Przejdź do zawartości

Wikijunior:Języki/Estoński

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Jakiego systemu pisma używa ten język?

[edytuj]

Estoński używa liter alfabetu łacińskiego oraz kilku liter ze znakami diakrytycznymi. Oto lista liter alfabetu estońskiego:

A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, Š, Z, Ž, T, U, V, W, Õ, Ä, Ö, Ü, X, Y

Pogrubione litery są używane jedynie w zapożyczeniach a nie w słowach pochodzących z języka estońskiego.

Jaka liczba ludzi posługuje się tym językiem?

[edytuj]

Estoński jest używany przez około 1,1 miliona ludzi, co sprawia, że jest 243 językiem pod względem liczby użytkowników.

Gdzie mówi się w takim języku?

[edytuj]

Estoński jest oficjalnym językiem w:

  • Estonii
  • Unii Europejskiej

Jest językiem mniejszości w:

  • Finlandii
  • Rosji

Jaka jest historia tego języka?

[edytuj]

Najprawdopodobniej języki bałtycko-fińskie wyewoluowały z proto-fińskiego, który miał trzy dialekty: północny, południowy i wschodni. Języki bałtycko-fińskie oddzieliły się około pierwszego wieku naszej ery, ale nadal na siebie wpływały.

Około XV wieku północna Estonia była pod wielkim wpływem Niemiec. Niektórzy niemieccy mnisi chcieli przybliżyć boga miejscowej ludności, więc stworzyli Estoński język pisany. Bazował na niemieckim alfabecie z dodanym znakiem Õ/õ. Czas mijał, słowa pożyczone z niemieckiego zostały zasymilowane, to był początek oświecenia.

Kiedy Estończycy ogłosili się narodem, na początku XX wieku kraj rozkwitł. Po raz pierwszy mogli wyrazić to co chcą. To była złota era dla Estonii, język bardzo ewoluował.

Pomyślny czas zakończył się wraz z rozpoczęciem II wojny światowej. Do wkroczyły wojska ze wschodu i przejęły władzę. Nie uczono już mówić i pisać po Estońsku. W tym czasie zaszło wiele zmian w języku, na przykład została zmieniona struktura zdania - czasownik od tej pory stał na początku zdania. Estończycy odzyskali wolność po rozwiązaniu Związku Radzieckiego. Do kraju napływały informacje z nowych źródeł. Do języka zaadaptowano wiele nowych slangowych słów i wyrażeń.

Interesujący fakt

[edytuj]

Fiński i Estoński są językami blisko spokrewnionymi. Mówi się, że Estończycy z północy potrafią zrozumieć Finów bez problemu, nawet jeśli nigdy nie uczyli się fińskiego. Co ciekawe, to nie działa w drugą stronę. Finowie muszą wkładać dużo więcej wysiłku w naukę estońskiego, niż Estończycy w naukę fińskiego.

Poeci i autorzy tworzący w tym języku

[edytuj]

Anton Hansen Tammsaare

Friedebert Tuglas

Friedrich Reinhold Kreutzwald

Johann Voldemar Jannsen

Jaan Kross

Lennart Meri

Podstawowe zwroty w języku Estońskim

[edytuj]
Vastused Odpowiedzi
Jah Tak
Ei Nie
Võibolla Może
Tervitused Powitania
Tere Cześć
Minu nimi on ____ Mam na imię ____
Tere hommikust Dzień dobry
Tere päevast Dzień dobry - po południu
Head ööd Dobra noc
Mis lahti? Jak leci?
Mis toimub? Co tam u ciebie?
Mitte palju. Nic ciekawego
Hüvastijätud Pożegniania
Head aega. Do widzenia
Hüvasti. Pa
Näeme homme. Do zobaczenia jutro
Hoiame ühendust. Zostańmy w kontakcie
Peatse jällenägemiseni. Do zobaczenia
Kasulikud fraasid Użyteczne zwroty
Kas te võiksite juhatada mind tualettruumi? (polite)

Kus on tualettruum?

Gdzie jest toaleta?
Kui palju see maksab? Ile to kosztuje?
Ma tahan piima. Chce mleko.
Sa meeldid mulle. Lubię cię
Ma armastan sind. Kocham cię
Mu koer sõi mu kodutöö. Mój pies zjadł moją

pracę domową

Muuhulgas... Inne
Lahe Fajnie
Öö Noc
Jää Lód
Kutt Koleś
Naine Kobieta
Mees Mężczyzna
Hea Dobrze
Halb Źle

Prosta piosenka w języku Estońskim

[edytuj]

Podczas Świąt Bożego Narodzenia lubimy śpiewać piosenki o naszych choinkach. Estończycy lubią też. Ta piosenka oryginalnie nazywa się "O Tannenbaum" ale po estońsku nazywa się "Oh kuusepuu". Piosenka była napisana przez Ernsta Anschütza w 1824.

"Oh kuusepuu" "O choinko"
Oh kuusepuu, oh kuusepuu O choinko, o choinko
Kui haljad on su oksad! Jak bardzo zielone są twoje igiełki!
Ei mitte üksi suisel a’al. Nie tylko podczas lata,
Vaid talvel ka siin külmal maal Ale nawet zimą jeszcze bardziej.
Oh kuusepuu, oh kuusepuu O choinko, o choinko
Kui haljad on su oksad! Jak bardzo zielone są twoje igiełki!

itd.