Hindi/Kalendarz
W Indiach istnieje wiele systemów datowania, jednak ja przedstawiam tylko trzy z nich, te które obowiązują w Indiach Północnych i Centralnych.
Są to:
1) kalendarz gregoriański
2) system datowania wg ery Wikrama
3) zreformowany kalendarz narodowy
Kalendarz gregoriański:
Nazwy miesięcy zapożyczono z języka angielskiego:
| Miesiąc / Określenie | Hindi (देवनागरी) | Transliteracja (IAST) |
|---|---|---|
| styczeń | जनवरी | janvarī |
| luty | फरवरी | pharvarī |
| marzec | मार्च | mārch |
| kwiecień | अप्रेल | aprela |
| maj | मई | maī |
| czerwiec | जून | jūna |
| lipiec | जूलाई | jūlāī |
| sierpień | अगस्त | agasta |
| wrzesień | सितम्बर | sitambara |
| październik | अक्टूबर | akṭūbara |
| listopad | नवम्बर | navambara |
| grudzień | दिसम्बर | disambara |
| ROK / ERA | सन् | san |
Przed liczebnikiem oznaczającym rok wg tego kalendarza może pojawić się wyraz सन्, a po liczebniku ईस्वी (chrześcijański) skrót ई
Przykłady:
| Wyraz (Hindi) | Wymowa (IAST) | Tłumaczenie (polski) |
|---|---|---|
| सन् 1945 में | san 1945 meṃ | w roku 1945 |
| सन् 2001 में | san 2001 meṃ | w roku 2001 |
Należy pamiętać, ze nazwy miesięcy zakończone na spółgłoskę są rodzaju męskiego, pozostałe, które w wygłosie mają ई są rodzaju żeńskiego.
W języku mówionym, zazwyczaj przy podawaniu dat używa się wyrazu DATA (तारीख़) stawianego po liczebniku głównym, np.:
| Wyraz (Hindi) | Wymowa (IAST) | Tłumaczenie (polski) |
|---|---|---|
| ग्यारह तारीख | gyārah tārīkh | jedenasty |
| ग्यारह तारीख (को) | gyārah tārīkh (ko) | jedenastego |
Gdy natomiast dniem miesiąca jest pierwszy lub drugi dzień, zamiast liczebnika głównego używa się liczebnika porządkowego:
| Wyraz (Hindi) | Wymowa (IAST) | Tłumaczenie (polski) |
|---|---|---|
| पहली तारीख | pahlī tārīkh | pierwszy |
| पहली तारीख (को) | pahlī tārīkh (ko) | pierwszego |
Przy użyciu nazwy miesiąca zwrot wygląda tak:
| Wyraz (Hindi) | Wymowa (IAST) | Tłumaczenie (polski) |
|---|---|---|
| जनवरी की दूसरी तारीख | janvarī kī dūsrī tārīkh | drugi stycznia |
| जनवरी की दूसरी तारीख (को) | janvarī kī dūsrī tārīkh (ko) | drugiego stycznia |
Datowanie wg ery Wikrama:
Wg tradycji początek tej ery ustanowił król Wikramaditya w 57 r. p.n.e. po zwycięstwie jakie odniósł nad Scytami. W tym systemie mamy do czynienia zarówno z kalendarzem księżycowym, opartym na cyklu księżyca, jak i kalendarzem słonecznym opartym o zmiany pór roku. Rok słoneczny ma 365 dni i 12 miesięcy, a rok księżycowy jest krótszy o ok. 11 dni, tak więc w celu zniwelowania między nimi różnicy co trzy lata dodaje się jeden miesiąc zwany लौद lub मलमास.
Nazwy miesięcy są zapożyczone z sanskrytu albo też stanowią ich odpowiedniki hindi:
| Sanskryt | Odpowiednik hindi | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| chantr | chant | marzec-kwiecień |
| wanshakh | wansakh | kwiecień-maj |
| jyedh | jeth | maj-czerwiec |
| aaapath | asar | czerwiec-lipiec |
| skawan | sawan | lipiec-sierpień |
| bhathrpath | bhathou | sierpień-wrzesień |
| aakhwin | aasin | wrzesień-październik |
| karttik | katik | październik-listopad |
| aagrahayan | aaghan | listopad-grudzień |
| poup | pus | grudzień-styczeń |
| magh | magh | styczeń-luty |
| falgun | fagun | luty-marzec |
Miesiące dzieli się na połowy (ciemną i jasną). Rok w tym systemie datowania zaczyna się od 16 dnia miesiąca.
Zreformowany kalendarz narodowy: Punktem wyjścia dla tego kalendarza jest rozpowszechniony w Indiach system datowania wg tzw. ery Śaków posługujący się tradycyjnym kalendarzem księżycowym. Kalendarz zreformowany opiera się mimo wszystko na kalendarzu słonecznym. Zwykły rok kalendarzowy ma 365 dni a przestępny 366. Rok dzieli się na 12 miesięcy po 30 i 31 dni, nazwanych tak samo jak w kalendarzu Wikrama, nie dzielą się one jednak na połowy. Rok rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca, co odpowiada 22 marca w roku zwykłym i 21 marca w roku przestępnym.