Wikipedysta:Krzysiu Jarzyna/Geografia Polski/Terytorium/Wody
Wody Polski
[edytuj]Oszczędzajmy wodę !
[edytuj]Beztroska w gospodarowaniu wodą doprowadziła do wielkiego zanieczyszczenia rzek i jezior. Wciąż wielu Polaków, nie ma wykształconego poczucia konieczności oszczędzania wody. Zużywamy więcej wody niż mieszkańcy zachodu, co wcale nie przekłada się na zwiększoną dbałość o higienę. Zgodnie z raportem o stanie środowiska za lata 1996 - 2001 w polskiej sieci komunalnej aż 1/4 zużytej wody jest tracona, powodami takiej sytuacji są różnego rodzaju przecieki rur, złącz, jak również tzw. cieknące krany.
Przykładem konieczności oszczędzania wody w UE były bardzo wyraźnie skutki suszy panującej w 2005 r. na południu Europy. Rządy wystąpiły do mieszkańców z prośbą o racjonalne używanie wody, w tym ograniczenie kąpieli.
Przykładem problemów z utratą wody mogą być magistrale główne takie, jak obecnie zastępowanej nową magistrali w Szczecinie. Pracownicy opiekujący się rurą przyznają, że przecieka, a z niektórych przecieków nawet nie zdają sobie sprawy [1]. Oznacza to poważne straty czystej wody "uciekającej" do gruntu.
Innym przykładem nieracjonalnego gospodarowania wody może być Lwów, w którym są okresy racjonowania wody w sieci miejskiej - czasami w lecie woda jest dostępna jedynie przez kilka godzin dziennie rano i wieczorem. Jednocześnie na ulicach miasta można spotkać polewaczki
Cieknące krany
[edytuj]W budynkach komunalnych instaluje się liczniki indywidualne oraz zbiorowe. Różnica pomiędzy licznikami indywidualnymi a licznikiem całego bloku to straty spowodowane przez kapiące krany czy osoby blokujące liczniki. Różnica doliczana jest do kosztów m3 wody, koszt metra sześciennego potrafi wahać się w zależności od budynku nawet o kilkaset procent 3,5 - 8 PLN.
Światowy dzień wody
[edytuj]| ŚWIATOWY DZIEŃ WODY 2005 22 marca 2005 "WODA DLA ŻYCIA" |
Więcej info: http://www.epce.org.pl/pl/woda/dzien_wody.htm
Uwarunkowanie hydrograficzne
[edytuj]Teren Polski, biorąc pod uwagę uwarunkowania hydrograficzne, leży w zlewisku 3 mórz:
- Morza Bałtyckiego - 99,7%:
- dorzecze Wisły - 55,7%;
- dorzecze Odry - 33,9%;
- rzeki pobrzeża bałtyckiego - 9,3%;
- dorzecze Niemna - 0,8%;
- Morza Czarnego:
- dorzecze Dunaju (Orawa)
- dorzecze Dniestru;
- Morza Północnego:
- dorzecze Łaby (Izera, Orlica).
Największe rzeki
[edytuj]Występuje asymetryczność dopływów Wisły i Odry. Ich lewe dorzecza są krótsze i mniej obfite w wodę w stosunku do dopływów prawych: Wisła - 27:73, Odra - 30:70. Jest to związane z nachyleniem powierzchni w kierunku północno-zachodnim oraz z rozwojem rzeźby terenu w trzeciorzędzie i czwartorzędzie.
Ujście Wisły ma charakter deltowy, natomiast Odra uchodzi w postaci estuarium.
Gęstość sieci rzecznej
[edytuj]Gęstość sieci rzecznej w Polsce jest dość znaczna, lecz nieregularna. O znacznej gęstości w Karpatach i Sudetach (duże opady na słabo przepuszczalne podłoże o urozmaiconej rzeźbie), czterokrotnie rzadsza na wyżynach (znaczne przechodzenie wody w podłoże oraz głęboko zalegające wody gruntowe). Na terenach nizinnych gęsta sieć rzek występuje w okolicach o słabo przepuszczalnym podłożu.
Zasilanie rzek w Polsce jest śnieżno-deszczowe, z rzadszym zasileniem z dopływających wód podziemnych.
Występują dwa wysokie stany wód: na wiosnę, luty-kwiecień - w okresie zanikania pokrywy śnieżnej oraz latem, czerwiec-lipiec - podczas intensywnych opadów w górach. Stany wód najniższe mają miejsce wczesną jesienią. Na wybrzeżu Bałtyku wysokie stany wód spowodowane są spiętrzaniem wód morskich przez sztormy.
Rzeki w Polsce w zimie zamarzają. Na zachodzie Polski na około miesiąc, w centrum i na wschodzie na około 3 miesiące. Występuje zjawisko późniejszego zanikania pokrywy lodowej na północy niż na południu co sprzyja powstawaniu powodzi zatorowych.
Występuje zmienność stanu wód w rzekach. Najmniejsza amplituda wahań stanów wody mają rzeki pojezierzy, a największe większe rzeki górskie np. Dunajec 9-10 m. W Polsce 20% wód narażonych jest na erozję.
Mapy hydrograficzne
[edytuj]Sztuczne zbiorniki
[edytuj]W Polsce istnieje 98 sztucznych zbiorników wodnych (stan na 1994) o pojemności powyżej 1 hm³. Spośród nich blisko połowę uruchomiono przed II wojną światową, w tym najstarszy zbiornik wodny na obszarze Polski - zbiornik Mylof 1848 na Brdzie.
Poniższa lista przedstawia ważniejsze polskie zbiorniki wodne ułożone w podziale na dorzecze Wisły i Odry. W każdym z nich najpierw wymieniane są zbiorniki powstałe na głównej rzece, a później w kolejności, w jakiej uchodzą do niej rzeki, na których powstały zbiorniki.
Uwaga: potocznie przyjęło się nazywać sztuczne zbiorniki wodne jeziorami, choć nazwa ta zarezerwowana jest dla naturalnych zbiorników wodnych. Tutaj przyjęto używane powszechnie nazwy, które stosuje m.in. PPWK.
Tabele
[edytuj]Największe jeziora
[edytuj]| Jezioro | Dorzecze | Powierzchnia (km²) |
Największa głębokość (m) |
Wzniesienie m n.p.m. |
| Śniardwy | Pisa (rzeka) | 113,8 | 23,4 | 116,1 |
| Mamry | Węgorapa | 104,4 | 43,8 | 116,2 |
| Łebsko | Łeba (rzeka) | 71,4 | 6,3 | 0,3 |
| Dąbie | u ujścia Odry | 56 | 4,2 | 0,1 |
| Miedwie | Płonia | 35,3 | 43,8 | 14,1 |
| Jeziorak | Drwęca | 34,6 | 12 | 99,5 |
| Niegocin | Pisa (rzeka) | 26 | 39,7 | 116,2 |
| Gardno | Łupawa | 24,7 | 2,6 | 0,3 |
| Jamno | Morze Bałtyckie | 22,4 | 3,9 | 0,1 |
| Wigry | Czarna Hańcza | 21,9 | 73 | 131,9 |
| Gopło | Noteć | 21,8 | 16,6 | 76,9 |
| Drawsko | Drawa (dopływ Noteci) | 19,6 | 79,7 | 128,4 |
| Roś | Pisa (rzeka) | 18,9 | 31,8 | 115,4 |
| Wielimie | Gwda | 18,7 | 5,5 | 132,7 |
| Tałty | Pisa (rzeka) | 18,4 | 50,8 | 116,1 |
| Jezioro Nidzkie | Pisa (rzeka) | 18,3 | 23,7 | 117,7 |
| Bukowo | Grabowa | 17,5 | 2,8 | 0,1 |
Największe rzeki i kanały, oraz ich dopływy
[edytuj]Wypadałoby znać największe polskie rzeki wraz z dopływami =) :
| Nazwa rzeki | Długość | Dopływ | Dorzecze (w km²) |
| Augustowski (kanał) | |||
| Barycz | 139 | pr.dop. Odry | 5 526 |
| Biebrza | 165 | pr.dop. Narwii | 7 051 |
| Bóbr | 270 | lw.dop. Odry | 5 882 |
| Brda | 238 | lw.dop. Wisły | 4 634 |
| Dunajec | 247 | pr.dop. Wisły | 6 804 |
| Drawna | |||
| Elbląski (kanał) | |||
| Gliwicki (kanał) | |||
| Gwda | |||
| Hańcza | |||
| Łeba | |||
| Łyna | |||
| Narew | 484 | pr.dop. Wisły | 75 200 |
| Noteć | 480 | pr.dop. Warty | 17 000 |
| Nysa Kłodzka | 182 | lw.dop. Odry | 4 565 |
| Obra | 253 | lw.dop. Warty | 2 813 |
| Odra | 854 | dop. Bałtyku | 118 860 |
| Parsęta | |||
| Pilica | 342 | lw.dop. Wisły | 9 245 |
| Pisa | 142 | pr.dop. Narwii | 4 500 |
| Prosna | 217 | lw.dop.Warty | 4 925 |
| Rega | |||
| San | 443 | pr.dop. Wisły | 16 861 |
| Skawa | 96 | pr.dop. Wisły | 1 160 |
| Skrwa | |||
| Soła | |||
| Słupia | 138,6 | 1623 | |
| Ślęża | 79 | lw.dop. Odry | |
| Warta | 762 | pr.dop. Odry | 53 700 |
| Wda | 210 | lw. dop. Wisły | 2345 |
| Widawa | 110 | pr.dop. Odry | 1 716 |
| Widawka | 96 | pr.dop. Warty | 2 385 |
| Wieprz | 303 | pr.dop. Wisły | 10 400 |
| Wieprzyca | |||
| Wisła | 1047 | dop. Bałtyku | 194 424 |
| Wisłok | 220 | lw.dop. Sanu | 3 540 |
| Wisłoka | 164 | pr.dop. Wisły | 4 110 |
| Wkra | 249 | dop. Narwi | 5 300 |