Ukraiński/Jedzenie

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
український
Słownictwo
словаїжа
Jedzenie

макарони
сир
масло
вино
салат
яйця
вареники
майонез
кава
вода
каша
риба
ковбаса
піца
сніданок
обід
вечеря
десерт
мюслі
пити
апельсин
яблуко
бутерброд
фрукти
торт
лимони
банани
апельсини
цибуля
картопля
капуста
сметана
сало
овочі
цибулю
картоплю
коштувати
дешево
дорого
ці
їжа
свіже
дуже голодна
смачна
без
цукор

makaron
ser
masło
wino
sałatka
jajka
pierogi
majonez
kawa
woda
kasza
ryba
kiełbasa
pizza
śniadanie
obiad
kolacja
deser
musli
pić (I)
pomarańcza
jabłko
kanapka
owoce
ciasto
cytryny
banany
pomarańcze
cebula
ziemniak
kapusta
śmietana
smalec
warzywa
cebule
ziemniaki
kosztować (I)
tanie
drogo
te
jedzenie
świeże
bardzo głodna
smaczna
bez
cukier

Gramatyka[edytuj]

Odmiana rzeczowników[edytuj]

Na poprzednich lekcjach poznałeś niektóre słowa w różnych przypadkach – w tym miejscu uporządkujesz i uzupełnisz informacje. Rzeczowniki odmienia się na cztery sposoby:

  • Deklinacja I – rzeczowniki rodzaju żeńskiego i męskiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na: -а, -я.
  • Deklinacja II – rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na spółgłoskę lub -о, oraz rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na -о, -е, -я.
  • Deklinacja III – rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na spółgłoskę oraz rzeczownik мати.
  • Deklinacja IV – rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na: -а, -я, u których przy odmianie pojawiają się sufiksy -ат-, -ен-.

W deklinacji I występują rzeczowniki rodzaju żeńskiego i męskiego kończą się na -а, -я w mianowniku liczby pojedynczej. Istnieją trzy wzory odmiany:

  • wzór 1 – rzeczowniki z zakończeniem na -а po spółgłosce twardej (grupa twarda), np. книжка – książka,
  • wzór 2 – rzeczowniki z zakończeniem na -я (grupa miękka), np. надія – nadzieja,
  • wzór 3 – rzeczowniki z zakończeniem na -а po spółgłosce szumiącej (ш, щ, ж, дж, ч) груша – gruszka.

Liczba pojedyncza

Przypadek Wzór 1 – grupa twarda Wzór 2 – grupa miękka Wzór 3 – grupa mieszana
Н.
книжка

надія

груша
Р.
книжки
-і/-ї
надії

груші
Д.
книжці
-і/-ї
надії

груші
З.
книжку

надію

грушу
О. -ою
книжкою
-ею/-єю
надією
-ею
грушею
М.
книжці
-і/-ї
надії

груші
К.
книжко!
-е/-є
надіє!

груше!

Liczba mnoga

Przypadek Wzór 1 – grupa twarda Wzór 2 – grupa miękka Wzór 3 – grupa mieszana
Н.
книжки
-і/-ї
надії

груші
Р. -
книжок
-/-ь
надій
-
груш
Д. -ам
книжкам
-ям
надіям
-ам
грушам
З.
книжки
-і/-ї
надії

груші
О. -ами
книжками
-ями
надіями
-ами
грушами
М. -ах
книжках
-ях
надіях
-ах
грушах
К.
книжки!
-і/-ї
надії!

груші!

W deklinacji II występują rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na spółgłoskę lub -о, oraz rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na -о, -е, -я. Istnieją także trzy typy odmiany:

  • wzór A1 – rzeczowniki z zakończeniem na spółgłoskę twardą albo -о, np. дуб – dąb,
  • wzór A2 – rzeczowniki z zakończeniem na spółgłoskę miękką i na й oraz rzeczowniki zakończone na -ар, -ир, w których w formie liczby mnogiej akcent pada na ostatnią sylabę, np. місяць – miesiąc, księżyc,
  • wzór A3 – rzeczowniki z zakończeniem na spółgłoskę szumiącą (ш, щ, ж, дж, ч), a także rzeczowniki z zakończeniem na яр, np. ніж – nóż.

Liczba pojedyncza

Przypadek Wzór A1 – grupa twarda Wzór A2 – grupa miękka Wzór A3 – grupa mieszana
Н.
дуб

місяць

ніж
Р. -а/-у
дуба
-я/-ю
місяця

ножа
Д. -ові/-у
дубові/дубу
-еві/-ю
місяцеві/місяцю
-еві/-у
ножеві/ножу
З. -ø/-а
дуб
-ь/-я
місяць
-а/-ø
ніж
О. -ом
дубом
-ем
місяцем
-ем
ножем
М.
дубі
-і/-ю/-еві
місяці
-еві/-у/-і
ножі
К.
дубе!

місяцю!
-е/-у
ножу!

Liczba mnoga

Przypadek Wzór A1 – grupa twarda Wzór A2 – grupa miękka Wzór A3 – grupa mieszana
Н.
дуби
-і (-ї)
місяці

ножі
Р. -ів
дубів
-ів (-їв)
місяців
-ів
ножів
Д. -ам
дубам
-ям
місяцям
-ам
ножам
З. -и/-ів
дуби
-і (-ї)/-ів (-їв)
місяці
-і/-ів
ножі
О. -ами
дубами
-ями
місяцями
-ами
ножами
М. -ах
дубах
-ях
місяцях
-ах
ножах
К.
дуби!

місяці!

ножі!

W deklinacji trzeciej znajdują się rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na spółgłoskę (np. тінь – cień) oraz rzeczownik мати.

Przypadek Wzór odmiany - l. pojedyncza Wzór odmiany - l. mnoga
Н.
тінь

тіні
Р.
тіні
-ей
тіней
Д.
тіні
-ям
тіням
З.
тінь

тіні
О.
тінню
-ями
тінями
М.
тіні
-ях
тінях
К.
тіне!

тіні!

Odmianę rzeczownika мати:

Przypadek L. pojedyncza L. mnoga
Н. мати матері
Р. матері матерів
Д. матері матерям
З. матір матерів
О. матір’ю матерями
М. матері матерях
К. мати! матері!

W czwartej deklinacji znajdują się rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone w mianowniku liczby pojedynczej na: -а, -я, u których przy odmianie pojawiają się sufiksy -ат-, -ен-. Istnieją trzy typy odmiany:

  • Wzór 1: rzeczowniki z zakończeniem na -а, np. лоша – źrebię
  • Wzór 2: rzeczowniki z zakończeniem na -я, np. немовля – niemowlę
  • Wzór 3: rzeczowniki ім'я – imię, плем'я – plemię.

Liczba pojedyncza

Przypadek Wzór 1 Wzór 2 Wzór 3
Н.
лоша

немовля

ім'я
Р. -ати
лошати
-яти
немовляти
-ені
імені
Д. -аті
лошаті
-яті
немовляті
-ені
імені
З.
лоша

немовля

ім'я
О. -ам
лошам
-ям
немовлям
-ям/-енем
ім'ям (іменем)
М. -аті
лошаті
-яті
немовляті
-ені
імені
К.
лоша!

немовля!

ім'я!

Liczba mnoga

Przypadek Wzór 1 Wzór 2 Wzór 3
Н. -ата
лошата
-ята
немовлята
-ена
імена
Р. -ат
лошат
-ят
немовлят
-ен
імен
Д. -атам
лошатам
-ятам
немовлятам
-енам
іменам
З. -ата/-ат
лошата (лошат)
-ята/-ят
немовлят
-ена
імена
О. -атами
лошатами
-ятами
немовлятами
-енами
іменами
М. -атах
лошатах
-ятах
немовлятах
-енах
іменах
К. -ата
лошата!
-ята
немовлята!
-ена
імена!