowym wyraz "pierwszy".

Flaga Rosji
Gramatyka
Wortschatz - Liczby (Zahlen)
0null10zehn20zwanzig
1eins11elf30dreißig
2zwei12zwölf40vierzig
3drei13dreizehn50fünfzig
4vier14vierzehn60sechzig
5fünf15fünfzehn70siebzig
6sechs16sechzehn80achtzig
7sieben17siebzehn90neunzig
8acht18achtzehn100hundert
9neun19neunzehn1000tausend
1000000Million

Liczby od 21 do 99 buduje się w następujący sposób: 21 - ein+und+zwanzig = einundzwanig.

Liczby większe od stu buduje się następujący sposób: 303 - dreihundert' + drei = dreihundert drei, tak więc przykładowo liczba 2365 wygląda następująco - zwei tausend + drei hundert + fünfundsechsizg co daje "zwei tausend drei hundert fünfundsechszig".

Liczby milionowe składa się następująco 1344818 wygląda następująco - (ein)Milion + drei hundert vier und vierzig tausend + acht hundert + achtzehn.

W przypadku liczb takich jak np. 1546 można zamiast "ein tausend fünf hundert sechsundvierzig" powiedzieć "fünfzehn hundert sechsundvierzig" ("piętnaście setek + czterdzieści sześć"), a 2673 - "sechsundzwanzig hundert dreiundsiebzig" ("dwadzieścia sześć setek + siedemdziesiąt trzy"), itd. Ten sposób jest jednak używany w mowie potocznej, formalnie mówimy i piszemy "zwei tausend sechs hundert dreiundsiebzig".

W odróżnieniu od języka polskiego "milion" w języku niemieckim jest rodzaju żeńskiego: "die Million" (milion) oraz "die Millionen" (miliony). Podobnie "bilion": die Billion oraz "miliard": die Milliarde. Stosuje się też skróty:

  • die Million = Mill., Mio
  • die Milliard = Mrd., Md

Teraz zadanie dla ciebie: czy potrafisz zapisać liczby 1789? Spróbuj! Odpowiedź w przypisie.[1]

Liczebniki porządkowe (Ordinalzahlen)[edytuj]

Kolejno zajmiemy się liczebnikami porządkowymi. Liczebniki porządkowe występują z reguły w połączeniu z inną częścią mowy, np. rzeczownikiem czy przymiotnikiem.

Flaga Rosji
Gramatyka
Wortschatz - Liczebniki (Zahlworte)
pierwszyerste
drugizweite
trzecidritte
czwartyvierte
piątyfünfte
szóstysechste
siódmysiebte
ósmyachte

Pierwsze trzy jak widać powyżej nie mają nic wspólnego z liczbami pierwszymi. Kolejne np. czwarty tworzymy dając 4 vier + końcówka te co daje nam vierte, tak samo tworzymy inne liczebniki. Przykładowo liczebnik "dwudziesty drugi" składa się z zwei und zwanzig + ste to daje nam zwei und zwanzigste. Inaczej mówiąc: tworząc liczebniki od 1 do 19 dodajemy -te (wyjątki erste - pierwszy; dritte - trzeci; siebte - siódmy; achte - ósmy) a liczebniki od 20 do 100 dodajemy końcówkę -ste

Dialog
  • Entschuldigung, wie spät ist es?
  • Es ist fünf nach zwei Uhr.
  • Danke schön, auf wiedersehen!
  • Tschüss.

W powyższym dialogu osoba pierwsza zapytała się przechodnia o godzinę zwrotem: Wie spät ist es? co w dosłownym tłumaczeniu oznacza: Jak późno jest?. Osoba druga podpowiedziała, iż jest pięć po drugiej. Osoba pierwsza podziękowała i pożegnała się.

Godzinę składamy z trzech członów: minut, określenie przed czy po i godzin. Np. fünf nach zwei daje pięć po drugiej. Jest również człon przed np. fünf vor zwei daje pięć przed drugą. Pełne godziny piszemy bez członów oraz minut tj. Es ist fünf Uhr.

Dialog
  • Hallo Peter! Wie geht's?
  • Eigentlich gut. Ich habe aber keine Zeit, muss mich auf den Test vorbereiten.
  • Test? Der ist doch am zwanzigsten Juni.
  • Nein, der ist morgen, den dritten April. Am zwanzigsten Juni habe ich bereits Sommerferien.

Ułamki[edytuj]

Ułamki w języku niemieckim przedstawiają się następująco:

  • 1/2. ein Halb
  • 1/3. ein Drittel
  • 1/4. ein Viertel
  • 1/5. ein Fünftel
  • 1/6. ein Sechstel
  • 1/7. ein Siebtel
  • 1/8. ein Achtel
  • 1/9. ein Neuntel
  • 1/10. ein Zehntel

Liczby ułamkowe, wymawia się używając słowa "Komma" (przecinek), np. 2,3 to "zwei Komma drei". Natomiast 0,0 to "Null Komma nichts".

Daty (Daten)[edytuj]

Sposoby podawania daty są następujące:

  • den + {liczebnik porządkowy} + -n + miesiąc
  1. Heute ist Freitag, der achtzehnte Juli. → Dzisiaj jest piatek (którego?) osiemnastego lipca.
  • am + {liczebnik porządkowy} + -n
  1. Wir treffen uns am einundzwanzigsten März. - Spotykamy się (którego?) dwudziestego pierwszego marca.
  2. Er ist am ersten Oktober geboren. - Urodził się pierwszego października.

Naturalnie nie należy zapisywać dat słownie. Tutaj zrobiono tak tylko po to, by pokazać, jak należy daty wymawiać. Zapisuje się je liczbami, przy czym po każdym liczbniku porządkowym należy umieścić kropkę. W przeciwnym wypadku jest to uznawane za błąd.

  1. Wir treffen uns am 21. März. (Spotkamy się 21 marca)
  2. Er ist am 1. Oktober geboren. (On urodził się 1 października)

Pory roku (die Jahreszeiten)[edytuj]

  • Im Frühling beginnen die Blumen zu blühen.
  • Im Sommer haben wir Sommerferien.
  • Im Herbst werden die Blätter bunt.
  • Im Winter bauen wir einen Schneemann.

Odmiana rzeczownika (Die Deklination des Substantivs)[edytuj]

W języku niemieckim występują tylko cztery przypadki, a odmianie podlega głównie rodzajnik. Poszczególne przypadki najczęściej pokrywają się z odpowiednikami w języku polskim. W języku neimeickim nie występuje narzędnik i miejscownik, które wyrażane są za pomąca mianownika lub odpowiednik przyimków, np:

- Er ist mein Chef. (On jest moim szefem.)

- Ich fahre mit der Straßenbahn. (Jadę tramwajem.)

Poszczególne przypadki w języku niemieckim brzmią:

Przypadek (Kasus) Pytajnik (Fragewort) Przykład odmiany
1. Nominativ

(Mianownik)

wer? was?

(kto? co?)

der Mann

(mężczyzna)

2. Genitiv

(Dopełniacz)

wessen?

(kogo? czego? czyj?)

des Mannes

(mężczyzny)

3. Dativ

(Celownik)

wem?

(komu? czemu?)

dem Mann

(mężczyźnie)

4. Akkusativ

(Biernik)

wen? was?

(kogo? co?)

den Mann

(mężczyznę)


Przypisy

  1. Odpowiedź: 1789 to "(ein) tausend sieben hundert neunundachtzig" albo "siebzehn hundert neunundachtzig".

Powrót do spisu treściPowrót do części 1